Läs› Daftar 1› Härfågelns svar på kråkans hån› Vers 1238
M1:1238 — چون قضا آید شود دانش بخواب / مه سیه گردد بگیرد آفتاب
M1:1238
Betydelse · به زبانِ تو — Ditt språk · AI
این بیت میگوید که وقتی تقدیر خداوند (قضا) حاکم شود، هوش و خرد انسانی کارایی خود را از دست میدهد و فرد دچار خطا میشود، همانگونه که پدیدههای عظیم کیهانی مانند ماه و خورشید نیز تحت تأثیر قرار میگیرند.
این بیت در میانهٔ دفاعیهٔ هدهد در برابر سلیمان و در پاسخ به کلاغ بیان میشود. هدهد پیشتر ادعا کرده بود که میتواند دام را در هوا ببیند. اکنون برای رفع اتهام غرور، توضیح میدهد که این توانایی او مطلق نیست و یک استثنای مهم دارد: قضا یا تقدیر الهی.
مولانا با استفاده از استعارههای قدرتمند کیهانی، تأثیر قضا را به تصویر میکشد. همانطور که یک گرفتگی (کسوف) میتواند نور خورشید را بپوشاند یا ماه را در خسوف تاریک کند، قضا نیز میتواند نور عقل و دانش را بپوشاند. «دانش به خواب رفتن» یعنی از کار افتادن موقتیِ بصیرت و هوشیاری. این یک نقص ذاتی در دانش نیست، بلکه نشاندهندهٔ حاکمیت مطلق ارادهٔ الهی بر همه چیز است.
نکتهٔ اصلی این است که حتی روشنبینترین موجودات نیز در برابر تقدیر الهی ناتواناند. هدهد با این سخن، هم از توانایی خود دفاع میکند و هم به قدرت برتر خداوند اعتراف مینماید. این بیت، هستهٔ اصلی بحث جبر و اختیار در مثنوی را نشان میدهد: انسان تا جایی بصیرت و اختیار دارد که قضا پردهای بر چشم عقل او نیفکنده باشد.
- قضا
- تقدیر، سرنوشت، فرمان قطعی خداوند
- دانش
- در اینجا به معنی عقل، هوش، بصیرت و آگاهی
- بگیرد
- دچار گرفتگی شود، گرفته شود (اصطلاح برای کسوف و خسوف)
Diskussion — Fråga om denna beyt — besvarad från Masnavi, med varje vers citerad
Ditt samtal stannar på denna enhet om du inte väljer att dela det.
Vad läsare har frågat0
Inga frågor har delats ännu — din kan bli den första.