M1:1969 — از هوای لقمهٔ این خارخار / از کف لقمان همی جویید خار

مولانا در این بیت، تضاد میان حکمت معنوی و امیال نفسانی را با دو نماد «لقمان» و «لقمه» به تصویر می‌کشد. «لقمان» نمایندهٔ حکمت الهی، معرفت، و راهنمای روحانی است که می‌تواند گلستان‌های معنا را به انسان هدیه دهد. در مقابل، «لقمه» نماد خواسته‌های کوچک، مادی و زودگذر نفس است که انسان را اسیر خود می‌کند.

«خارخار» در اینجا هم به معنای خارش و وسوسهٔ دائمی نفس است و هم به معنای «طلب کردن خار». مولانا می‌گوید شما به خاطر وسوسهٔ یک لقمه، یعنی یک بهرهٔ ناچیز دنیوی، به سراغ لقمانِ حکمت می‌روید اما به جای طلبِ گل و میوهٔ معرفت، از او «خار» می‌خواهید. این خار، همان نتیجهٔ طبیعیِ پیگیری امیال نفسانی است: رنج، گرفتاری و دوری از حقیقت. در واقع، وقتی نیت و هدف انسان کوچک و مادی باشد، حتی از بزرگترین منبع حکمت نیز نمی‌تواند بهره‌ای ارزشمند ببرد و تنها چیزی نصیبش می‌شود که درخورِ نیتِ آلوده‌اش است.

این بیت به زیبایی نشان می‌دهد که چگونه حرص و طمع، نگاه انسان را کور می‌کند تا جایی که «خار» را به جای «خرما» می‌بیند (همانطور که در بیت بعدی اشاره می‌شود) و از کفِ بخشندهٔ حکمت، چیزی جز رنج و زحمت برای خود نمی‌خرد.