M1:2861 — چون خلیفه دید و احوالش شنید / آن سبو را پر ز زر کرد و مزید

这句诗是故事的高潮和转折点。一位来自沙漠深处的贝都因人，长途跋涉，将他认为最珍贵的东西——家乡井里的一罐清水——献给巴格达的哈里发。他并不知道，哈里发的宫殿就坐落在浩瀚的底格里斯河畔。

哈里发代表了神圣的慷慨。他没有从礼物的物质价值（几乎为零）来看待它，而是看到了礼物背后那份真诚、纯粹的心意（“احوالش شنید”，即“听闻了他的境况与心意”）。他的回应不是居高临下的怜悯，而是一种超越常理的慷慨：用黄金将这个普通的水罐装满，并且“مزید”（甚至更多）。

在苏菲思想中，这个行为体现了神（以哈里发为象征）的品质。神拥有无尽的财富与恩典（底格里斯河），但祂依然珍视并接纳人最微不足道、甚至充满“瑕疵”的奉献（沙漠里的一罐水）。神的回报总是远远超出人所献上的。这个故事的核心不在于物质的交换，而在于心意的被看见与被尊荣。鲁米借此教导我们，在灵性道路上，重要的是奉献的真诚，而非奉献之物的大小。

این بیت نقطه اوج داستان مرد عرب بادیه‌نشینی است که با تحمل رنج سفر، کوزه‌ای آب از چاه دورافتاده‌اش به عنوان هدیه‌ای گرانبها برای خلیفه در بغداد آورده است؛ غافل از آنکه قصر خلیفه کنار رود عظیم دجله است.

خلیفه، که در این داستان نماد خداوند یا انسان کامل (پیر) است، به ظاهرِ ناچیز هدیه نگاه نمی‌کند، بلکه به صدق و اخلاص هدیه‌آورنده توجه می‌کند. او «احوال» مرد عرب را می‌شنود، یعنی از نیت پاک، عشق و زحمتی که او برای آوردن این هدیه کشیده آگاه می‌شود. درک همین «حال» است که واکنش او را رقم می‌زند.

پاسخ خلیفه، بخششی بی‌کران است. او نه تنها کوزه را که ظرفِ عملِ مخلصانهٔ مرد است، از طلا (زر) پر می‌کند، بلکه «مزید» یعنی چیزی فراتر از آن نیز به او می‌بخشد. این عمل نشان‌دهندهٔ صفت «جود» و بی‌نیازی خداوند است که عبادت و هدیهٔ ناچیز بنده را به بهایی بی‌نهایت می‌خرد و پاداشی بسیار فراتر از استحقاق او عطا می‌کند. مولانا در اینجا به ما یادآوری می‌کند که در پیشگاه حق، ارزش عمل نه به اندازهٔ مادی آن، بلکه به میزان صدق و صفای دل فاعل آن است.