Läs Daftar 6 Musens vädjan till vattenödlan: ”Tänk inte ut ursäkter och skjut inte upp uppfyllandet av mitt behov till en annan tid, för i dröjsmål finns olyckor. Sufin är ögonblickets son och håller inte sin hand borta från faderns dräkt. Den medkännande sufin, som är nuet, ser till att han inte behöver morgondagen, så djupt är han försänkt i sin trädgård av snabb uppgörelse, inte som de vanliga människorna som väntar på framtiden. Han är en flod, inte en tidsålder, för hos Gud finns ingen morgon och ingen kväll. Förflutna och framtid, evighet och oändlighet finns inte där. Adam är inte den förste och Dajjal är inte den siste, ty dessa begrepp tillhör den partikulära intellektets sfär, och i världen utan plats och tid finns inte dessa begrepp. Han är alltså ögonblickets son, från vilket inget förstås utom förnekandet av åtskillnaden mellan tiderna, liksom från 'Gud är En' förstås förnekandet av två, inte sanningen om enhet.” Vers 2719

M6:2719 — هین بیا ای جان جان و صد جهان / خوش غنیمت دار نقد این زمان

هین بیا ای جان جان و صد جهانخوش غنیمت دار نقد این زمان
✦ Rendera denna beyt på Svenska

M6:2719

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — från hans inspelade Masnavi-föreläsningar

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: ای جانِ جان و صد جهانِ هستی، بیا! این دمِ کنونی را، این نقد را، به نیکویی غنیمت بدان و عزیز دار. معنا: این بیت فراخوانی است برای درک و قدردانی از حضور بی‌واسطه و نقدِ حق تعالی در لحظهٔ اکنون، و بهره‌برداری از این زمان حال به مثابهٔ گنجی گران‌بها.

شرح

مولانا، همچون بسیاری از عارفان، در این بیت بر اهمیت بی‌بدیل «حال» و «اکنون» تأکید می‌ورزد. این دعوت به غنیمت شمردن «نقد این زمان»، ریشه در بینش عمیق عرفانی دارد که حقیقت را در فراسوی زمانِ متصل می‌جوید، اما تجلی‌اش را در لحظهٔ حاضر می‌یابد. بحث «نقد» و «نسیه» در عرفان، تمایزی است میان تجربهٔ بی‌واسطهٔ الهی و وعده‌های مؤخرِ سعادت. زاهد، بهشت خود را به نسیه می‌فروشد و آن را به جهان دیگر حواله می‌دهد؛ حال آنکه عارف، بهشت خود را در همین دنیا و در همین «حال» می‌جوید و آن را «نقد» می‌یابد.

در مثنوی، این معنا بسط پیدا می‌کند. مولانا می‌گوید که از دیدگاه عاشق، حتی سیلی‌ای که از دست معشوق بخورد، نقد است و گوارا، چرا که نشانه‌ای از حضور بی‌واسطه اوست. «خاصه آن سیلی که از دست تو است / که قفا و سیلی‌اش مست تو است.» این سخن، پرده از حقیقتی مهم برمی‌دارد: برای عاشق، هر آنچه از دوست رسد، چه تلخ و چه شیرین، چون نشان از حضور او دارد، مطلوب است و نقد، و این حضورِ نقد، هزار بار بهتر از وعدهٔ حلوای نسیه است که شاید هرگز به دست نیاید.

دعوت به «جان جان و صد جهان»، خطاب به حضرت حق است؛ یعنی ای مبدأ هستی و ای آن که صد جهان در تو مستغرق است، تو که اکنون حاضری و در این لحظه حضور داری، تو را باید غنیمت شمرد. اینجاست که مولانا با حافظ هم‌نوا می‌شود که می‌گوید: «مرید پیر مغانم ز من مرنج ای شیخ / چرا که وعده تو کردی و او به جا آورد.» عارف، بهشت خود را نه در آیندهٔ موهوم، بلکه در حالِ خود و در همین جهان درک می‌کند و از آن بهره‌مند می‌شود.

این نقدِ زمان، به معنای نادیده گرفتن گذشته یا بی‌توجهی به آینده نیست، بلکه به معنای آن است که هرچه هست، در همین لحظهٔ حال رخ می‌دهد. رنج‌ها و بلاها، اگر از سرِ قضا و از دست دوست باشد، نقد حضور اوست و نباید از آن رو گرداند. حتی اگر حضور حق در قالب «تلخی» و «ظلمت» خود را نشان دهد، برای سالک آگاه، این تلخی نیز نشانه‌ای از حضور است و گنجینهٔ این زمان، همین تجلیِ بی‌واسطه است. این همان تفاوتی است که مولانا میان «دریغا» گویان و «اکنون» زیان قائل می‌شود؛ «دریغا» سرقت از حال و دل بستن به گذشتهٔ از دست رفته است، اما «نقد این زمان» زیستن در حضور و بی‌چشم‌داشت به وعده‌های فرداست. این غنیمت شمردنِ نقد، همان بصیرتی است که به آدمی اجازه می‌دهد تا حقیقت را در آشکارگی لحظهٔ حاضر دریابد و آن را به بهای وعده‌های دروغین از دست ندهد.

نکات کلیدی

  • حضور حق تعالی در همین لحظهٔ حال نقد و بی‌واسطه است.
  • تجربهٔ معنوی اکنون مهم‌تر از هر وعدهٔ سعادت در آینده است.
  • حتی بلاها و سختی‌ها اگر از دست دوست باشد، نقد حضور او و ارزشمند است.
  • زمان حال را غنیمت شمارید و از تعویق تجربهٔ معنوی بپرهیزید.
  • بهشت عارف در همین دنیا و در همین لحظه قابل دستیابی است، نه در آیندهٔ موعود.

Sources: d6-s63 · 44:55:00 d6-s63 · 47:38:00 d6-s63 · 49:54:00

به زبانِ تو — Ditt språk · AI

Diskussion — Fråga om denna beyt — besvarad från Masnavi, med varje vers citerad

Ditt samtal stannar på denna enhet om du inte väljer att dela det.

Vad läsare har frågat

Inga frågor har delats ännu — din kan bli den första.