Läs› Daftar 6› Khorazmshah (må Gud förbarma sig över honom) såg under sin färd i sitt följe en mycket sällsynt häst, och kungens hjärta fästes vid hästens skönhet och smidighet. Imad al-Mulk förringade hästen i kungens ögon, och kungen föredrog hans ord framför sin egen observation, precis som vismannen (må Gud förbarma sig över honom) sade i Ilahiname: ”När avundens tunga blir en slavhandlare, finner du Josef av ett tyg av grovt linne.” På grund av Josefs avundsjuka bröders mäkleri döljdes så mycket skönhet och den framstod som ful i köparnas ögon, så att ”de var bland dem som avstod från honom.”› Vers 3346

M6:3346 — بر هر آن عضوش که افکندی نظر / هر یکش خوشتر نمودی زان دگر

بر هر آن عضوش که افکندی نظرهر یکش خوشتر نمودی زان دگر
✦ Rendera denna beyt på Svenska

M6:3346

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — från hans inspelade Masnavi-föreläsningar

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: بر هر عضوی از آن اسب که نظر می‌افکندی، هر یک از دیگری زیباتر و دلرباتر به نظر می‌رسید.

معنا: مولانا در این بیت، زیبایی وصف‌ناپذیر اسبی را به تصویر می‌کشد که هر جزء آن، از جزء دیگر دل‌فریب‌تر است و چشم بیننده را مبهوت می‌کند.

شرح

در این بیت، مولانا نه فقط از یک زیبایی صرفاً مادی، بلکه از جمالی سخن می‌گوید که ریشه در کمال الهی دارد و از آن سرچشمه می‌گیرد. اسبی که در این داستان توصیف می‌شود، فقط چابک و خوش‌هیئت نیست؛ بلکه خداوند صفاتی نادر و فراتر از ظاهر به آن بخشیده است. این «روح» و «تازندگی» که در توصیف آن اسب می‌آید، حکایت از جلوه‌ای دارد که از ساحت قدسی بر آن حیوان افکنده شده است.

شاه داستان، که خود مردی زیرک و نازک‌بین است و از دیدن زیبایی‌های دنیوی اشباع، در برابر این اسب مبهوت می‌شود. او درمی‌یابد که این اسب صرفاً یک حیوان نیست؛ بلکه حامل پیغامی از غیب است. این شگفتی او، نه از سرِ بی‌تجربگی، که از عمقِ فهم او از نادر بودنِ این زیبایی برمی‌خیزد. او خود را «سیر از دویست خورشید» می‌داند، اما با این حال، زیبایی این اسب، عقل او را به چالش می‌کشد و راه بر آن می‌زند. این یعنی مواجهه با زیبایی راستین، همیشه ما را به مرتبه‌ای بالاتر از فهم مادی می‌کشاند؛ از یک ادراک حسی به یک پرسش هستی‌شناختی و معنوی.

معنای این بیت را باید فراتر از توصیف اسب دید. مولانا در واقع می‌خواهد بگوید که در هستی، جلوه‌هایی از کمال و جمال وجود دارد که چنان خیره‌کننده و بی‌بدیل است که هر جزء آن، از جزء دیگر دلرباتر می‌نماید. این زیبایی، انسان را نه به سوی یک لذت آنی، بلکه به سوی تأمل در منبع و منشأ این زیبایی رهنمون می‌شود. این تجربه زیبایی‌شناختی، خود دریچه‌ای است به سوی عرفان و خودشناسی، که شاه داستان نیز به همین طریق به تامل در این راز می‌پردازد: «ماجرا چیست؟ اینجا چه سری است؟» این پرسش، دقیقا همان آغاز سلوک است.

نکات کلیدی

  • زیبایی حقیقی، جلوه‌ای از کمال الهی است که فراتر از ادراکات حسی می‌رود.
  • جلوه‌های نادر جمال الهی، عمیق‌ترین پرسش‌ها را در دل ناظر هوشیار برمی‌انگیزد.
  • ادراک زیبایی واقعی، پلی است از مشاهده مادی به تأمل هستی‌شناختی و معنوی.
  • این تجربه زیبایی‌شناختی، گشودن دریچه‌ای به سوی خودشناسی و آغاز سلوک است.
  • شگفتی شاه از زیبایی اسب، نشانه‌ای از اهلیت او برای دریافت پیام‌های غیبی است.

Sources: d6-s75 · 00:51:40 d6-s75 · 00:52:51

❋

به زبانِ تو — Ditt språk · AI

❋

Diskussion — Fråga om denna beyt — besvarad från Masnavi, med varje vers citerad

Ditt samtal stannar på denna enhet om du inte väljer att dela det.

Vad läsare har frågat

Inga frågor har delats ännu — din kan bli den första.