Läs Daftar 6 Efter att de länge gömt sig i Kinas städer, i huvudstaden, och efter att tålamodet tagit slut, blev den äldste otålig och sade: ”Jag går, farväl! Jag ska visa mig för kungen, men må mitt fotsteg föra mig till mitt mål, eller må jag lägga ner mitt huvud som hjärtat av förtvivlan där.” Och hans bröders råd hjälpte inte honom: ”O du som kritiserar den förälskade, lämna en själ som Gud har låtit gå vilse. Hur kan du leda den?” och så vidare. Vers 4151

M6:4151 — جمله اندر کار این دعوی شدند / گردن خود را بدین دعوی زدند

جمله اندر کار این دعوی شدندگردن خود را بدین دعوی زدند
✦ Rendera denna beyt på Svenska

M6:4151

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — från hans inspelade Masnavi-föreläsningar

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: همگان در پیِ این ادعا افتادند، و جان خود را در راهِ این ادعا فدا کردند.

معنا: این بیت هشداری است دربارهٔ ادعاهای بی‌مورد و بی‌اساس که می‌تواند به بهای جان افراد تمام شود و عواقب مهلکی در پی داشته باشد.

شرح

این بیت، از زبان برادرانِ بزرگ‌تر که شاهزاده‌ای سودایی را پند می‌دهند، فریاد هشداری است در مثنوی. مولانا، با نقل این سخنان، به ما گوشزد می‌کند که چگونه ادعاهای بی‌بنیان و جاه‌طلبانه، می‌تواند به قیمت جان‌های بی‌شماری تمام شود. عبارت «گردن خود را بدین دعوی زدند» تصویر هولناکی از سرنوشت کسانی است که بر مبنای غرور و بی‌دانشی، پا به میدان می‌گذارند و خود و دیگران را به هلاکت می‌افکنند. پیش از این بیت، مولانا از «خندقی پر ز سرهای بریده» سخن می‌گوید که نتیجهٔ مستقیم همین غلو و ادعاهای بی‌جا بوده است.

من بارها گفته‌ام و باز هم می‌گویم، جان آدمی گران‌بهاست. حتی اگر پادشاهی به بهانهٔ «مصلحت»، «صد خون کند»، این کار به هیچ وجه از قبح آن نمی‌کاهد. این بیت در حقیقت، فریاد وجدان اخلاقی مولاناست در برابر ارزان‌شمردن جان. دعویِ (ادعا) مورد اشاره در اینجا، نه یک بحث فلسفیِ صرف، بلکه هر نوع ادعای بی‌جا و بی‌باکانه است که مسیر طبیعی هستی و اخلاق را به هم می‌ریزد. پند برادران روشن است: «این‌چنین دعوی میندیش و میار» — چنین ادعایی را نه در سر بپروران و نه به عمل درآور. زیرا عاقبت آن، جز هلاکت و تباهی نیست. مولانا در اینجای مثنوی، همچون یک مربی اخلاق، بر ما فرض می‌داند که عواقب سنگین بی‌احتیاطی و جاه‌طلبی‌های بی‌مورد را از چشم اعتبار ببینیم و از تکرار تاریخ خون‌بار اجتناب کنیم. همان‌گونه که قرآن می‌فرماید: «و لا تلقوا بایدیکم الی التهلکه»، خود را به دست خویش به هلاکت میفکنید.

نکات کلیدی

  • ادعاهای بی‌اساس، جان‌ها را به خطر می‌اندازد.
  • غرور و شتاب‌زدگی در پیگیری مقاصد، عواقب مرگبار دارد.
  • جان آدمی مقدس و گران‌بهاست و نباید ارزان پنداشته شود.
  • نمی‌توان به بهانهٔ مصلحت یا جاه‌طلبی، خون انسان‌ها را ریخت.
  • از سرنوشت مدعیان بی‌باک باید عبرت گرفت.

Sources: d6-s93 · 42:49:00 d6-s93 · 39:05:00 d6-s93 · 45:00:00

به زبانِ تو — Ditt språk · AI

Diskussion — Fråga om denna beyt — besvarad från Masnavi, med varje vers citerad

Ditt samtal stannar på denna enhet om du inte väljer att dela det.

Vad läsare har frågat

Inga frågor har delats ännu — din kan bli den första.