Läs Daftar 6 Berättelsen om den älskande som kom på natten, hoppfull om älsklingens löfte, till den kammare hon hade pekat ut. Han väntade en del av natten och somnade. Älsklingen kom för att infria sitt löfte, fann honom sovande, fyllde hans fickor med valnötter och lämnade honom sovande och återvände. Vers 629

M6:629 — تا نمی‌بینم همی‌بینم شود / وین ندانمهات می‌دانم بود

تا نمی‌بینم همی‌بینم شودوین ندانمهات می‌دانم بود
✦ Rendera denna beyt på Svenska

M6:629

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — från hans inspelade Masnavi-föreläsningar

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: تا هر آنچه را نمی‌بینم، به چشم‌دید من بدل شود و این «نمی‌دانم»های تو، به «می‌دانم» تبدیل گردد.

معنا: مولانا در خطاب به سالکِ گرفتار شک و تردید، او را به گشودن چشم دل فرامی‌خواند تا ناگفته‌ها شنیده و نادیده‌ها دیده شوند و شک‌ها به یقین بدل گردند.

شرح

مولانا در این ابیات، در حال خطاب قرار دادن کسی است که او را «ای مزور» می‌خواند؛ مزوری که چشمش را بسته و پیوسته تکرار می‌کند: «نمی‌دانم آن و این». این مزور، در نگاه من، می‌تواند نمایندهٔ عقلِ خودرأی و شکاک باشد، یا حتی فلاسفه‌ای که در ورطهٔ شکاکیت غرق شده‌اند و از رسیدن به یقین محروم مانده‌اند. مولوی این فرد را مبتلا به دو بیماری می‌داند: «وبای زرق» یا همان ریاکاری و تزویر، و دیگری «محرومی» از حقیقت و وصال.

درمان این بیماری‌ها، «در جهان حی و قیومی درآ» است. این تعبیر بسیار ژرف است؛ منظور صرفاً این نیست که به خدای «حی و قیوم» ایمان بیاوری، بلکه باید جهان را خود، «حی و قیوم» ببینی. باید صفت حیات باری‌تعالی را در تمام موجودات عالم ساری و جاری بدانی. این همان توحید صفاتی است: باور به اینکه هر صفت نیکویی که در عالم می‌بینی، شعله‌ای از همان صفت در ذات حق است. حیات، زیبایی، علم—همه از اوست.

آن چشمِ محروم و بیمار که فقط «کمان» را می‌بیند و «کماندار» را نمی‌شناسد، چشمی است که گرفتار شکاکیت است. مولانا دعوت می‌کند که از این تنگ‌نظریِ معرفتی برون آیی تا «نمی‌بینم، همی‌بینم شود» و «ندانم‌ها، همی دانم بود». این یک جهش از جهل به علم، و از کوری به بینایی است. این مقام، همان «یقین» است که مثنوی وعده‌اش را می‌دهد، و در فلسفه‌های جدید اغلب به محاق رفته است.

اما مولانا حتی از این نیز فراتر می‌رود. او می‌گوید پس از رسیدن به این مقامِ یقین و بینایی، سالک مست می‌شود؛ اما نباید در مستی بماند. مقام بالاتر، «مستی‌بخش» شدن است. یعنی از مرحله‌ای که خودت از شراب معرفت مست می‌شوی، به مرحله‌ای برسی که خودت شراب شوی و دیگران را نیز مست کنی. این گذار از «تلون» (رنگ به رنگ شدن و نوسان احوال) به «استوا» (تعادل و ثبات دائمی) است. این سیر، از شک به یقین، از کوری به بینایی، و سرانجام از مستی به مستی‌بخشی، عمق پیام سلوکی مولانا را نشان می‌دهد.

نکات کلیدی

  • مولانا «مزور» (شخص شکاک و ریاکار) را به گشودن چشم دل و خروج از «وبای زرق و محرومی» فرامی‌خواند.
  • دعوت به دیدن جهان همچون «حی و قیوم»، به معنای ادراک حضور حیات و صفات الهی در تمام هستی (توحید صفاتی) است.
  • این بیت نوید تحول از «نمی‌بینم» به «می‌بینم» و از «ندانم» به «دانم» است، یعنی گذار از شک به یقین و از کوری باطنی به بینایی حقیقی.
  • مولانا از سالک می‌خواهد که از مرحلهٔ مستی خود از معرفت، به مقام «مستی‌بخشی» برسد و دیگران را نیز از این شراب بنوشاند.
  • پیام سلوکی مولانا گذر از تلون و نوسان احوال به استوا و ثبات دائمی در معرفت و حال است.

Sources: d6-s14 · 00:48:07 d6-s14 · 00:51:58 d6-s14 · 00:55:21 d6-s14 · 00:56:07 s02 [referencing promise of yaqin]

به زبانِ تو — Ditt språk · AI

Diskussion — Fråga om denna beyt — besvarad från Masnavi, med varje vers citerad

Ditt samtal stannar på denna enhet om du inte väljer att dela det.

Vad läsare har frågat

Inga frågor har delats ännu — din kan bli den första.