M1:1910 — تو که یوسف نیستی یعقوب باش / همچو او با گریه و آشوب باش

در این بخش، مولانا از داستان یوسف و یعقوب برای ترسیم دو مقام معنوی استفاده می‌کند: مقام معشوقی (کمال) و مقام عاشقی (طلب). یوسف نماد انسان کامل، مظهر زیبایی الهی و کسی است که به مقصد رسیده. در مقابل، یعقوب نماد سالک و عاشقی است که از معشوب خود دور افتاده و تمام زندگی‌اش در حسرت، گریه و طلب خلاصه می‌شود.

مولانا به خواننده می‌گوید که اگر تو در مقام کمال و زیبایی مطلق نیستی، ادعای آن را نداشته باش. به جای «ناز» که شایسته‌ی معشوق است، «نیاز» را که حال و مقام عاشق است، پیشه کن. این «گریه و آشوب» یعقوب، نه از سر ناامیدی، بلکه نشانه‌ی صداقت او در عشق و طلب است. این بی‌قراری، خود راهی برای اتصال به معشوق و بوی پیراهن اوست که در نهایت چشم دل را بینا می‌کند.

بنابراین، بیت دعوتی است به خودشناسی و پذیرش جایگاه حقیقی خود در مسیر معنوی. به جای تظاهر به کمالی که نداریم، باید با تمام وجود در مقام نیاز و طلب بایستیم، چرا که همین نیاز و سوز، سرمایه‌ی اصلی سالک برای رسیدن به وصال است.