Хондан›Дафтар 1
Дафтар 1 · 4013 байт · 172 бахш
دفتر اول
Book I
❋ ❋ ❋
- 001 بخش ۱ - سرآغازСарсухан 34 байт
- 002 بخش ۲ - عاشق شدن پادشاه بر کنیزک رنجور و تدبیر کردن در صحت اوОшиқ шудани подшоҳ бар канизаки ранҷур ва тадбир кардани ӯ дар сиҳҳати канизак 20 байт
- 003 بخش ۳ - ظاهر شدن عجز حکیمان از معالجهٔ کنیزک و روی آوردن پادشاه به درگاه اله و در خواب دیدن او ولیی راЗоҳир шудани аҷзи ҳакимон аз муолиҷаи канизак ва рӯй овардани подшоҳ ба даргоҳи илоҳӣ ва дар хоб дидани ӯ валийро 23 байт
- 004 بخش ۴ - از خداوند ولیّ التوفیق در خواستن توفیق رعایت ادب در همه حالها و بیان کردن وخامت ضررهای بیادبیАз Худованд валий-ут-тавфиқ дархост кардани тавфиқи риояти адаб дар ҳама ҳолҳо ва баён кардани вахомати зарарҳои беадабӣ 16 байт
- 005 بخش ۵ - ملاقات پادشاه با آن ولی که در خوابش نمودندМулоқоти подшоҳ бо он валий, ки дар хобаш намуданд 9 байт
- 006 بخش ۶ - بردن پادشاه آن طبیب را بر بیمار تا حال او را ببیندБурдани подшоҳ он табибро бар бемор то ҳоли ӯро бубинад 42 байт
- 007 بخش ۷ - خلوت طلبیدن آن ولی از پادشاه جهت دریافتن رنج کنیزکХилват талабидани он валий аз подшоҳ ҷиҳати дарёфтани ранҷи канизак 38 байт
- 008 بخش ۸ - دریافتن آن ولی رنج را و عرض کردن رنج او را پیش پادشاهДарёфтани он валий ранҷро ва арз кардани ранҷи ӯро пеши подшоҳ 3 байт
- 009 بخش ۹ - فرستادن پادشاه رسولان به سمرقند به آوردن زرگرФиристодани подшоҳ расулон ба Самарқанд ба овардани заргар 37 байт
- 010 بخش ۱۰ - بیان آنک کشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهی بود نه به هوای نفس و تأمّل فاسدБаёни он ки куштан ва заҳр додани марди заргар ба ишорати илоҳӣ буд, на ба ҳавои нафс ва таъаммули фосид 25 байт
- 011 بخش ۱۱ - حکایت بقال و طوطی و روغن ریختن طوطی در دکانҲикояти баққол ва тӯтӣ ва равған рехтани тӯтӣ дар дукон 79 байт
- 012 بخش ۱۲ - داستان آن پادشاه جهود کی نصرانیان را میکشت از بهر تعصبДостони он подшоҳи ҷаҳуд, ки насороёнро аз баҳри таъассуб мекушт 14 байт
- 013 بخش ۱۳ - آموختن وزیر مکر پادشاه راОмӯхтани вазир макри подшоҳро 10 байт
- 014 بخش ۱۴ - تلبیس وزیر با نصاریТалбиси вазир бо насоро 15 байт
- 015 بخش ۱۵ - قبول کردن نصاری مکر وزیر راҚабул кардани насоро макри вазирро 8 байт
- 016 بخش ۱۶ - متابعت نصاری وزیر راМутобаъати насоро вазирро 38 байт
- 017 بخش ۱۷ - قصهٔ دیدن خلیفه لیلی راҚиссаи дидани халифа Лайлиро 30 байт
- 018 بخش ۱۸ - بیان حسد وزیرБаёни ҳасади вазир 9 байт
- 019 بخش ۱۹ - فهم کردن حاذقان نصاری مکر وزیر راФаҳм кардани ҳозиқони насоро макри вазирро 9 байт
- 020 بخش ۲۰ - پیغام شاه پنهان با وزیرПаёми шоҳи пинҳон бо вазир 4 байт
- 021 بخش ۲۱ - بیان دوازده سبط از نصاریБаёни дувоздаҳ сибт аз насоро 5 байт
- 022 بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیلТахлити вазир дар аҳкоми Инҷил 37 байт
- 023 بخش ۲۳ - در بیان آنک این اختلافات در صورت روش است نی در حقیقت راهДар баёни он ки ин ихтилофот дар сурати равиш аст, на дар ҳақиқати роҳ 21 байт
- 024 بخش ۲۴ - بیان خسارت وزیر درین مکرБаёни хасорати вазир дар ин макр 28 байт
- 025 بخش ۲۵ - مکر دیگر انگیختن وزیر در اضلال قومМакри дигар ангехтани вазир дар излоли қавм 16 байт
- 026 بخش ۲۶ - دفع گفتن وزیر مریدان راДафъ гуфтани вазир муридонро 13 байт
- 027 بخش ۲۷ - مکر کردن مریدان کی خلوت را بشکنМакр кардани муридон, ки хилватро бишкан 13 байт
- 028 بخش ۲۸ - جواب گفتن وزیر کی خلوت را نمیشکنمҶавоб гуфтани вазир, ки хилватро намешиканам 4 байт
- 029 بخش ۲۹ - اعتراض مریدان در خلوت وزیرЭътирози муридон дар хилвати вазир 48 байт
- 030 بخش ۳۰ - نومید کردن وزیر مریدان را از رفض خلوتНоумед кардани вазир муридонро аз рафзи хилват 7 байт
- 031 بخش ۳۱ - ولی عهد ساختن وزیر هر یک امیر را جداجداВалиаҳд сохтани вазир ҳар як амирро ҷудо-ҷудо 12 байт
- 032 بخش ۳۲ - کشتن وزیر خویشتن را در خلوتКуштани вазир хештанро дар хилват 6 байт
- 033 بخش ۳۳ - طلب کردن امت عیسی علیهالسلام از امرا کی ولی عهد از شما کدامستТалб кардани уммати Исо алайҳиссалом аз умра, ки валиаҳд аз шумо кадом аст 28 байт
- 034 بخش ۳۴ - منازعت امرا در ولی عهدیМунозаъати умра дар валиаҳдӣ 31 байт
- 035 بخش ۳۵ - تعظیم نعت مصطفی صلی الله علیه و سلم کی مذکور بود در انجیلТаъзими наъти Мустафо саллаллоҳу алайҳи ва саллам, ки мазкур буд дар Инҷил 13 байт
- 036 بخش ۳۶ - حکایت پادشاه جهود دیگر کی در هلاک دین عیسی سعی نمودҲикояти подшоҳи ҷаҳуди дигар, ки дар ҳалоки дини Исо саъй намуд 29 байт
- 037 بخش ۳۷ - آتش کردن پادشاه جهود و بت نهادن پهلوی آتش کی هر که این بت را سجود کند از آتش برستОташ кардани подшоҳи ҷаҳуд ва бут ниҳодан паҳлӯи оташ, ки ҳар кӣ ин бутро суҷуд кунад, аз оташ бираст 14 байт
- 038 بخش ۳۸ - به سخن آمدن طفل درمیان آتش و تحریض کردن خلق را در افتادن بآتشБа сухан омадани тифл дар миёни оташ ва таҳриз кардани халқро дар афтодан ба оташ 29 байт
- 039 بخش ۳۹ - کژ ماندن دهان آن مرد کی نام محمّد را صلیالله علیه و سلّم بتَسخر خواندКаҷ мондани даҳони он мард, ки номи Муҳаммадро саллаллоҳу алайҳи ва саллам ба тамасххур хонд 11 байт
- 040 بخش ۴۰ - عتاب کردن آتش را آن پادشاه جهودИтоб кардани оташро он подшоҳи ҷаҳуд 46 байт
- 041 بخش ۴۱ - طنز و انکار کردن پادشاه جهود و قبول ناکردن نصیحت خاصان خویشТанз ва инкор кардани подшоҳи ҷаҳуд ва қабул накардани насиҳати хоссони хеш 31 байт
- 042 بخش ۴۲ - بیان توکّل و ترک جهد گفتن نخچیران به شیرБаёни таваккул ва тарки ҷаҳд гуфтани нахчирон ба шер 4 байт
- 043 بخش ۴۳ - جواب گفتن شیر نخچیران را و فایدهٔ جهد گفتنҶавоб гуфтани шер нахчиронро ва фоидаи ҷаҳд гуфтан 4 байт
- 044 بخش ۴۴ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر جهد و اکتسابТарҷиҳ ниҳодани нахчирон таваккулро бар ҷаҳд ва иктисоб 4 байт
- 045 بخش ۴۵ - ترجیح نهادن شیر جهد و اکتساب را بر توکّل و تسلیمТарҷиҳ ниҳодани шер ҷаҳд ва иктисобро бар таваккул ва таслим 3 байт
- 046 بخش ۴۶ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر اجتهادТарҷиҳ ниҳодани нахчирон таваккулро бар иҷтиҳод 14 байт
- 047 بخش ۴۷ - ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکّلТарҷиҳ ниҳодани шер ҷаҳдро бар таваккул 19 байт
- 048 بخش ۴۸ - باز ترجیح نهادن نخچیران توکل را بر جهدБоз тарҷиҳ ниҳодани нахчирон таваккулро бар ҷаҳд 8 байт
- 049 بخش ۴۹ - نگریستن عزراییل بر مردی و گریختن آن مرد در سرای سلیمان و تقریر ترجیح توکّل بر جهد و قلّت فایدهٔ جهدНигаристани Азроил бар марде ва гурехтани он мард дар сарои Сулаймон ва тақрири тарҷиҳи таваккул бар ҷаҳд ва қиллати фоидаи ҷаҳд 15 байт
- 050 بخش ۵۰ - باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردنБоз тарҷиҳ ниҳодани шер ҷаҳдро бар таваккул ва фавоиди ҷаҳдро баён кардан 21 байт
- 051 بخش ۵۱ - مقرر شدن ترجیح جهد بر توکلМуқаррар шудани тарҷиҳи ҷаҳд бар таваккул 6 байт
- 052 بخش ۵۲ - انکار کردن نخچیران بر خرگوش در تاخیر رفتن بر شیرИнкор кардани нахчирон бар харгӯш дар таъхир рафтан бар шер 2 байт
- 053 بخش ۵۳ - جواب گفتن خرگوش ایشان راҶавоб гуфтани харгӯш эшонро 5 байт
- 054 بخش ۵۴ - اعتراض نخچیران بر سخن خرگوشЭътирози нахчирон бар сухани харгӯш 3 байт
- 055 بخش ۵۵ - جواب خرگوش نخچیران راҶавоби харгӯш нахчиронро 19 байт
- 056 بخش ۵۶ - ذکر دانش خرگوش و بیان فضیلت و منافع دانستنЗикри дониши харгӯш ва баёни фазилат ва манофеи донистан 14 байт
- 057 بخش ۵۷ - باز طلبیدن نخچیران از خرگوش سر اندیشهٔ او راБоз талабидани нахчирон аз харгӯш сирри андишаи ӯро 4 байт
- 058 بخش ۵۸ - منع کردن خرگوش از راز ایشان راМанъ кардани харгӯш аз рози эшонро 10 байт
- 059 بخش ۵۹ - قصهٔ مکر خرگوشҚиссаи макри харгӯш 27 байт
- 060 بخش ۶۰ - زیافت تأویل رکیک مگسЗиёфати таъвили ракики магас 9 байт
- 061 بخش ۶۱ - تولیدن شیر از دیر آمدن خرگوشҒулидани шер аз дер омадани харгӯш 16 байт
- 062 بخش ۶۲ - هم در بیان مکر خرگوشҲам дар баёни макри харгӯш 43 байт
- 063 بخش ۶۳ - رسیدن خرگوش به شیرРасидани харгӯш ба шер 7 байт
- 064 بخش ۶۴ - عذر گفتن خرگوشУзр гуфтани харгӯш 24 байт
- 065 بخش ۶۵ - جواب گفتن شیر خرگوش را و روان شدن با اوҶавоб гуфтани шер харгӯшро ва равон шудан бо ӯ 21 байт
- 066 بخش ۶۶ - قصهٔ هدهد و سلیمان در بیان آنک چون قضا آید چشمهای روشن بسته شودҚиссаи ҳудҳуд ва Сулаймон дар баёни он ки чун қазо ояд, чашмҳои равшан баста шавад 19 байт
- 067 بخش ۶۷ - طعنهٔ زاغ در دعوی هدهدТаънаи зоғ дар даъвои ҳудҳуд 6 байт
- 068 بخش ۶۸ - جواب گفتن هدهد طعنهٔ زاغ راҶавоб гуфтани ҳудҳуд таънаи зоғро 7 байт
- 069 بخش ۶۹ - قصهٔ آدم علیهالسلام و بستن قضا نظر او را از مراعات صریح نهی و ترک تاویلҚиссаи Одам алайҳиссалом ва бастани қазо назари ӯро аз мурооти сареҳи наҳй ва тарки таъвил 29 байт
- 070 بخش ۷۰ - پا واپس کشیدن خرگوش از شیر چون نزدیک چاه رسیدПо пас кашидани харгӯш аз шер чун наздики чоҳ расид 34 байт
- 071 بخش ۷۱ - پرسیدن شیر از سبب پای واپس کشیدن خرگوشПурсидани шер аз сабаби пой пас кашидани харгӯш 7 байт
- 072 بخش ۷۲ - نظر کردن شیر در چاه و دیدن عکس خود را و آن خرگوش راНазар кардани шер дар чоҳ ва дидани акси худро ва он харгӯшро 35 байт
- 073 بخش ۷۳ - مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتادМужда бурдани харгӯш сӯи нахчирон, ки шер дар чоҳ афтод 18 байт
- 074 بخش ۷۴ - جمع شدن نخچیران گرد خرگوش و ثنا گفتن او راҶамъ шудани нахчирон гирди харгӯш ва сано гуфтани ӯро 12 байт
- 075 بخش ۷۵ - پند دادن خرگوش نخچیران را کی بدین شاد مشویدПанд додани харгӯш нахчиронро, ки бад-ин шод машавед 4 байт
- 076 بخش ۷۶ - تفسیر رجعنا من الجهاد الاصغر الیالجهاد الاکبرТафсири "Раҷаъно мин-ал-ҷиҳод-ил-асғар ила-л-ҷиҳод-ил-акбар" 17 байт
- 077 بخش ۷۷ - آمدن رسول روم تا امیرالمؤمنین عمر رضیالله عنه و دیدن او کرامات عمر را رضیالله عنهОмадани расули Рум то Амирулмӯъминин Умар разияллоҳу анҳу ва дидани ӯ каромоти Умарро разияллоҳу анҳу 25 байт
- 078 بخش ۷۸ - یافتن رسول روم امیرالمؤمنین عمر را رضیالله عنه خفته به زیر درختЁфтани расули Рум Амирулмӯъминин Умарро разияллоҳу анҳу хобида зери дарахт 31 байт
- 079 بخش ۷۹ - سوال کردن رسول روم از امیرالمؤمنین عمر رضیالله عنهСавол кардани расули Рум аз Амирулмӯъминин Умар разияллоҳу анҳу 34 байт
- 080 بخش ۸۰ - اضافت کردن آدم علیهالسلام آن زلت را به خویشتن کی ربنا ظلمنا و اضافت کردن ابلیس گناه خود را به خدای تعالی کی بما اغویتنیИзофат кардани Одам алайҳиссалом он заллатро ба хештан, ки "Раббано заламно" ва изофат кардани Иблис гуноҳи худро ба Худои таъоло, ки "Бимо ағвайтани" 29 байт
- 081 بخش ۸۱ - تفسیر و هو معکم اینما کنتمТафсири "Ва ҳува маъакум айнамо кунтум" 6 байт
- 082 بخش ۸۲ - سؤال کردن رسول روم از عمر رضیالله عنه از سبب ابتلای ارواح با این آب و گل جسمСавол кардани расули Рум аз Умар разияллоҳу анҳу аз сабаби ибтилои арвоҳ бо ин обу гили ҷисм 14 байт
- 083 بخش ۸۳ - در معنی آنک من اراد ان یجلس مع الله فلیجلس مع اهل التصوفДар маънои он ки "Ман арода ан яҷлиса маъаллоҳ фаляҷлис маъа аҳли-т-тасаввуф" 18 байт
- 084 بخش ۸۴ - قصهٔ بازرگان کی طوطی محبوس او، او را پیغام داد به طوطیان هندوستان هنگام رفتن به تجارتҚиссаи бозаргон, ки тӯтии маҳбуси ӯ, ӯро паём дод ба тӯтиёни Ҳиндустон ҳангоми рафтан ба тиҷорат 28 байт
- 085 بخش ۸۵ - صفت اجنحهٔ طیور عقول الهیСифати аҷниҳаи туюри уқули илоҳӣ 12 байт
- 086 بخش ۸۶ - دیدن خواجه طوطیان هندوستان را در دشت و پیغام رسانیدن از آن طوطیДидани хоҷа тӯтиёни Ҳиндустонро дар дашт ва паём расонидан аз он тӯтӣ 16 байт
- 087 بخش ۸۷ - تفسیر قول فریدالدین عطار قدس الله روحه تو صاحب نفسی ای غافل میان خاک خون میخور که صاحبدل اگر زهری خورد آن انگبین باشدТафсири қавли Фаридуддин Аттор қуддисаллоҳу рӯҳаҳу: "Ту соҳибнафсӣ, эй ғофил, миёни хок хун мехӯр, ки соҳибдил агар заҳре хӯрад, он ангабин бошад" 12 байт
- 088 بخش ۸۸ - تعظیم ساحران مر موسی را علیهالسلام کی چه میفرمایی اول تو اندازی عصاТаъзими соҳирон Мусоро алайҳиссалом, ки чӣ мефармоӣ, аввал ту андозӣ асо? 34 байт
- 089 بخش ۸۹ - باز گفتن بازرگان با طوطی آنچ دید از طوطیان هندوستانБоз гуфтани бозаргон бо тӯтӣ он чӣ дид аз тӯтиёни Ҳиндустон 42 байт
- 090 بخش ۹۰ - شنیدن آن طوطی حرکت آن طوطیان و مردن آن طوطی در قفص و نوحهٔ خواجه بر ویШунидани он тӯтӣ ҳаракати он тӯтиён ва мурдани он тӯтӣ дар қафас ва нӯҳаи хоҷа бар вай 72 байт
- 091 بخش ۹۱ - تفسیر قول حکیم: به هرچ از راه وا مانی، چه کفر آن حرف و چه ایمان، به هرچ از دوست دور افتی، چه زشت آن نقش و چه زیبا، در معنی قوله علیهالسلام ان سعدا لغیور و انا اغیر من سعد و الله اغیر منی و من غیر ته حرم الفواحش ما ظهر منها و ما بطنТафсири қавли ҳаким: "Ба ҳар чӣ аз роҳ во монӣ, чӣ куфр он ҳарф ва чӣ имон, ба ҳар чӣ аз дӯст дур афтӣ, чӣ зишт он нақш ва чӣ зебо" дар маънои қавлаҳу алайҳиссалом: "Инна Саъдан лағайюр ва ана ағяру мин Саъд валлоҳу ағяру миннӣ ва мин ғайратиҳӣ ҳаррам-ал-фавоҳиш мо заҳара минҳо ва мо батана" 51 байт
- 092 بخش ۹۲ - رجوع به حکایت خواجهٔ تاجرРуҷӯъ ба ҳикояти хоҷаи тоҷир 11 байт
- 093 بخش ۹۳ - برون انداختن مرد تاجر طوطی را از قفس و پریدن طوطی مردهБерун андохтани марди тоҷир тӯтиро аз қафас ва паридани тӯтии мурда 20 байт
- 094 بخش ۹۴ - وداع کردن طوطی خواجه را و پریدنВидоъ кардани тӯтӣ хоҷаро ва паридан 4 байт
- 095 بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشتنمای شدنМазаррати таъзими халқ ва ангуштнамо шудани 29 байт
- 096 بخش ۹۶ - تفسیر ما شاء الله کانТафсири "Мо шоаллоҳу кона" 35 байт
- 097 بخش ۹۷ - داستان پیر چنگی کی در عهد عمر رضی الله عنه از بهر خدا روز بینوایی چنگ زد میان گورستانДостони пири чангӣ, ки дар аҳди Умар разияллоҳу анҳу аз баҳри Худо рӯзи бенавоӣ чанг зад миёни гӯристон 38 байт
- 098 بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لهاДар баёни ин ҳадис, ки "Инна ли-Раббикум фӣ айёми даҳрикум нафаҳот ало фатаъарразу лаҳо" 62 байт
- 099 بخش ۹۹ - قصهٔ سوال کردن عایشه رضی الله عنها از مصطفی صلیالله علیه و سلم کی امروز باران بارید چون تو سوی گورستان رفتی جامههای تو چون تر نیستҚиссаи савол кардани Оиша разияллоҳу анҳо аз Мустафо саллаллоҳу алайҳи ва саллам, ки имрӯз борон борид, чун ту сӯи гӯристон рафтӣ, ҷомаҳои ту чӣ гуна тар нест? 23 байт
- 100 بخش ۱۰۰ - تفسیر بیت حکیم سنائی رضی الله عنه «آسمانهاست در ولایتِ جان، کارفرمای آسمان جهان» «در ره روح پست و بالاهاست، کوههای بلند و دریاهاست»Тафсири байти ҳаким Саноӣ разияллоҳу анҳу: "Осмонҳост дар вилояти ҷон, корфармои осмони ҷаҳон". "Дар раҳи рӯҳ паст ва болоҳост, кӯҳҳои баланд ва дарёҳост" 11 байт
- 101 بخش ۱۰۱ - در معنی این حدیث کی اغتنموا برد الربیع الی آخرهДар мазмуни ҳадиси «Эҳтиёт кунед бар сардии баҳор» ва ғайра 14 байт
- 102 بخش ۱۰۲ - پرسیدن صدیقه رضیالله عنها از مصطفی صلیالله علیه و سلم کی سر باران امروزینه چه بودПурсидани Сиддиқа (р.а.) аз Мустафо (с.а.в.), ки сирри борони имрӯза чӣ буд? 12 байт
- 103 بخش ۱۰۳ - بقیهٔ قصهٔ پیر چنگی و بیان مخلص آنБоқимондаи қиссаи пири чангӣ ва баёни мухлиси он 32 байт
- 104 بخش ۱۰۴ - در خواب گفتن هاتف مر عمر را رضی الله عنه کی چندین زر از بیت المال به آن مرد ده کی در گورستان خفته استДар хоб гуфтани Ҳотиф ба Умар (р.а.), ки ин қадар тилло аз байтулмол ба он мард деҳ, ки дар гӯристон хобидааст 9 байт
- 105 بخش ۱۰۵ - نالیدن ستون حنانه چون برای پیغامبر صلی الله علیه و سلم منبر ساختند کی جماعت انبوه شد گفتند «ما روی مبارک ترا به هنگام وعظ نمیبینیم» و شنیدن رسول و صحابه آن ناله را و سؤال و جواب مصطفی صلی الله علیه و سلم با ستون صریحНолидани сутуни Ҳаннона, чун барои Паёмбар (с.а.в.) минбар сохтанд, ки ҷамоат анбӯҳ шуд, гуфтанд: «Мо рӯи мубораки туро ҳангоми мавъиза намебинем», ва шунидани Расул ва саҳоба ин ноларо ва саволу ҷавоби Мустафо (с.а.в.) бо сутун ошкоро 41 байт
- 106 بخش ۱۰۶ - اظهار معجزهٔ پیغمبر صلی الله علیه و سلم به سخن آمدن سنگریزه در دست ابوجهل علیه اللعنه و گواهی دادن سنگریزه بر حقیت محمد صلی الله علیه و سلم به رسالت اوИзҳори мӯъҷизаи Паёмбар (с.а.в.) бо сухан омадани сангреза дар дасти Абуҷаҳл (л.а.) ва шаҳодат додани сангреза бар ҳаққияти Муҳаммад (с.а.в.) ба рисолати ӯ 7 байт
- 107 بخش ۱۰۷ - بقیهٔ قصهٔ مطرب و پیغام رسانیدن امیرالمؤمنین عُمَر -رضی الله عنه- به او آنچه هاتف آواز دادБоқимондаи қиссаи мутриб ва паём расонидани Амирулмӯъминин Умар (р.а.) ба ӯ он чи Ҳотиф овоз дод 38 байт
- 108 بخش ۱۰۸ - گردانیدن عمر رضی الله عنه نظر او را از مقام گریه کی هستیست به مقام استغراقГардонидани Умар (р.а.) назари ӯро аз мақоми гиря, ки ҳастист, ба мақоми истиғроқ 24 байт
- 109 بخش ۱۰۹ - تفسیر دعای آن دو فرشته کی هر روز بر سر هر بازاری منادی میکنند کی اللهم اعط کل منفق خلفا اللهم اعط کل ممسک تلفا و بیان کردن کی آن منفق مجاهد راه حقست نی مسرف راه هواТафсири дуои он ду фаришта, ки ҳар рӯз бар сари ҳар бозоре мунодӣ мекунанд, ки «Аллоҳумма аъти кулла мунфиқин халафан, Аллоҳумма аъти кулла мумсикин талафан» ва баён кардан, ки он мунфиқ муҷоҳиди роҳи ҳақ аст, на мусрифи роҳи ҳаво 21 байт
- 110 بخش ۱۱۰ - قصهٔ خلیفه کی در کرم در زمان خود از حاتم طائی گذشته بود و نظیر خود نداشتҚиссаи халифа, ки дар карам дар замони худ аз Ҳотам Таӣ гузашта буд ва назири худ надошт 8 байт
- 111 بخش ۱۱۱ - قصهٔ اعرابی درویش و ماجرای زن با او به سبب قلت و درویشیҚиссаи аъробии дарвеш ва моҷарои зан бо ӯ ба сабаби қиллат ва дарвешӣ 12 байт
- 112 بخش ۱۱۲ - مغرور شدن مریدان محتاج به مدعیان مزور و ایشان را شیخ و محتشم و واصل پنداشتن و نقل را از نقد فرق نادانستن و بر بسته را از بر رستهМағрур шудани муридони муҳтоҷ ба муддаиёни музаввир ва эшонро шайх ва муҳташам ва восил пиндоштан ва нақлро аз нақд фарқ надонистан ва бар бастаро аз бар руста 19 байт
- 113 بخش ۱۱۳ - در بیان آنک نادر افتد کی مریدی در مدعی مزور اعتقاد بصدق ببندد کی او کسی است و بدین اعتقاد به مقامی برسد کی شیخش در خواب ندیده باشد و آب و آتش او را گزند نکند و شیخش را گزند کند ولیکن بنادر نادرДар баёни он, ки нодир афтад, ки муриде дар муддаии музаввир эътиқод ба сидқ бандад, ки ӯ касе аст ва ба ин эътиқод ба мақоме бирасад, ки шайхаш дар хоб надида бошад ва обу оташ ӯро газанд накунад ва шайхашро газанд кунад, валекин ба нодири нодир 5 байт
- 114 بخش ۱۱۴ - صبر فرمودن اعرابی زن خود را و فضیلت صبر و فقر بیان کردن با زنСабр фармудани аъробӣ зани худро ва фазилати сабр ва фақр баён кардан бо зан 27 байт
- 115 بخش ۱۱۵ - نصحیت کردن زن مر شوی را کی سخن افزون از قدم و از مقام خود مگو لم تقولون ما لا تفعلون کی این سخنها اگرچه راستست این مقام توکل ترا نیست و این سخن گفتن فوق مقام و معاملهٔ خود زیان دارد و کبر مقتا عند الله باشدНасиҳат кардани зан мар шавҳарро, ки сухан афзун аз қадам ва аз мақоми худ магу «Лим тақулуна ма ла тафъалун?» ки ин суханҳо агарчи рост аст, ин мақоми таваккули туро нест ва ин сухан гуфтан фавқи мақом ва муомилаи худ зиён дорад ва «Ва кибрун мақтаи ъиндаллоҳ» бошад 27 байт
- 116 بخش ۱۱۶ - نصیحت کردن مرد مر زن را کی در فقیران به خواری منگر و در کار حق به گمان کمال نگر و طعنه مزن در فقر و فقیران به خیال و گمان بینوایی خویشتنНасиҳат кардани мард мар занро, ки дар фақирон ба хорӣ мангар ва дар кори ҳақ ба гумони камол нигар ва таъна мазан дар фақр ва фақирон ба хаёл ва гумони бенавоии хештан 23 байт
- 117 بخش ۱۱۷ - در بیان آنک جنبیدن هر کسی از آنجا کی ویست هر کس را از چنبرهٔ وجود خود بیند تابهٔ کبود آفتاب را کبود نماید و سرخ سرخ نماید چون تابهها از رنگها بیرون آید سپید شود از همه تابههای دیگر او راستگوتر باشد و امام باشدДар баёни он, ки ҷунбидани ҳар касе аз он ҷо, ки вай аст, ҳар касро аз чанбараи вуҷуди худ бинад, тобаи кабуд офтобро кабуд намояд ва сурх сурх намояд; чун тобаҳо аз рангҳо берун ояд, сафед шавад, аз ҳама тобаҳои дигар ӯ ростгӯтар бошад ва имом бошад 29 байт
- 118 بخش ۱۱۸ - مراعات کردن زن شوهر را و استغفار کردن از گفتهٔ خویشМуроот кардани зан шавҳарро ва истиғфор кардан аз гуфтаи хеш 39 байт
- 119 بخش ۱۱۹ - در بیان این خبر کی انهن یغلبن العاقل و یغلبهن الجاهلДар баёни ин хабар, ки «Иннаҳунна яғлибнал-ъоқила ва яғлибуҳуннал-ҷоҳил» 5 байт
- 120 بخش ۱۲۰ - تسلیم کردن مرد خود را به آنچ التماس زن بود از طلب معیشت و آن اعتراضِ زن را اشارات حق دانستن. به نزد عقلِ هر داننده ای هست، که با گردنده گرداننده ای هستТаслим кардани мард худро ба он чи илтимоси зан буд аз талаби маишат ва он эътирози занро ишороти ҳақ донистан. Ба назди ақли ҳар донандае ҳаст, ки бо гарданда гардонандае ҳаст 9 байт
- 121 بخش ۱۲۱ - در بیان آنک موسی و فرعون هر دو مسخر مشیتاند چنانک زهر و پازهر و ظلمات و نور و مناجات کردن فرعون بخلوت تا ناموس نشکندДар баёни он, ки Мӯсо ва Фиръавн ҳар ду мусаххари машшаатӣанд, чунон ки заҳр ва пазҳар ва зулмот ва нур ва муноҷот кардани Фиръавн ба хилват то номус нашканад 36 байт
- 122 بخش ۱۲۲ - سبب حرمان اشقیا از دو جهان کی خسر الدنیا و الآخرةСабаби ҳирмони ашқиё аз ду ҷаҳон, ки «Хасарад-дунё вал-охира» 27 байт
- 123 بخش ۱۲۳ - حقیر و بیخصم دیدن دیدههای حس صالح و ناقهٔ صالح علیهالسلام را چون خواهد کی حق لشکری را هلاک کند در نظر ایشان حقیر نماید خصمان را و اندک اگرچه غالب باشد آن خصم و یقللکم فی اعینهم لیقضی الله امرا کان مفعولاҲақир ва бехасм дидани дидаҳои ҳисси Солеҳ ва ноқаи Солеҳ (а.с.)-ро, чун хоҳад, ки ҳақ лашкареро ҳалок кунад, дар назари эшон ҳақир намояд хасмҳоро ва андак, агарчи ғолиб бошад он хасм, «Ва юқаллилкум фӣ аъюниҳим лияқзияллоҳу амран кона мафъуло» 60 байт
- 124 بخش ۱۲۴ - در معنی آنک مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لا یبغیانДар мазмуни он, ки «Мараҷал-баҳрайнӣ ялтақиён байнаҳума барзахун ло ябғиён» 33 байт
- 125 بخش ۱۲۵ - در معنی آنک آنچ ولی کند مرید را نشاید گستاخی کردن و همان فعل کردن کی حلوا طبیب را زیان ندارد اما بیماران را زیان دارد و سرما و برف انگور را زیان ندارد اما غوره را زیان دارد کی در راهست کی لیغفرلک الله ما تقدم من ذنبک و ما تاخرДар мазмуни он, ки он чи валӣ кунад, муридро нашояд густохӣ кардан ва ҳамон феъл кардан, ки ҳалво табибро зиён надорад, аммо беморонро зиён дорад ва сармову барф ангурро зиён надорад, аммо ғӯраро зиён дорад, ки дар роҳ аст, ки «Лияғфира лакаллоҳу ма тақаддама мин занбика ва ма таъаххар» 13 байт
- 126 بخش ۱۲۶ - مخلص ماجرای عرب و جفت اوМухлиси моҷарои араб ва ҷуфти ӯ 27 байт
- 127 بخش ۱۲۷ - دل نهادن عرب بر التماس دلبر خویش و سوگند خوردن کی درین تسلیم مرا حیلتی و امتحانی نیستДил ниҳодани араб бар илтимоси дилбари хеш ва савганд хӯрдан, ки дар ин таслим маро ҳилава имтиҳоне нест 41 байт
- 128 بخش ۱۲۸ - تعیین کردن زن طریق طلب روزی کدخدای خود را و قبول کردن اوТаъйин кардани зан тариқи талаби рӯзии кадхудои худро ва қабул кардани ӯ 19 байт
- 129 بخش ۱۲۹ - هدیه بردن عرب سبوی آب باران از میان بادیه سوی بغداد به امیرالمؤمنین بر پنداشت آنک آنجا هم قحط آبستҲадя бурдани араб сабӯи оби борон аз миёни бодия сӯи Бағдод ба Амирулмӯъминин бар пиндошти он, ки он ҷо ҳам қаҳти об аст 17 байт
- 130 بخش ۱۳۰ - در نمد دوختن زن عرب سبوی آب باران را و مهر نهادن بر وی از غایت اعتقاد عربДар намад дӯхтани зани араб сабӯи оби боронро ва муҳр ниҳодан бар вай аз ғояти эътиқоди араб 24 байт
- 131 بخش ۱۳۱ - در بیان آنک چنانک گدا عاشق کرمست و عاشق کریم، کرمِ کریم هم عاشق گداست اگر گدا را صبر بیش بود کریم بر در او آید و اگر کریم را صبر بیش بود گدا بر در او آید اما صبر گدا کمال گداست و صبر کریم نقصان اوستДар баёни он, ки чунон ки гадо ошиқи карам аст ва ошиқи карим, карами карим ҳам ошиқи гадост. Агар гадоро сабр беш буд, карим бар дари ӯ ояд ва агар каримро сабр беш буд, гадо бар дари ӯ ояд, аммо сабри гадо камоли гадост ва сабри карим нуқсони ӯст 8 байт
- 132 بخش ۱۳۲ - فرق میان آنک درویش است به خدا و تشنهٔ خدا و میان آنک درویش است از خدا و تشنهٔ غیرستФарқ миёни он ки дарвеш аст ба Худо ва ташнаи Худо ва миёни он ки дарвеш аст аз Худо ва ташнаи ғайр аст 22 байт
- 133 بخش ۱۳۳ - پیش آمدن نقیبان و دربانان خلیفه از بهر اکرام اعرابی و پذیرفتن هدیهٔ او راПеш омадани нақибон ва дарбонони халифа аз баҳри икроми аъробӣ ва пазируфтани ҳадяи ӯро 28 байт
- 134 بخش ۱۳۴ - در بیان آنک عاشق دنیا بر مثال عاشق دیواریست کی بر او تاب آفتاب زند و جهد و جهاد نکرد تا فهم کند کی آن تاب و رونق از دیوار نیست از قرص آفتابست در آسمان چهارم لاجرم کلی دل بر دیوار نهاد چون پرتو آفتاب به آفتاب پیوست او محروم ماند ابدا و حیل بینهم و بین ما یشتهونДар баёни он, ки ошиқи дунё бар мисоли ошиқи деворист, ки бар ӯ тоби офтоб занад ва ҷаҳду ҷиҳод накард, то фаҳм кунад, ки он тобу равнақ аз девор нест, аз қурси офтоб аст дар осмони чаҳорум. Лоҷарам куллӣ дил бар девор ниҳод; чун партави офтоб ба офтоб пайваст, ӯ маҳрум монд абадан. «Ва ҳила байнаҳум ва байна ма яштаҳун» 4 байт
- 135 بخش ۱۳۵ - مثل عرب اذا زنیت فازن بالحرة و اذا سرقت فاسرق الدرةМасали араб: «Иза занайта фазн би-л-ҳурра, ва иза сарақт фасруқ ад-дурра» 10 байт
- 136 بخش ۱۳۶ - سپردن عرب هدیه را یعنی سبو را به غلامان خلیفهСупурдани араб ҳадяро, яъне сабӯро, ба ғуломони халифа 20 байт
- 137 بخش ۱۳۷ - حکایت ماجرای نحوی و کشتیبانҲикояти моҷарои наҳвӣ ва киштибон 18 байт
- 138 بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبوҚабул кардани халифа ҳадяро ва ато фармудан бо камоли бениёзӣ аз он ҳадя ва аз он сабӯ 81 байт
- 139 بخش ۱۳۹ - در صفت پیر و مطاوعت ویДар сифати пир ва мутовиъати вай 25 байт
- 140 بخش ۱۴۰ - وصیت کردن رسول صلی الله علیه و سلم مر علی را کرم الله وجهه کی چون هر کسی به نوع طاعتی تقرب جوید به حق، تو تقرب جوی به صحبت عاقل و بندهٔ خاص تا ازیشان همه پیشقدمتر باشیВасият кардани Расул (с.а.в.) мар Алиро (к.в.) ки чун ҳар касе ба навъи тоъате тақарруб ҷӯяд ба Ҳақ, ту тақарруб ҷӯй ба суҳбати оқил ва бандаи хос, то аз эшон ҳама пешқадамтар бошӣ 22 байт
- 141 بخش ۱۴۱ - کبودی زدن قزوینی بر شانهگاه صورت شیر و پشیمان شدن او به سبب زخم سوزنКабудӣ задани қазвинӣ бар шонагоҳи сурати шер ва пушаймон шудани ӯ ба сабаби захми сӯзан 32 байт
- 142 بخش ۱۴۲ - رفتن گرگ و روباه در خدمت شیر به شکارРафтани гург ва рӯбоҳ дар хидмати шер ба шикор 29 байт
- 143 بخش ۱۴۳ - امتحان کردن شیر گرگ را و گفتن کی پیش آی ای گرگ بخش کن صیدها را میان ماИмтиҳон кардани шер гургро ва гуфтан, ки пеш ой, эй гург, бахш кун сайдҳоро миёни мо 14 байт
- 144 بخش ۱۴۴ - قصه آنکس کی در یاری بکوفت از درون گفت کیست آن گفت منم گفت چون تو توی در نمیگشایم هیچ کس را از یاران نمیشناسم کی او من باشد بروҚиссаи он кас, ки дар ёриеро кӯфт, аз дарун гуфт: «Кист он?» Гуфт: «Ман!» Гуфт: «Чун ту туӣ, дар намекушоям; ҳеҷ кас аз ёронро намешиносам, ки ӯ ман бошад, бирав» 46 байт
- 145 بخش ۱۴۵ - ادب کردن شیر گرگ را کی در قسمت بیادبی کرده بودАдаб кардани шер гургро, ки дар қисмат беадабӣ карда буд 22 байт
- 146 بخش ۱۴۶ - تهدید کردن نوح علیهالسلام مر قوم را کی با من مپیچید کی من روپوشم با خدای میپیچید در میان این بحقیقت ای مخذولانТаҳдид кардани Нӯҳ (а.с.) мар қавмро, ки бо ман мапечед, ки ман рӯпӯшам, бо Худой мепечед дар миёни ин ба ҳақиқат, эй махзулон 26 байт
- 147 بخش ۱۴۷ - نشاندن پادشاه، صوفیانِ عارف را پیش روی خویش تا چشمشان بدیشان روشن شودНишондани подшоҳ сӯфиёни орифро пеши рӯи хеш, то чашмашон ба эшон равшан шавад 7 байт
- 148 بخش ۱۴۸ - آمدن مهمان پیش یوسف علیهالسلام و تقاضا کردن یوسف علیهالسلام ازو تحفه و ارمغانОмадани меҳмон пеши Юсуф (а.с.) ва тақозо кардани Юсуф (а.с.) аз ӯ туҳфа ва армуғон 35 байт
- 149 بخش ۱۴۹ - گفتن مهمان یوسف علیهالسلام کی آینهای آوردمت کی تا هر باری کی در وی نگری روی خوب خویش را بینی مرا یاد کنیГуфтани меҳмони Юсуф (а.с.), ки оинае овардамат, ки то ҳар боре, ки дар вай нигарӣ, рӯи хуби хешро бинӣ, маро ёд кунӣ 36 байт
- 150 بخش ۱۵۰ - مرتد شدن کاتب وحی به سبب آنک پرتو وحی برو زد آن آیت را پیش از پیغامبر صلی الله علیه و سلم بخواند گفت پس من هم محل وحیمМуртад шудани котиби ваҳй ба сабаби он, ки партави ваҳй бар ӯ зад, он оятро пеш аз Паёмбар (с.а.в.) бихонд, гуфт: «Пас ман ҳам маҳалли ваҳям» 70 байт
- 151 بخش ۱۵۱ - دعا کردن بلعم با عور کی موسی و قومش را از این شهر کی حصار دادهاند بی مراد باز گردان و مستجاب شدن دعای اوДуо кардани Балъам бо Оъур, ки Мӯсо ва қавмашро аз ин шаҳр, ки ҳисор додаанд, бе мурод боз гардон ва мустаҷоб шудани дуои ӯ 23 байт
- 152 بخش ۱۵۲ - اعتماد کردن هاروت و ماروت بر عصمت خویش و امیری اهل دنیا خواستن و در فتنه افتادنЭътимод кардани Ҳорут ва Морут бар исмати хеш ва амирии аҳли дунё хостан ва дар фитна афтодан 24 байт
- 153 بخش ۱۵۳ - باقی قصهٔ هاروت و ماروت و نکال و عقوبت ایشان هم در دنیا بچاه بابلБоқии қиссаи Ҳорут ва Морут ва накл ва уқубати эшон ҳам дар дунё ба чоҳи Бобил 16 байт
- 154 بخش ۱۵۴ - به عیادت رفتن کر بر همسایهٔ رنجور خویشБа иёдат рафтани кар бар ҳамсояи ранҷури хеш 36 байт
- 155 بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بودАввал касе, ки дар муқобилаи насс қиёс овард, Иблис буд 30 байт
- 156 بخش ۱۵۶ - در بیان آنک حال خود و مستی خود پنهان باید داشت از جاهلانДар баёни он, ки ҳоли худ ва мастии худ пинҳон бояд дошт аз ҷоҳилон 41 байт
- 157 بخش ۱۵۷ - قصهٔ مری کردن رومیان و چینیان در علم نقاشی و صورتگریҚиссаи мирии кардани румиён ва чиниён дар илми наққошӣ ва суратгарӣ 33 байт
- 158 بخش ۱۵۸ - پرسیدن پیغمبر صلی الله علیه و سلم مر زید را که امروز چونی و چون برخاستی و جواب گفتن او که اصبحت ممنا یا رسول اللهПурсидани Паёмбар (с.а.в.) мар Зайдро, ки имрӯз чӣ гунаӣ ва чӣ гуна бархостӣ ва ҷавоб гуфтани ӯ, ки «Асбаҳту муъминаан, ё Расулаллоҳ» 84 байт
- 159 بخش ۱۵۹ - متهم کردن غلامان و خواجهتاشان مر لقمان را کی آن میوههای ترونده را که میآوردیم او خورده استМуттаҳам кардани ғуломон ва хоҷатошон мар Луқмонро, ки он меваҳои таровандаро, ки меовардем, ӯ хӯрдааст 24 байт
- 160 بخش ۱۶۰ - بقیهٔ قصه زید در جواب رسول صلی الله علیه و سلمБоқии қиссаи Зайд дар ҷавоби Расул (с.а.в.) 48 байт
- 161 بخش ۱۶۱ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاشتر ازین مگو و متابعت نگهدارГуфтани Паёмбар (с.а.в.) мар Зайдро, ки ин сирро фош аз ин магу ва мутобиат нигаҳ дор 12 байт
- 162 بخش ۱۶۲ - رجوع به حکایت زیدРуҷӯъ ба ҳикояти Зайд 39 байт
- 163 بخش ۱۶۳ - آتش افتادن در شهر به ایام عمر رضی الله عنهОташ афтодан дар шаҳр ба айёми Умар (р.а.) 14 байт
- 164 بخش ۱۶۴ - خدو انداختن خصم در روی امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه و انداختن امیرالمؤمنین علی شمشیر از دستХудо андохтани хасм дар рӯи Амирулмӯъминин Алӣ (к.в.) ва андохтани Амирулмӯъминин Алӣ шамшер аз даст 52 байт
- 165 بخش ۱۶۵ - سؤال کردن آن کافر از علی کرم الله وجهه کی بر چون منی مظفر شدی شمشیر از دست چون انداختیСавол кардани он кофир аз Алӣ (к.в.), ки бар чун мани музаффар шудӣ, шамшер аз даст чӣ гуна андохтӣ? 15 байт
- 166 بخش ۱۶۶ - جواب گفتن امیر المؤمنین کی سبب افکندن شمشیر از دست چه بوده است در آن حالتҶавоб гуфтани Амирулмӯъминин, ки сабаби афкандани шамшер аз даст чӣ будааст дар он ҳолат 57 байт
- 167 بخش ۱۶۷ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم به گوش رکابدار امیرالمؤمنین علی کرم الله وجهه کی کشتن علی بر دست تو خواهد بودن خبرت کردمГуфтани Паёмбар (с.а.в.) ба гӯши рикобдори Амирулмӯъминин Алӣ (к.в.), ки куштани Алӣ бар дасти ту хоҳад будан, хабарат кардам 49 байт
- 168 بخش ۱۶۸ - تعجب کردن آدم علیهالسلام از ضلالت ابلیس لعین و عجب آوردنТаъаҷҷуб кардани Одам (а.с.) аз залолати Иблиси лаъин ва аҷаб овардан 31 байт
- 169 بخش ۱۶۹ - بازگشتن به حکایت علی کرم الله وجهه و مسامحت کردن او با خونی خویشБозгаштан ба ҳикояти Алӣ (к.в.) ва мусомиҳат кардани ӯ бо хунии хеш 14 байт
- 170 بخش ۱۷۰ - افتادن رکابدار هر باری پیش امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه کی ای امیر المؤمنین مرا بکش و ازین قضا برهانАфтодани рикобдор ҳар боре пеши Амирулмӯъминин Алӣ (к.в.), ки эй Амирулмӯъминин, маро бикуш ва аз ин қазо бираҳон 10 байт
- 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک فتح طلبیدن مصطفی صلی الله علیه و سلم مکه را و غیر مکه را جهت دوستی ملک دنیا نبود چون فرموده است الدنیا جیفة بلک بامر بودБаёни он, ки фатҳ талабидани Мустафо (с.а.в.) Маккаро ва ғайри Маккаро ҷиҳати дӯстии мулки дунё набуд, чун фармудааст: «Ад-дунё ҷифатун», балки ба амр буд 27 байт
- 172 بخش ۱۷۲ - گفتن امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه با قرین خود کی چون خدو انداختی در روی من نفس من جنبید و اخلاص عمل نماند مانع کشتن تو آن شدГуфтани Амирулмӯъминин Алӣ (к.в.) бо қарини худ, ки чун худ андохтӣ дар рӯи ман, нафси ман ҷунбид ва ихлоси амал намонд; монеъи куштани ту он шуд 29 байт