M1:2000 — از ملولی یار خامش کردمی / گر همو مهلت بدادی یکدمی

این بیت صدای شخصی خود مولاناست که از فرایند سرودن مثنوی سخن می‌گوید. او این کار را نه یک فعالیت ادبی معمولی، بلکه نتیجهٔ یک الهام و فیضان مداوم از جانب «یار» یا همان خداوند می‌داند. این الهام آنچنان قدرتمند و بی‌وقفه است که شاعر را دچار نوعی «ملولی» یا خستگی روحانی کرده است. او آرزوی سکوت و آرامش دارد، اما این آرزو برآورده نمی‌شود، زیرا همان نیرویی که او را خسته کرده، به او فرمان ادامه دادن می‌دهد.

این بیت در ادامهٔ توصیف جذبه و بی‌خویشی عارفانه (مانند خواب ماندن پیامبر از نماز صبح در شب تعریس) می‌آید. مولانا می‌خواهد بگوید که سخن گفتن او نیز از این جنس است؛ یک جبر شیرین و تقاضای غیبی است، نه یک انتخاب از روی اختیار صرف. در ابیات بعدی، او توضیح می‌دهد که «یار» به او می‌گوید: «بگو، این عیب نیست» و این امر را به «قضای غیب» نسبت می‌دهد. بنابراین، خستگی مولانا نه از بی‌میلی، بلکه از سنگینی بار امانت و عظمت تجربه‌ای است که باید به زبان شعر بیان کند.