Хондан› Дафтар 1› Баёни он ки куштан ва заҳр додани марди заргар ба ишорати илоҳӣ буд, на ба ҳавои нафс ва таъаммули фосид› Байт 223
M1:223 — کُشتن آن مرد بَر دست حکیم / نه پی اومید بود و نه ز بیم
M1:223
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
پزشک الهی آن مرد زرگر را نه به امید پاداش از پادشاه و نه از ترس مجازات او، بلکه تنها به فرمان خداوند از میان برداشت.
مولانا در اینجا بر نیت الهی و خالصانهی حکیم (که نماد انسان کامل و ولیّ خداست) تأکید میکند. در داستان، پادشاه از حکیم خواسته بود تا کنیزک بیمار را درمان کند. حکیم پس از تشخیص ریشهی بیماری، دریافت که تنها راه نجات کنیزک، مرگ معشوق او یعنی مرد زرگر است.
این بیت به صراحت بیان میکند که اقدام حکیم در مسموم کردن زرگر، یک عمل عادی و انسانی، برآمده از انگیزههای نفسانی نبود. او این کار را برای خوشایند شاه و دریافت پاداش (امید) انجام نداد و از طرفی، از ترس خشم و مجازات شاه در صورت عدم موفقیت در درمان (بیم) نیز دست به این کار نزد.
عمل او کاملاً در راستای اجرای یک فرمان غیبی و الهی بود. مولانا با این بیت، مخاطب را آماده میکند تا این «کشتن» را نه یک جنایت، بلکه نوعی جراحی معنوی و اجرای قضای الهی ببیند که از فهم و قضاوت انسانهای عادی خارج است. این عمل شبیه به کار خضر در قرآن است که به ظاهر کارهایی ویرانگر و بیرحمانه انجام میداد، اما در باطن، هر یک حکمتی الهی داشت. دست حکیم در اینجا، «دست خدا» و نایب حق است.
- حکیم
- در اینجا به معنی پزشک الهی، انسان کامل، ولیّ خدا
- پی
- برای، به خاطر، در پیِ
- اومید
- امید، طمع، چشمداشت پاداش
- بیم
- ترس، خوف
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.