M1:2800 — طفل شد مکتب پی کسب هنر / بر امید مرغ با لطف پدر

این بیت در ادامه‌ی داستان اعرابی بیان می‌شود که با هدف گرفتن پاداشی مادی (دینار) نزد خلیفه آمد، اما با دیدن شکوه معنوی او، هدف اصلی‌اش را فراموش کرد و شیفته‌ی خود خلیفه شد. مولانا برای روشن‌تر کردن این مفهوم، مثال‌های گوناگونی می‌آورد که در همه‌ی آن‌ها، فرد به دنبال چیزی کوچک می‌رود ولی به گنجی بزرگ‌تر دست می‌یابد.

در اینجا، مثال یک کودک است. پدر برای تشویق فرزندش به درس خواندن، به او وعده‌ی یک هدیه، مثلاً یک پرنده‌ی اسباب‌بازی یا واقعی، می‌دهد. کودک با این انگیزه‌ی کوچک و بازی‌گونه به مکتب می‌رود تا «هنر» و دانشی بیاموزد. اما نتیجه‌ی این کار بسیار فراتر از آن هدیه‌ی اولیه است. او در مکتب، به شخصیتی دانا و محترم تبدیل می‌شود و به جایگاه والایی می‌رسد (که در بیت بعدی به آن اشاره می‌شود: «پس ز مکتب آن یکی صدری شده»).

نکته‌ی عرفانی این است که سالک نیز ممکن است در ابتدای راه سلوک، به امید کرامت‌ها، بهشت یا پاداش‌های دنیوی قدم در این راه بگذارد. اما در ادامه، با چشیدن لطف و محبت «پدر» (که نماد پیر، راهنما یا خود خداوند است)، آن انگیزه‌های اولیه را فراموش می‌کند و به معرفت و وصال که هدف اصلی است، دل می‌بندد. آن «مرغ» کوچک، تنها بهانه‌ای برای شروع سفری بزرگ است.