M1:2917 — احتما کن احتما ز اندیشه‌ها / فکر شیر و گور و دل‌ها بیشه‌ها

这句诗是鲁米在一段哲学议论中的核心劝诫。他刚刚谈到，如果听者心中充满困惑与诘难（اشکال），那么唯一的出路就是忍耐（صبر）。紧接着，他用医学术语“克制”（احتما）来深化这一观点。“克制”原指病人为配合治疗而严格遵守的饮食禁忌，是疗愈的首要条件。鲁米将其引申为一种精神修行：心灵的健康同样需要“克制”，只不过对象不再是食物，而是纷乱的“思虑”（اندیشه‌ها）。

第二个半句用了一个生动的比喻来解释为何必须如此。人心（دل‌ها）被比作“丛林”（بیشه‌ها），一个广阔、幽深且充满未知危险的地方。而我们的“思想”（فکر）则是栖息在这片丛林中的野生动物：既有凶猛的“狮子”（شیر），象征着破坏性的、攻击性的、源于愤怒或骄傲的念头；也有胆怯的“野驴”（گور），象征着源于恐惧、欲望和世俗忧虑的念头。这两种动物——捕食者与猎物——代表了思想的内在冲突与混乱。如果不加以约束，这些“野兽”就会在心灵的丛林中横冲直撞，互相追逐，使人不得安宁，甚至造成毁灭性的后果。因此，精神上的“克制”就是成为自己内心丛林的守护者，约束这些思想的野兽，从而恢复心灵的平静与健康。

مولانا در این بیت، یک دستورالعمل کلیدی در سلوک معنوی را بیان می‌کند: «پرهیز» یا همان مراقبه و کنترل ذهن. او ذهن و دل انسان را به یک «بیشه» یا جنگل تشبیه می‌کند. در این جنگل، افکار گوناگون، چه ترسناک و پرخاشگر (مانند شیر) و چه فریبنده و گریزپا (مانند گورخر)، آزادانه می‌گردند.

تکرار کلمه‌ی «احتما» (پرهیز کن) برای تأکید بر اهمیت این کار است. همان‌طور که در پزشکی قدیم، پرهیز از غذاهای مضر اساس درمان بود، در عرفان نیز پرهیز از افکار بیهوده و وسوسه‌ها، پایه‌ی سلامت روح و پیشرفت معنوی است. مولانا می‌گوید به جای درگیر شدن با این افکار، باید از آن‌ها دوری کرد و اجازه نداد که بر فضای دل حاکم شوند. این بیت دعوتی است به خاموش کردن گفتگوی درونی و ایجاد فضایی آرام در ذهن تا حقایق معنوی فرصت ظهور پیدا کنند.