Хондан› Дафтар 1› Дар сифати пир ва мутовиъати вай› Байт 2961
M1:2961 — گر یکی دم تو به غفلت وا هلیش / او رود فرسنگها سوی حشیش
M1:2961
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
اگر فقط یک لحظه از نفس اماره (که به خر تشبیه شده) غافل شوی، تو را فرسنگها از راه اصلی دور می‌کند و به سمت امیال پست و حیوانی می‌کشاند.
در این بخش از مثنوی، مولانا اهمیت پیروی از یک راهنمای معنوی (پیر) را با تمثیل سوارکار و خر بیان می‌کند. سوارکار، سالک راه حق است و خر، نماد نفس اماره یا جنبه‌های حیوانی و غریزی وجود انسان است. راه، مسیر دشوار و طولانی سلوک معنوی است و «حشیش» یا علفزار، کنایه از دلبستگی‌های دنیوی و لذت‌های زودگذر نفسانی است.
این بیت به طور مشخص هشدار می‌دهد که کنترل نفس، امری دائمی و لحظه‌به‌لحظه است. نفس، همچون خری سرکش، همواره به دنبال ارضای امیال خود است و کوچکترین غفلت از سوی سالک کافی است تا او را از مسیر اصلی منحرف کند. این انحراف، جزئی و کوچک نیست؛ مولانا با به کار بردن واژهٔ «فرسنگها» تأکید می‌کند که یک غفلت آنی می‌تواند به گمراهی عظیم و پیمودن مسافتی طولانی در بیراهه منجر شود. بنابراین، مراقبت از نفس و هدایت آن به سمت مقصدی متعالی، نیازمند هوشیاری و انضباطی بی‌وقفه زیر نظر یک راهنمای آگاه است.
- وا هلیش
- رهایش کنی، به حال خود بگذاری‌اش
- فرسنگها
- واحد قدیمی مسافت (حدود ۶ کیلومتر)، کنایه از مسافتی بسیار طولانی
- حشیش
- علف خشک، گیاه؛ در اینجا کنایه از امیال و لذت‌های نفسانی و دنیوی است
- دم
- لحظه، نفس
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.