Хондан› Дафтар 1› Дар сифати пир ва мутовиъати вай› Байт 2963
M1:2963 — گر ندانی ره هر آنچ خر بخواست / عکس آن کن خود بود آن راه راست
M1:2963
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
اگر در تشخیص راه درست از نادرست سردرگم شدی، ببین نفس اماره‌ات (که به خر تشبیه شده) چه می‌خواهد و دقیقاً خلاف آن را انجام بده؛ این کار تو را به راه راست هدایت می‌کند.
در این بخش از مثنوی، مولانا نفس اماره یا همان جنبه‌های حیوانی و غریزی وجود انسان را به «خر» تشبیه می‌کند. این خر، همچون حیوانی که تنها به دنبال آب و علف است، همیشه انسان را به سوی لذت‌های دنیوی و خواسته‌های پست می‌کشاند و از مسیر معنوی و راه راست دور می‌کند.
مولانا در اینجا یک دستورالعمل عملی و روانشناختی ارائه می‌دهد: هرگاه بر سر دوراهی ماندی و ندانستی که کار درست چیست، به تمایلات نفسانی خود نگاه کن. آنچه که نفس تو با اصرار و اشتیاق طلب می‌کند، همان راهی است که به بیراهه و هلاکت ختم می‌شود. بنابراین، با مخالفت آگاهانه با این خواسته‌ها، می‌توانی مسیر درست را پیدا کنی. این بیت، در واقع، نسخه‌ای ساده برای مبارزه با هوای نفس است، به‌ویژه زمانی که راهنمایی یک پیر در دسترس نیست.
این اصل که «مخالفت با نفس، راه نجات است» یکی از پایه‌های اصلی در عرفان و اخلاق اسلامی است. مولانا با استفاده از تمثیل ساده و قدرتمند «خر»، این مفهوم عمیق را برای همگان قابل فهم می‌سازد. راه راست، راهی است که برخلاف جاذبه‌ی امیال زودگذر حیوانی ماست.
- خر
- در اینجا نماد نفس اماره، جنبه‌های حیوانی و شهوانی وجود انسان
- آنچ
- مخفف «آنچه»
- خود بود آن راه راست
- همان راه راست خواهد بود، عیناً همان راه درست است
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.