M1:456 — برق اگر نوری نماید در نظر / لیک هست از خاصیت دُزدِ بصر

这句诗出自《玛斯纳维》中一个诡计多端的大臣的故事。这位大臣伪装成虔诚的基督徒，以其动听的言辞和看似智慧的教诲赢得了民众的信任，实际上却在暗中败坏他们的信仰，就像在糖浆里下毒。

鲁米用了一系列比喻来揭示这种“表里不一”的危险。在此之前，他提到崭新的银币虽洁白，却会弄脏手和衣服；火焰虽鲜红，其作为却是带来焦黑与毁灭。这句诗将这一逻辑推向高潮：闪电划破夜空，瞬间带来光明，似乎是积极的景象。然而，它的“本性”（خاصیت, khāṣiyat）却是“视觉的窃贼”（دزد بصر, dozd-e baṣar）。强光过后，人的眼睛会短暂失明，看不见周围的事物。闪电的光明是一种虚假、瞬息即逝且带有伤害性的光。

在此故事背景下，大臣的言辞就是那道闪电。它听起来充满智慧与灵光（نور, nūr），吸引了那些缺乏洞察力的人。但它的实际效果却是蒙蔽他们的心眼（بصر, baṣar），让他们丧失分辨真伪的能力，最终在灵性上变得盲目。这句诗深刻地警示读者，要警惕那些外表光鲜亮丽、实则会剥夺人内在洞察力的言论或人物。

این بیت در ادامه‌ی توصیف وزیر مکار و ریاکار است که با ظاهری روحانی و سخنانی دلنشین، مسیحیان را فریب می‌داد. مولانا برای نشان دادن ماهیت فریبنده‌ی او، از چندین تمثیل استفاده می‌کند: نقره‌ی به ظاهر سفید که دست را سیاه می‌کند، و آتش به ظاهر سرخ که نتیجه‌اش سیاهی و خاکستر است.

در این بیت، تمثیل به «برق» یا آذرخش می‌رسد. برق آسمان، لحظه‌ای خیره‌کننده و پرنور است و چشم‌ها را به خود جلب می‌کند، اما همین نور شدید و ناگهانی، بینایی را برای لحظاتی مختل می‌کند و چشم را می‌زند. در واقع، به جای روشن کردن مسیر، دید انسان را «می‌دزدد» و او را کور می‌کند.

وزیر نیز چنین است. سخنان و اعمال او در ظاهر نور هدایت به نظر می‌رسد، اما در باطن، بصیرت و توانایی تشخیص حق از باطل را از پیروانش می‌رباید و آنها را به گمراهی می‌کشاند. پیام عرفانی این است که باید مراقب زیبایی‌های ظاهری و جذابیت‌های سطحی در مسیر معنوی بود، زیرا هر نوری لزوماً نور هدایت نیست؛ گاهی نوری است که برای کور کردن و دزدیدن بصیرت می‌تابد.