چشم اسپ از چشم شه رهبر بود — M2:1289 · Маснавии Румӣ

Хондан› Дафтар 2› Фармудани волӣ он мардро, ки ин хорбунро, ки нишондаӣ, бар сари роҳ баркан› Байт 1289

چشم اسپ از چشم شه رهبر بودچشم او بی‌چشم شه مضطر بود

✦ Ин байтро ба тоҷикӣ таҳия кунед

M2:1289

❋ ❋ ❋

Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI

فارسی from context AI draft

چشم اسب از نگاه شاه راه را می‌شناسد،و بدون نگاه شاه، سرگشته و درمانده می‌شود.

چشم اسب به تنهایی راه را نمی‌شناسد و به نگاه و هدایت سوار خود نیازمند است؛ بدون او، اسب مضطرب و سرگردان می‌ماند.

این بیت در ادامه‌ی تشبیه «حس» به اسب و «نور حق» (یا عقل الهی) به سوارکار (شاه) است. مولانا توضیح می‌دهد که حواس پنجگانه‌ی ما، مانند اسب، به خودی خود کور و سرگردان هستند. چشم اسب تنها زمانی راه درست را پیدا می‌کند که از چشم سوارکارش فرمان بگیرد. سوارکار است که از بالا مسیر را می‌بیند، مقصد را می‌شناسد و اسب را هدایت می‌کند.

بدون این هدایتگر، چشم اسب پریشان و «مضطر» است. این اضطراب ناشی از ناتوانی در تشخیص راه از بیراهه است. به همین ترتیب، حواس انسان اگر تحت فرمان عقل و نور الهی نباشند، او را به سمت مقاصد پست و بی‌ارزش (که در ابیات بعدی «گیاه و چرا» توصیف می‌شود) می‌کشانند و از مسیر اصلی و شاهراه حقیقت دور می‌کنند. این بیت بر ضرورت تسلیم کردن حواس به یک نیروی هدایتگر برتر تأکید می‌کند تا انسان به سرگشتگی و اضطراب دچار نشود.

واژه‌های دشوار

شه: در اینجا به معنی شاه، پادشاه و کنایه از سوارکار آگاه و راهبر است.
رهبر بود: راهنما می‌گیرد، هدایت می‌شود.
مضطر: درمانده، پریشان، ناچار، سرگشته.

gemini-2.5-pro

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.

M2:1289 — چشم اسپ از چشم شه رهبر بود / چشم او بی‌چشم شه مضطر بود

Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

What readers asked0

What readers asked