M2:2726 — نیست از ابلیس، از تست ای غوی / که چو روبه سوی دنبه می‌روی

این بیت بخشی از دفاعیه‌ی ابلیس در مثنوی است. مولانا در اینجا زبان حال ابلیس را بیان می‌کند که به انسان معترض است و می‌گوید: «چرا گناهان خود را به گردن من می‌اندازی؟»

ابلیس برای روشن شدن منظورش از یک تمثیل استفاده می‌کند: تمثیل روباه و دُنبه. دنبه (چربی لذیذ گوسفند) نماد امیال و شهوات دنیوی است. روباه نیز نماد انسان حریص و نفس‌پرست است که با دیدن این طعمه، عقل و هوش خود را از دست می‌دهد و کورکورانه به سوی آن می‌شتابد. ابلیس می‌گوید نقش من تنها نشان دادن این «دنبه» است؛ این تو هستی که مانند روباهی گرسنه، بی‌اختیار به سوی آن می‌دوی. اگر در وجود تو چنین میل شدیدی نبود، وسوسه‌ی من کارگر نمی‌افتاد.

بنابراین، ریشه‌ی اصلی گناه، نه در عامل بیرونی (ابلیس)، بلکه در عامل درونی یعنی «نفس اماره» و امیال کنترل‌نشده‌ی خود انسان است. مولانا با این بیان، مسئولیت انتخاب و عمل را به دوش خود انسان می‌گذارد و او را از فرافکنی و مقصر دانستن دیگران برحذر می‌دارد. ابیات بعدی نیز همین نکته را تأیید می‌کنند که «میل به دنبه» است که چشم عقل انسان را کور می‌کند و او را در دام می‌اندازد.