Хондан› Дафтар 2› Боз тақрири Иблис талбиси худро› Байт 2728
M2:2728 — زان ندانی کت ز دانش دور کرد / میل دنبه چشم و عقلت کور کرد
M2:2728
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
علت اینکه فریب می‌خوری و دام را نمی‌بینی این است که شهوت و طمع به لذت‌های دنیوی، هم چشم ظاهر و هم بصیرت و عقل تو را از کار انداخته است.
این بیت در ادامۀ سخنان ابلیس است که خود را از گناه انسان‌ها تبرئه می‌کند. او می‌گوید انسان مانند روباهی است که با دیدن یک تکه دنبه در سبزه‌زار، به سمت آن می‌شتابد و متوجه دامی که برایش پهن شده نیست. مولانا از زبان ابلیس می‌پرسد: چرا متوجه این دام نیستی؟ و بلافاصله در این بیت پاسخ می‌دهد.
پاسخ این است که «میل به دنبه»، یعنی کشش شدید و شهوانی به لذت‌های دنیوی، قوۀ تشخیص انسان را نابود می‌کند. این میل هم «چشم» را کور می‌کند (یعنی انسان فریب ظاهر زیبا و فریبندۀ دنیا را می‌خورد) و هم «عقل» را از کار می‌اندازد (یعنی قدرت تحلیل و دوراندیشی را از او می‌گیرد). بنابراین، گناهکار اصلی، آن نفسِ طمع‌کار و حریصِ خود انسان است، نه یک عامل بیرونی مانند ابلیس. این میل درونی، انسان را از «دانش» حقیقی که همان شناخت خیر و شر و دیدن باطن امور است، دور نگه می‌دارد.
- زان
- از آن، به آن دلیل
- کَت
- که تو را
- دنبه
- چربی دم گوسفند، در اینجا نماد لذت‌های شهوانی و دنیوی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.