M2:41 — زانک بی‌گلزار بلبل خامش است / غیبت خورشید بیداری‌کش است

Bait ini menggunakan dua citra alam yang kuat untuk menjelaskan kondisi spiritual. Rumi baru saja menggambarkan bagaimana para pencari sejati (dilambangkan oleh burung bulbul) bersembunyi ketika para penipu dan orang-orang jahil (gagak) mendominasi dunia di musim dingin spiritual.

Citra pertama adalah bulbul dan taman mawar. Dalam puisi Persia, bulbul adalah lambang klasik dari sang pencinta (murid, sufi) yang nyanyian indahnya hanya terinspirasi oleh kehadiran sang kekasih, yaitu mawar (Guru, Mursyid, atau Tuhan). Tanpa kehadiran yang mencerahkan ini, sang pencari kehilangan inspirasi dan suaranya; ia menjadi diam dan tidak aktif secara spiritual.

Citra kedua adalah matahari dan kesadaran. Ketiadaan matahari secara harfiah menyebabkan malam dan tidur, tetapi secara metaforis, ia melambangkan ketiadaan bimbingan Ilahi atau seorang Guru yang sempurna. Tanpa cahaya ini, kesadaran sejati (bīdārī)—yaitu kesadaran spiritual—akan mati. Yang tersisa hanyalah "terjaga" yang bersifat fisik dan duniawi, yang dari sudut pandang sufi adalah sejenis tidur atau kelalaian.

مولانا در آغاز دفتر دوم مثنوی، دلیل وقفه‌ی دو ساله‌اش در سرودن را توضیح می‌دهد. او خود را به بلبلی تشبیه می‌کند که تنها در حضور «گلزار» نغمه‌سرایی می‌کند. این گلزار، استعاره‌ای از وجود الهام‌بخش حسام‌الدین چلبی است که غیبت او، چشمه‌ی شعر مولانا را خشکانده بود.

مصرع دوم این ایده را با تصویری دیگر تقویت می‌کند: «غیبت خورشید بیداری‌کش است». همان‌طور که با رفتن خورشید، جهان به خواب می‌رود، غیبت مرشد و منبع نور معنوی نیز باعث می‌شود که جان سالک به «خواب» یا سکون فرو رود و از فعالیت و آگاهی باز بماند. در اینجا، «بیداری» صرفاً به معنای نخوابیدن نیست، بلکه به معنای حضور قلب، آگاهی معنوی و جوشش خلاقانه است. بنابراین، سکوت مولانا نه از روی تنبلی، بلکه واکنشی طبیعی به غیبت آن یاری بود که همچون خورشید و گلستان، وجود او را روشن و شکوفا می‌کرد.