M2:597 — ور خیالاتش نماید ناخوشی / می‌گدازد همچو موم از آتشی

این بیت در ادامه‌ی بیت قبلی، ایده‌ی محوری «قدرت خیال» را تکمیل می‌کند. مولانا تأکید می‌کند که وضعیت روحی و جسمی انسان مستقیماً به کیفیت افکار و تصورات درونی او وابسته است. در بیت پیشین گفته شد که افکار زیبا و مثبت (خیالات صاحب‌جمال) به انسان «فربهی» و سرزندگی می‌بخشد. اکنون، روی دیگر سکه نشان داده می‌شود: اگر ذهن انسان درگیر تصورات منفی، ترس‌ها، و اندیشه‌های ناخوشایند باشد، این افکار مانند آتشی درونی عمل کرده و وجود او را ذره‌ذره ذوب می‌کنند.

استعاره‌ی «گداختن همچون موم» بسیار گویاست. موم در برابر آتش، استحکام و شکل خود را از دست می‌دهد و به مایعی بی‌شکل تبدیل می‌شود. به همین ترتیب، انسانی که اسیر افکار منفی است، اراده، انرژی، و ساختار روانی خود را از دست می‌دهد و تحلیل می‌رود. این آتش، آتشی بیرونی نیست، بلکه از درون خود خیال برمی‌خیزد و هستی فرد را می‌سوزاند. مولانا در ابیات بعدی نشان می‌دهد که این «خیال خوش» آن‌چنان قدرتمند است که می‌تواند حتی محیطی خطرناک (میان مار و کژدم) را به مکانی امن و دوست‌داشتنی تبدیل کند، زیرا کیمیایی است که ماهیت هر تجربه‌ای را دگرگون می‌سازد.