M2:772 — گر بدیدی کارگاه لایزال / دست و پایش خشک گشتی ز احتیال

این بیت در ادامهٔ داستان فرعون و تلاش مذبوحانهٔ او برای جلوگیری از تولد حضرت موسی (ع) آمده است. مولانا فرعون را نماد انسانی می‌داند که با تکیه بر قدرت و تدبیر خود، می‌خواهد با تقدیر الهی (قضا و قدر) بجنگد. او هزاران نوزاد بی‌گناه را می‌کشد تا از ظهور دشمنش جلوگیری کند، غافل از اینکه همان دشمن، یعنی موسی، در خانهٔ خود او در حال پرورش است.

«کارگاه لایزال» استعاره‌ای است از عالم غیب و عرصهٔ آفرینش و تقدیر خداوند که از چشم ظاهر پنهان است. به باور مولانا، اگر انسان به این حقیقت دست می‌یافت که همهٔ امور در کارگاه ازلی الهی رقم می‌خورد و تدبیر او بر همهٔ تدبیرها غالب است، دیگر برای تغییر آن به «احتیال» یا چاره‌اندیشی‌های مکرآمیز و بیهوده دست نمی‌زد. مشاهدهٔ این حقیقت، انسان را به مقام تسلیم می‌رساند و دست و پای او را از تقلای بی‌ثمر «خشک» یا فلج می‌کند. این فلج شدن، نه به معنای ضعف، بلکه به معنای رهایی از اضطراب و سپردن کار به کاردان حقیقی است.