M2:899 — بخل نادیدن بود اعواض را / شاد دارد دید در خواض را

این بیت در ادامهٔ توضیح ماهیت جود و بخل است. مولانا بخل و سخاوت را نه صرفاً یک ویژگی اخلاقی، بلکه نتیجهٔ یک بینش و معرفت می‌داند.

بخل، نتیجهٔ نابینایی است: کسی که خسیس است، در واقع «نمی‌بیند». او پاداش‌ها و عوض‌هایی را که خداوند در ازای بخشش وعده داده است، نمی‌بیند. چون به این جبران الهی یقین ندارد، از بخشیدن مال یا جان خود می‌ترسد و به آنچه دارد می‌چسبد. این کوری معنوی، ریشهٔ اصلی ترس و خساست است.

سخاوت، میوهٔ بینایی است: در مقابل، انسان بخشنده کسی است که با چشم دل، پاداش‌های بی‌پایان الهی را می‌بیند. او می‌داند که هر چه ببخشد، خداوند ده‌ها و صدها برابر بهتر به او بازمی‌گرداند. این «دید» و یقین، ترس را از دل او می‌زداید و به او شجاعت و شادی می‌بخشد. «در خواض» به کسی اشاره دارد که بی‌باکانه در دریای بخشندگی و خطر فرو می‌رود، زیرا به ساحل امن پاداش الهی چشم دوخته است. بنابراین، شادی او از خود عمل بخشش نیست، بلکه از آن «دید» و یقینی است که پشت آن قرار دارد.