Хондан› Дафтар 5› Достони он канизак, ки бо хари хотун шаҳват меронд ва ӯро чун бузу хирс омӯхта буд шаҳват рондани одамиёна ва кадуе дар қазиби хар мекард, то аз андоза нагузарад. Хотун бар он вуқуф ёфт, лекин дақиқаи кадуро надид. Канизакро ба баҳона ба роҳ кард, ҷои дур ва бо хар ҷамъ шуд бекаду ва ҳалок шуд ба фазиҳат. Канизак бегоҳ боз омад ва нола кард, ки эй ҷонам ва эй чашми равшанам, кир дидӣ, каду надидӣ, зикр дидӣ, он дигар надидӣ. «Кулл ноқисун малъун», яъне ҳар назару фаҳми ноқис малъун ва агар на ноқисони зоҳир ҷисм марҳуманд, малъун наанд бар хон «Лайса алал-ъамо ҳараҷ» нафйи ҳараҷ кард ва нафйи лаънат ва нафйи итобу ғазаб.› Байт 1364
M5:1364 — میل شهوت کر کند دل را و کور / تا نماید خر چو یوسف نار نور
M5:1364
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
این بیت میگوید که شهوترانی افسارگسیخته، قدرت تشخیص و درک انسان را از بین میبرد، به گونهای که زشتترین چیزها را زیبا و خطرناکترین امور را سودمند میبیند.
این بیت در میانهی داستانی تکاندهنده قرار دارد که در آن، بانوی خانه از فرط شهوت، شیفتهی الاغی میشود. مولانا از این داستان برای بیان یک اصل کلی عرفانی و اخلاقی استفاده میکند: نیروی شهوت آنچنان قدرتمند است که میتواند حجابی بر عقل و دل انسان بیفکند.
وقتی این میل بر فرد مسلط میشود، «دل» را از شنیدن حقیقت «کر» و «چشم» بصیرت را از دیدن واقعیت «کور» میکند. در چنین حالتی، زشتترین و پستترین امور (که اینجا «خر» نماد آن است) در نظر انسان به زیبایی و کمال یوسف پیامبر جلوه میکند. به همین ترتیب، امر ویرانگر و سوزاننده (نار یا آتش) همچون نوری حیاتبخش و راهنما به نظر میرسد. این دگرگونی در ادراک، ریشهی بسیاری از خطاهای بشری است که فرد با دست خود، خویشتن را به هلاکت میاندازد، همانطور که آن زن در نهایت به دست همان الاغ که او را زیبا میپنداشت، هلاک شد.
- کر کند
- ناشنوا میسازد، قدرت شنیدن (معنوی) را میگیرد
- نماید
- نشان میدهد، جلوه میدهد
- نار
- آتش
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.