Хондан› Дафтар 5› Достони он канизак, ки бо хари хотун шаҳват меронд ва ӯро чун бузу хирс омӯхта буд шаҳват рондани одамиёна ва кадуе дар қазиби хар мекард, то аз андоза нагузарад. Хотун бар он вуқуф ёфт, лекин дақиқаи кадуро надид. Канизакро ба баҳона ба роҳ кард, ҷои дур ва бо хар ҷамъ шуд бекаду ва ҳалок шуд ба фазиҳат. Канизак бегоҳ боз омад ва нола кард, ки эй ҷонам ва эй чашми равшанам, кир дидӣ, каду надидӣ, зикр дидӣ, он дигар надидӣ. «Кулл ноқисун малъун», яъне ҳар назару фаҳми ноқис малъун ва агар на ноқисони зоҳир ҷисм марҳуманд, малъун наанд бар хон «Лайса алал-ъамо ҳараҷ» нафйи ҳараҷ кард ва нафйи лаънат ва нафйи итобу ғазаб.› Байт 1393
M5:1393 — نفس ما را صورت خر بدهد او / زانک صورتها کند بر وفق خو
M5:1393
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
خداوند در روز قیامت، باطن و سیرت هر کس را آشکار میکند و به نفس حیوانی و شهوتران ما، صورتی متناسب با خصلتش، یعنی شکل یک خر، خواهد داد.
این بیت، در ادامهی داستان کنیزک و خاتون، به یک اصل مهم در اندیشهی مولوی میپردازد: تجسم اعمال و ملکات درونی در جهان دیگر. داستان هولناک مرگ خاتون که مغلوب شهوت حیوانی خود شد، بهانهای است تا مولوی هشدار دهد که پیروی از «نفس بهیمی» (که آن را به «خر نر» تشبیه میکند) چه سرانجام وحشتناکی دارد.
مولوی میگوید که در روز رستاخیز، خداوند (او) صورت ظاهری انسانها را بر اساس «خو» یا همان سیرت و طبیعت باطنیشان شکل میدهد. این یک اصل قرآنی است که «یوم تبلی السرائر» (روزی که رازها فاش میشود). بنابراین، کسی که در این دنیا اسیر نفس خرصفت خود بوده، در آن جهان نیز با همان صورت حیوانی محشور خواهد شد. این بیت، صرفاً یک توصیف نیست، بلکه هشداری جدی است تا انسان از اسارت نفسانیات بگریزد و به حقیقت انسانی خود بازگردد، پیش از آنکه این «سرّ» و حقیقت درونی به شکلی فضاحتبار در قیامت (رستخیز) آشکار شود.
- او
- در اینجا منظور خداوند است.
- زانک
- مخفف «از آنکه»، یعنی زیرا که، برای اینکه.
- بر وفق
- مطابق با، بر اساس.
- خو
- خصلت، عادت، طبیعت درونی، سیرت.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.