Хондан› Дафтар 5› Достони он канизак, ки бо хари хотун шаҳват меронд ва ӯро чун бузу хирс омӯхта буд шаҳват рондани одамиёна ва кадуе дар қазиби хар мекард, то аз андоза нагузарад. Хотун бар он вуқуф ёфт, лекин дақиқаи кадуро надид. Канизакро ба баҳона ба роҳ кард, ҷои дур ва бо хар ҷамъ шуд бекаду ва ҳалок шуд ба фазиҳат. Канизак бегоҳ боз омад ва нола кард, ки эй ҷонам ва эй чашми равшанам, кир дидӣ, каду надидӣ, зикр дидӣ, он дигар надидӣ. «Кулл ноқисун малъун», яъне ҳар назару фаҳми ноқис малъун ва агар на ноқисони зоҳир ҷисм марҳуманд, малъун наанд бар хон «Лайса алал-ъамо ҳараҷ» нафйи ҳараҷ кард ва нафйи лаънат ва нафйи итобу ғазаб.› Байт 1408
M5:1408 — نعمت از دنیا خورد عاقل نه غم / جاهلان محروم مانده در ندم
M5:1408
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
انسان خردمند میداند چگونه از لذتها و نعمتهای دنیوی به اندازه و با بصیرت استفاده کند، اما انسان نادان که مقلد و بیخبر است، در حسرت و پشیمانی گرفتار میماند.
این بیت در بطن داستان کنیزک و خاتون، یک اصل کلی را بیان میکند. خاتون، نماد انسان جاهل و مقلد است که فقط ظاهر لذت (دانهای که مرغ میبیند) را میبیند و از خطر پنهان در آن (دام) بیخبر است. او با تقلیدی کورکورانه و دانشی ناقص، خود را به هلاکت میاندازد و در نهایت، هم از لذت محروم میشود و هم جانش را از دست میدهد و تنها پشیمانی برایش میماند.
در مقابل، «عاقل» که در داستان همان کنیزک است، کسی است که به «علم کامل» مجهز است. او میداند که چگونه از یک موقعیت بالقوه خطرناک، لذتی کنترلشده و ایمن بسازد (استفاده از کدو). بنابراین، او از نعمت دنیا بهرهمند میشود، بیآنکه دچار غم و هلاکت شود. این تمثیل مولاناست برای نشان دادن تفاوت میان معرفت کامل و دانش سطحی. خردمند با قناعت و علم، مرزها را میشناسد و از زندگی لذت میبرد (کلوا... و لا تسرفوا)، اما جاهل به دلیل حرص و بیبصیرتی، خود را در دامی میاندازد که پایانش حسرت (ندم) و نابودی است.
- ندم
- پشیمانی، حسرت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.