Хондан› Дафтар 5› Достони он канизак, ки бо хари хотун шаҳват меронд ва ӯро чун бузу хирс омӯхта буд шаҳват рондани одамиёна ва кадуе дар қазиби хар мекард, то аз андоза нагузарад. Хотун бар он вуқуф ёфт, лекин дақиқаи кадуро надид. Канизакро ба баҳона ба роҳ кард, ҷои дур ва бо хар ҷамъ шуд бекаду ва ҳалок шуд ба фазиҳат. Канизак бегоҳ боз омад ва нола кард, ки эй ҷонам ва эй чашми равшанам, кир дидӣ, каду надидӣ, зикр дидӣ, он дигар надидӣ. «Кулл ноқисун малъун», яъне ҳар назару фаҳми ноқис малъун ва агар на ноқисони зоҳир ҷисм марҳуманд, малъун наанд бар хон «Лайса алал-ъамо ҳараҷ» нафйи ҳараҷ кард ва нафйи лаънат ва нафйи итобу ғазаб.› Байт 1420
M5:1420 — یا چو مستغرق شدی در عشق خر / آن کدو پنهان بماندت از نظر
M5:1420
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
این بیت میگوید که چگونه شهوت و حرص شدید، چشم بصیرت انسان را کور میکند و باعث میشود جزئیات حیاتی و ظریف یک موضوع را نبیند و به هلاکت بیفتد.
این بیت در بطن داستان کنیزک و خاتون روایت میشود. کنیزک با استفاده از یک کدو، راهی برای کامجویی از خر یافته بود که به او آسیبی نمیرساند. اما خاتون که مخفیانه او را تماشا میکرد، چنان اسیر شهوت و تقلید ظاهری شد که اصل ماجرا و آن «دقیقهٔ کدو» را ندید. او فقط ظاهر لذتبخش عمل را دید و از باطن خطرناک آن غافل ماند.
مولانا از این داستان نتیجهای عرفانی و اخلاقی میگیرد. «عشق خر» در اینجا نماد دلبستگی کورکورانه به امیال نفسانی و لذات ظاهری دنیاست. وقتی انسان «مستغرق» یا غرق در این امیال میشود، نگاهش سطحی شده و از درک حقایق عمیقتر و ظرافتهای راه باز میماند. او مانند کسی است که از یک استاد، تنها ظاهر کارش را تقلید میکند اما از حکمت و دانش پنهان در آن بیخبر است. این غفلت، که ناشی از حرص و شتابزدگی است، سرانجامی جز هلاکت و تباهی ندارد، همانطور که خاتون با ندیدن کدو، خود را به کشتن داد.
- مستغرق
- غرقشده، فرورفته
- عشق خر
- در اینجا کنایه از شهوت و میل شدید نفسانی
- بماندت
- برای تو ماند، از تو پنهان ماند (فعل کهن)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.