Хондан› Дафтар 6› Сабр фармудани хоҷа ба модари духтар, ки ғуломро заҷр макун, ман ӯро безаҷр аз ин тамаъ боз орам, ки на сих сӯзад, на кабоб хом монад› Байт 315
M6:315 — روز رویت روی خاتونان تر / کیر زشتت شب بتر از کیر خر
M6:315
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
این بیت، زبان حال کنیزک است که پس از وصال، معشوق خود را سرزنش می‌کند و می‌گوید که ظاهر فریبنده‌ات در روز با باطن زشت و ناتوانت در شب، هیچ تناسبی ندارد.
این بیت نقطه اوج داستان کنیزک و غلام است؛ لحظه‌ای که توهم فرو می‌ریزد و واقعیت زشت آشکار می‌شود. کنیزک که شیفتهٔ ظاهر غلام شده بود، پس از آنکه شبی را با او می‌گذراند، با عجزی شرم‌آور و واقعیتی زننده روبرو می‌شود. کلام او آمیزه‌ای از خشم، سرخوردگی و تحقیر است.
مولانا از این تصویر تند و بی‌پرده استفاده می‌کند تا تمثیل اصلی خود را بسازد: دنیا نیز چنین است. از دور، مانند عروسی زیبا و دلفریب (نعیم این جهان) به نظر می‌رسد و انسان را به سوی خود می‌کشاند. اما وقتی انسان به آن نزدیک می‌شود و آن را «امتحان» می‌کند، درمی‌یابد که در حقیقت، پیرزنی زشت‌رو، فریبکار و ناکارآمد است. زیبایی ظاهری دنیا (روز رویت) فریبی است که حقیقت ناخوشایند و پوچ آن (کیر زشتت شب) را پنهان می‌کند. این بیت به شکلی تکان‌دهنده، فاصلهٔ میان «وعده» و «واقعیت» را در تجربهٔ انسانی، به‌ویژه در مواجهه با تعلقات دنیوی، به تصویر می‌کشد.
- خاتونان
- جمع خاتون، بانوان بزرگ و شریف
- تر
- در اینجا به معنی باطراوت، شاداب، تازه
- بتر
- بدتر، زشت‌تر
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.