Хондан› Дафтар 6› Қиссаи Аҳад, Аҳад гуфтани Билол дар ҳарри Ҳиҷоз аз муҳаббати Мустафо (с) дар он чоштгоҳҳо, ки хоҷааш аз таъассуби ҷаҳудӣ ба шохи хораш мезад пеши офтоби Ҳиҷоз ва аз захм хун аз тани Билол бармеҷӯшид, аз ӯ Аҳад, Аҳад меҷуст беқасди ӯ, чунонки аз дардимандони дигар нола ҷаҳад беқасд, зеро аз дарди ишқ мумталӣ буд, эҳтимоми дафъи дарди хорро мадхал набуд, ҳамчун саҳараи Фиръавн ва Ҷарҷис ва ғайри онҳо лоюъадду ва лоюҳсо› Байт 929
M6:929 — چونک بر میخت ببندد بسته باش / چونک بگشاید برو بر جسته باش
M6:929
Маъно · به زبانِ تو — Забони шумо · AI
این بیت توصیه به تسلیم محض در برابر تقدیر و خواست خداوند میکند؛ در سختیها صبور باش و در گشایشها شادمانه و فعال.
مولانا در این بخش از مثنوی، داستان پایداری و عشق بلال حبشی را به عنوان سرمشقی برای تسلیم در برابر ارادهی الهی مطرح میکند. این بیت، که در ادامهی تشبیه انسان به «ستوری» در دست صاحبش (بیت ۹۲۸) آمده، این مفهوم را به زبانی ساده و تصویری بیان میکند.
تصویر بیت، یک حیوان است که گاهی صاحبش او را به میخی میبندد و گاهی بندش را باز میکند تا حرکت کند. مولانا میگوید سالک راه حق نیز باید چنین باشد. «بسته بودن بر میخ» نماد دوران سختی، محدودیت، بیماری، فقر و قبض روحانی است. در چنین شرایطی، وظیفهی انسان، صبر، پذیرش و تسلیم است؛ نه بیقراری و شکایت. باید بداند که این «بستگی» نیز از جانب همان صاحب مهربان و حکیم است.
در مقابل، «گشوده شدن» نماد دوران آسایش، گشایش، نعمت و بسط روحانی است. وقتی خداوند راه را باز میکند، انسان نباید در سکون و تنبلی بماند، بلکه باید «برجسته» و با شور و انرژی برخیزد و از فرصتها برای حرکت و پویایی معنوی و مادی بهره ببرد. این بیت در واقع درس «رضا» و هماهنگی با جریان قضا و قدر الهی را میآموزد و تأکید میکند که هر حالتی، وظیفهی متناسب خود را میطلبد: در تنگنا، صبر و در فراخی، شکر و حرکت.
- میخ
- تکه چوب یا فلز نوکتیز که در زمین یا دیوار فرو میکنند، کنایه از تقدیر و محدودیت.
- بر جسته باش
- با جهش و شوق حرکت کن، آماده و فعال باش.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.