อ่าน› Daftar 1› นักบุญขอเวลาส่วนตัวจากกษัตริย์เพื่อหาสาเหตุความเจ็บป่วยของทาสสาว› โคลงคู่ 145
M1:145 — گفت ای شه خلوتی کن خانه را / دور کن هم خویش و هم بیگانه را
M1:145
شرحِ سروش — จากบทบรรยายมัษนวีที่บันทึกไว้ของเขา
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: پزشک گفت: «ای پادشاه، این خانه را خلوت کن، هم آشنایان و هم بیگانگان را از اینجا دور نما.» معنا: طبیب الهی به پادشاه امر میکند که برای بررسی دقیق و کشف راز بیماری کنیزک، باید محیطی کاملاً خلوت و عاری از هرگونه حضور غیرضروری، چه آشنا و چه بیگانه، فراهم آورد.
شرح
این بیت نقطهٔ عطفی در داستان پادشاه و کنیزک است؛ لحظهای که مسیر درمان از جسم به روح تغییر میکند. طبیب الهی، پس از معاینهای دقیق، درمییابد که درد کنیزک از جنس سودا و صفرا نیست؛ بیماری او ریشهای ژرفتر و باطنیتر دارد. از این رو، درخواست «خلوت کردن خانه» نه یک توصیهٔ ساده برای حفظ حریم خصوصی، بلکه دستورالعملی است برای خلق فضایی ناب، عاری از هرگونه تأثیر بیرونی، تا حقیقتِ نهفته در دلِ کنیزک فرصت بروز بیابد.
مولانا با عبارت «دور کن هم خویش و هم بیگانه را» تأکید میکند که حتی حضور نزدیکان و آشنایان، که شاید از سر دلسوزی باشد، میتواند مانع از کشف راز اصلی شود. این «خلوت» در واقع تمثیلی است از شرایطی که برای «روانکاوی» حقیقی و گشودن گرههای درونی لازم است؛ باید تمام «دهلیزها» از گوشهای ناظران خالی باشد تا روح بتواند بیپرده سخن بگوید. من این را در سخنرانیهای خود مکرر گفتهام که ما برای شناخت خویش، برای یافتن آن «خار در دل» که مولانا در ابیات بعدی شرح میدهد، نیازمند چنین خلوتی هستیم. این بیت نشان میدهد که کشف دردهای باطنی چقدر دشوار و عمیق است و به چه میزان تمرکز و بیواسطگی نیاز دارد. این خود بازتابی است از آن اصولِ سهگانهٔ «اصول اصول اصول دین» که مولانا در آغاز مثنوی میگوید: خویشتنشناسی، و برای خویشتنشناسی، اینچنین خلوتگزینی بیبدیل است.
نکات کلیدی
- شفای دردهای باطنی نیازمند خلوتی کامل و عاری از هرگونه تأثیر بیرونی است.
- حتی نزدیکان دلسوز نیز میتوانند مانع بروز حقایق پنهان شوند.
- این بیت تمثیلی است از اهمیت "خویشتنشناسی" و شرایط لازم برای آن.
- کشف رازهای عمیق روح به تمرکز شدید و فضایی بیواسطه نیاز دارد.
- طبیب الهی در اینجا نقش روانکاو را برای یافتن «خار دل» ایفا میکند.
Sources: d1-s20 · 00:28:11
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: He said, "O King, make this house private, Remove both kinsman and stranger." Meaning: The Divine Physician instructs the King that to meticulously examine and unveil the secret of the slave-girl's illness, a completely secluded environment, free from any unnecessary presence—be it kinsman or stranger—must be prepared.
Explanation
This couplet marks a pivotal turn in the narrative of the King and the Slave-Girl; it is the moment when the course of healing shifts from the physical to the spiritual. The Divine Physician, after a meticulous examination, discerns that the slave-girl’s pain is neither of the choleric nor melancholic temperaments; her illness possesses a deeper, esoteric root. Hence, the command to "make the house private" is not merely a simple suggestion for privacy, but an instruction to forge an immaculate space, devoid of any external influence, so that the truth hidden within the slave-girl’s heart may find an opportunity to emerge.
Mowlana, with the phrase "Remove both kinsman and stranger," emphasizes that even the presence of intimates and acquaintances, though perhaps born of compassion, can impede the discovery of the true secret. This "seclusion" is, in essence, an allegory for the conditions necessary for true "psychoanalysis" and the unraveling of inner knots; all "corridors" must be cleared of listening ears so the soul can speak unreservedly. I have stated this repeatedly in my lectures: for self-knowledge, for finding that "thorn in the heart" which Mowlana elucidates in subsequent verses, we are in need of such seclusion. This couplet demonstrates how arduous and profound the discovery of inner pains can be, and the extent to which it demands focus and unmediated access. This is itself a reflection of those three fundamental principles, the usul usul usul al-din (root of the root of the root of religion), that Mowlana articulates at the outset of the Masnavi: self-knowledge, for which such retreat into solitude is indispensable.
Key takeaways
- The healing of inner pains necessitates complete seclusion, free from all external influences.
- Even compassionate intimates can obstruct the emergence of hidden truths.
- This couplet serves as an allegory for the importance of "self-knowledge" and its prerequisites.
- Uncovering the soul's deep secrets demands intense focus and an unmediated space.
- The Divine Physician here acts as a psychoanalyst, seeking the "thorn in the heart."
Sources: d1-s20 · 00:28:11
به زبانِ تو — ภาษาของคุณ · AI
طبیب الهی به پادشاه دستور میدهد که برای تشخیص دقیق و کشف راز بیماری کنیزک، باید محیطی کاملاً خصوصی و خالی از هرگونه حضور غیرضروری، چه آشنا و چه بیگانه، فراهم شود.
این بیت نقطهٔ عطفی در داستان پادشاه و کنیزک است؛ لحظهای که مسیر درمان از جسم به روح تغییر میکند. طبیب الهی، پس از معاینهای دقیق، درمییابد که درد کنیزک از جنس سودا و صفرا نیست؛ بیماری او ریشهای ژرفتر و باطنیتر دارد. از این رو، درخواست «خلوت کردن خانه» نه یک توصیهٔ ساده برای حفظ حریم خصوصی، بلکه دستورالعملی است برای خلق فضایی ناب و عاری از هرگونه تأثیر بیرونی، تا حقیقتِ نهفته در دلِ کنیزک فرصت بروز بیابد.
مولانا با عبارت «دور کن هم خویش و هم بیگانه را» تأکید میکند که حتی حضور نزدیکان و آشنایان، که شاید از سر دلسوزی باشد، میتواند مانع از کشف راز اصلی شود. این «خلوت» در واقع تمثیلی است از شرایطی که برای «روانکاوی» حقیقی و گشودن گرههای درونی لازم است؛ باید تمام «دهلیزها» از گوشهای ناظران خالی باشد تا روح بتواند بیپرده سخن بگوید. برای شناخت خویش و یافتن آن «خار در دل» که مولانا در ابیات بعدی شرح میدهد، نیازمند چنین خلوتی هستیم. این بیت نشان میدهد که کشف دردهای باطنی چقدر دشوار و عمیق است و به چه میزان تمرکز و بیواسطگی نیاز دارد. این خود بازتابی است از آن اصل بنیادین در عرفان یعنی «خویشتنشناسی» که چنین خلوتگزینی برای آن بیبدیل است.
- خلوتی کن
- خالی کن، خصوصی کن، کسی را راه نده
- شه
- مخفف شاه، پادشاه
- خویش
- آشنا، فامیل، نزدیکان
บทสนทนา — ถามเกี่ยวกับบทกลอนนี้ — ตอบจากมัษนาวี พร้อมอ้างอิงทุกบทกลอน
บทสนทนาของคุณจะอยู่บนอุปกรณ์นี้ เว้นแต่คุณจะแบ่งปัน
สิ่งที่ผู้อ่านถาม0
ยังไม่มีคำถามที่แบ่งปัน — คำถามของคุณอาจเป็นคำถามแรก