M1:162 — تا که نبض از نام کی گردد جَهّان / او بُوَد مقصودِ جانش در جهان

در این داستان، طبیب الهی که نماد یک عارفِ راهشناس است، می‌داند که بیماری کنیزک جسمی نیست، بلکه ریشه در روح و روان او دارد. او به درستی تشخیص داده که کنیزک عاشق شده و رنجوری‌اش از فراق معشوق است. روش تشخیصی او نیز بسیار هوشمندانه و روانشناختی است. او با کنیزک به گفتگو می‌نشیند و ضمن پرسش از گذشته و آشنایانش، دست بر نبض او نهاده است.

این بیت، لحظه‌ی کلیدی این روش را توصیف می‌کند. طبیب منتظر یک نشانه‌ی غیرارادی و صادق از بدن بیمار است: جهش ناگهانی نبض. او می‌داند که وقتی نام معشوق به گوش عاشق می‌رسد، حتی اگر عقل و زبان بخواهند پنهان کنند، تن راز را فاش می‌کند و ضربان قلب شدت می‌گیرد. آن شخصی که نامش چنین اثری بر جسم و جان کنیزک بگذارد، «مقصودِ جان» او، یعنی معشوق و همه‌ی آرزوی او در این جهان است. این روش، نمادی از راه شناختِ باطن از طریق نشانه‌های ظاهری و پی بردن به رازهای پنهان دل از طریق واکنش‌های جسمانی است.