M1:1872 — چون شکر پاید نهان تأثیر او / بعد حینی دمل آرد نیش‌جو

مولانا در این بخش از مثنوی، آسیب‌های روحی ناشی از ستایش و شهرت را بیان می‌کند. او تحسین مردم را به خوراکی‌های شیرین تشبیه می‌کند که لذتشان آنی است اما اثر مخربشان درازمدت و پنهانی است.

این بیت، این تشبیه را به اوج می‌رساند. همان‌طور که مصرف زیاد شکر در ابتدا لذت‌بخش است اما اثر آن در بدن باقی می‌ماند و پس از مدتی می‌تواند به شکل بیماری‌هایی مانند دمل‌های دردناک و نیازمند نیشتر زدن بروز کند، ستایش مردم نیز روح را به طور نامرئی مسموم می‌کند. این تأثیر پنهان، «نفس» را ذره‌ذره فربه و مغرور می‌سازد تا جایی که این فساد درونی، مانند یک دمل چرکین، سر باز می‌کند و شخصیت فرد را تباه می‌سازد.

نکته‌ی کلیدی در «نهان» بودن این تأثیر است. برخلاف انتقاد که تلخی‌اش آشکار است و انسان را به خود می‌آورد، شیرینی ستایش فرد را غافل می‌کند و به او اجازه می‌دهد که بیماری غرور در وجودش ریشه بدواند. این دمل، همان فرعون شدنِ نفس است که مولانا در بیت بعدی به آن اشاره می‌کند.