M1:1973 — اشتر آمد این وجود خارخوار / مصطفی‌زادی برین اشتر سوار

This beyt appears in a section where Rumi is discussing the human tendency to be preoccupied with worldly desires and distractions, symbolized by 'thorns' (خار). The 'camel' (اشتر) represents our physical existence or the lower self (nafs), which is naturally drawn to these base gratifications, even though they are ultimately harmful or lacking true nourishment. The 'Mustafa-born' (مصطفی‌زاد) refers to a spiritual leader or guide, embodying the qualities of the Prophet Muhammad, who is meant to ride upon and direct this 'camel' of existence. The implication is that while our inherent nature might pull us towards the 'thorns' of worldly attachments, we have the potential, through spiritual guidance, to transcend these lower inclinations and steer our existence towards what is truly beneficial and divine. The surrounding verses lament how humans, like a camel, seek thorns even when a 'garden of God' (جان لقمان که گلستان خداست) is available, highlighting the blindness caused by greed and habit.

مولانا در اینجا یکی از تمثیل‌های کلیدی خود را برای توصیف رابطهٔ روح و جسم به کار می‌گیرد. «وجود خارخوار» کنایه از نفس اماره یا جنبهٔ حیوانی و مادی انسان است که میل به لذت‌های پست و رنج‌آور دنیوی دارد؛ درست مانند شتری که به جای گل و سبزه، به خوردن خار بیابان (مغیلان) تمایل دارد.

در مقابل، «مصطفی‌زادی» نماد روح الهی، عقل و جانِ پاکی است که در هر انسانی به ودیعه گذاشته شده است. این روح، از جنس عالم معنا و از تبار پیامبران و اولیاست. این سوار، شریف و ارزشمند است اما مرکب او (جسم) سرکش و میل به پستی دارد. مولانا با این تصویر، تضاد درونی انسان را به نمایش می‌گذارد: روحی که به سوی گلستان الهی می‌کشد و نفسی که در خارزار دنیا سرگردان است.

پیام اصلی این است که انسان نباید اجازه دهد که امیال نفسانی و جسمانی‌اش (شتر)، مسیر زندگی او را تعیین کند. بلکه باید به فرمان سوارِ الهیِ درون خود (روح) گوش دهد و این مرکب سرکش را به سوی مقصد حقیقی، یعنی گلستان معرفت الهی، هدایت کند. در ابیات بعدی، مولانا تأسف می‌خورد که این شتر، با وجود آنکه «تنگ گلی» (بار گل) بر پشت دارد، باز هم به دنبال خار و ریگ بیابان است.