M1:2144 — چون عصا شد آلت جنگ و نفیر / آن عصا را خرد بشکن ای ضریر

مولانا در این بخش از داستان «ستون حنانه»، به تمثیل «عصا» و «نابینا» می‌پردازد. «نابینا» (ضریر) سالک یا انسان معمولی است که از بینش معنوی و دیدن مستقیم حقیقت (بَصَر) محروم است. «عصا» نماد ابزارهای عقلی، قیاس، و استدلال (دلیل) است که راهنمایان روحانی و پیامبران (بینایان) برای کمک به نابینایان در پیمودن راه، به آنها داده‌اند.

این بیت یک نقطه عطف است: مولانا هشدار می‌دهد که این ابزار کمکی، یعنی عقل استدلالی، می‌تواند به ضد خود تبدیل شود. وقتی که عقل از کارکرد اصلی خود که راهنمایی و شناخت است، منحرف شده و به ابزاری برای «جنگ و نفیر» — یعنی مجادله‌های کلامی، فخرفروشی‌های فلسفی، و ایجاد هیاهو برای غلبه بر دیگران — بدل می‌گردد، دیگر نه تنها مفید نیست، بلکه مانعی بزرگ بر سر راه حقیقت است.

در چنین شرایطی، فرمان مولانا قاطع است: «آن عصا را خرد بشکن». این دعوت به کنار گذاشتن استدلال‌های بی‌حاصل و جدل‌هایی است که انسان را از مقصد اصلی دور می‌کند. این شکستن، به معنای نفی کامل عقل نیست، بلکه به معنای درهم شکستنِ کاربستِ مغرورانه و ستیزه‌جویانهٔ آن است تا راه برای تسلیم و دریافت مستقیم معرفت از «بینا» یا همان راهنمای حقیقی باز شود.