M1:2883 — پس دمی مردار و دیگر دم سگی / چون کنی در راه شیران خوش‌تگی‌؟

مولانا در این بیت، حال سالک مبتدی را نقد می‌کند که هنوز تحت سلطه‌ی کامل نفس اماره و نیازهای حیوانی خویش است. ابیات پیشین این تصویر را می‌سازند: وقتی گرسنه می‌شوی، همچون «سگ» حریص و پرخاشگر می‌شوی (بیت ۲۸۸۱) و وقتی سیر می‌شوی، مانند «مردار» سنگین، تنبل و بی‌خبر می‌افتی (بیت ۲۸۸۲).

این بیت نتیجه‌گیری آن دو حالت است: تو دائماً بین این دو قطب حیوانی در نوسانی. «راه شیران» استعاره از مسیر سلوک و طریقت عرفانی است؛ راهی که پویندگان آن مردان حق و اولیاءالله هستند که بر نفس خود شیرانه غلبه کرده‌اند. «خوش‌تگی» یعنی دویدنِ سبک‌بار و چالاک. پرسش مولانا، پرسشی انکاری است: چگونه انتظار داری با این اسارت در جسم و این نوسانات شدید نفسانی، بتوانی در راهی که نیازمند رهایی، سبکی و تعادل است، به درستی گام برداری و پیش بروی؟ این وضعیت، مانع اصلی حرکت معنوی است.