M1:2943 — گرچه جسم نازکت را زور نیست / لیک بی خورشید ما را نور نیست

این بیت در آغاز بخشی قرار دارد که مولانا به تشویق و اصرار مرید و همدمش، حسام‌الدین چلبی، به توصیف مقام «پیر» می‌پردازد. مولانا او را «ضیاءالحق» (روشنایی حقیقت) خوانده و از او می‌خواهد که الهام‌بخش ادامهٔ مثنوی باشد.

تصویر اصلی در این بیت، تقابل میان «جسم نازک» و «خورشید» است. جسم ضعیف و رنجور حسام‌الدین، پوستهٔ ظاهری اوست، اما حقیقت و باطن او همچون خورشیدی است که منبع نور و زندگی معنوی برای دیگران، و از جمله خود مولاناست. مولانا به زیبایی بیان می‌کند که همان‌طور که کل عالم مادی برای روشنایی به خورشید وابسته است، عالم معنایی او و شاگردانش نیز به وجود حسام‌الدین وابسته است. این بیت تأکیدی است بر اینکه ارزش و تأثیر یک انسان بزرگ به قدرت جسمانی او نیست، بلکه به نورانیت روح و باطن اوست.

در اینجا، حسام‌الدین نه تنها یک شنونده یا کاتب، بلکه «پیر» و راهنمای معنوی است که حضورش شرط لازم برای جاری شدن فیض از زبان مولاناست. این بیت اوج فروتنی و ارج‌شناسی مولانا نسبت به یاری است که او را «سررشتهٔ» دل خود می‌داند.