M1:2966 — این هوا را نشکند اندر جهان / هیچ چیزی همچو سایهٔ همرهان

مولانا در این بخش از مثنوی، نفس اماره (نفس سرکش) را به خری تشبیه می‌کند که همواره به سمت «سبزه‌زار» امیال دنیوی و شهوات می‌رود و سالک را از راه اصلی باز می‌دارد. او تأکید می‌کند که این «هوا» و هوس، دشمنی است که انسان را از راه خدا گمراه می‌کند.

این بیت، راه‌حل نهایی را برای غلبه بر این دشمن درونی ارائه می‌دهد. «هوا» یا همان نفس سرکش، نیرویی بسیار قدرتمند است که به تنهایی نمی‌توان آن را شکست داد. تنها چیزی که می‌تواند این نیرو را مهار کند، «سایهٔ همرهان» است. «همرهان» در اینجا به دو معنا به کار رفته است: اول و مهم‌تر از همه، «پیر» یا مرشد کامل که راه را می‌شناسد و سالک با قرار گرفتن در «سایه» یا پناه حمایت و تربیت او، از گزند نفس در امان می‌ماند. دوم، به معنای یاران و دوستان هم‌مسلکی است که همراهی با آن‌ها، انسان را در مسیر معنوی ثابت‌قدم و استوار نگه می‌دارد.

بنابراین، «سایه» در این بیت نماد حمایت، راهنمایی، تربیت و نیروی معنوی یک راهبر است. همان‌طور که سایه در بیابان، انسان را از حرارت خورشید حفظ می‌کند، سایهٔ پیر نیز سالک را از آتش سرکش هوا و هوس محافظت می‌کند. این بیت بر اهمیت بنیادین «صحبت» و همراهی با اهل معرفت در عرفان و تصوف تأکید می‌کند.