M1:473 — در یکی گفته که جوع و جود تو / شِرک باشد از تو با معبود تو

این بیت بخشی از داستان وزیری است که برای ایجاد تفرقه میان مسیحیان، طومارهایی با احکام جعلی و متناقض می‌نویسد تا هر گروهی راه خود را حق مطلق بداند.

در اینجا، وزیر دیدگاهی عرفانی و بسیار رادیکال را مطرح می‌کند. او در یک طومار می‌نویسد که حتی بهترین اعمال انسانی مانند ریاضت کشیدن (جوع) و بخشندگی (جود) نیز نوعی «شرک» به حساب می‌آیند. چرا؟ زیرا وقتی «تو» گرسنگی می‌کشی یا «تو» چیزی را می‌بخشی، در واقع خود را به عنوان فاعل و कर्ता در کنار خداوند (معبود) قرار می‌دهی. تو با این کار، برای خودت در مسیر معنوی، نقش و استقلالی قائل می‌شوی و این با اصل توحید که در آن تنها فاعل حقیقی خداست، در تضاد است.

این دیدگاه، که در عرفان اسلامی به «توحید افعالی» مشهور است، معتقد است که سالک باید از دیدن خود به عنوان منشأ اثر فراتر رود و همه چیز را فعل خداوند بداند. البته مولانا این دیدگاه را در اینجا از زبان وزیر حیله‌گر بیان می‌کند تا نشان دهد چگونه عمیق‌ترین مفاهیم عرفانی نیز می‌توانند ابزاری برای تفرقه و گمراهی شوند، به‌خصوص وقتی به صورت مطلق و بدون در نظر گرفتن مراحل سلوک به دیگران عرضه شوند. بیت‌های بعدی بلافاصله این ایده را با ایده‌های متضاد دیگری نقض می‌کنند.