M1:492 — هر‌چه ذوقِ طبع باشد‌، چون گذشت / بَر نه‌ آرَد همچو شوره رَیع و کشت

مولانا در این بخش از دفتر اول، به بررسی راه‌های گوناگون و گاه متضاد در سلوک می‌پردازد. برخی معتقدند باید راهی را رفت که خداوند بر انسان آسان و «میسّر» کرده است. اما مولانا هشدار می‌دهد که این «آسان بودن» می‌تواند دامی از سوی نفس باشد.

این بیت با یک تمثیل روشن کشاورزی، این نکته را توضیح می‌دهد. «ذوق طبع» به معنای لذت‌ها و تمایلات نفسانی و غریزی است. این لذت‌ها ممکن است در لحظه، بسیار جذاب و آسان به نظر برسند، اما ماهیتی گذرا دارند («چون گذشت»). مولانا آن‌ها را به «شوره» یا زمین شوره‌زار تشبیه می‌کند. همان‌طور که در زمین شور هیچ بذر و کشتی به بار نمی‌نشیند و حاصلی («رَیع») نمی‌دهد، پیروی از هوای نفس نیز در نهایت هیچ ثمره‌ی معنوی و ماندگاری برای روح انسان به همراه ندارد. نتیجه‌ی آن، پوچی و پشیمانی است، نه رشد و کمال.