M1:573 — پنبهٔ آن گوشِ سِرّ، گوشِ سَرست / تا نگردد این کَر آن باطن کَرست

مولانا در این بیت، راه رسیدن به معرفت باطنی را توضیح می‌دهد. او به شکلی هنرمندانه و متناقض‌نما می‌گوید که «پنبه» یا مانعِ گوشِ سِرّ (گوش جان و درون)، خودِ گوشِ سَر (حواس ظاهری) است. معمولاً پنبه را در گوش سر می‌گذارند تا صداهای بیرونی را نشنوند، اما اینجا مولانا می‌گوید برای فعال کردن گوش درون، باید گوش بیرون را که مدام با حرف‌ها و صداهای دنیای مادی پر شده است، از کار انداخت.

این بیت در ادامهٔ توصیه‌ای است که می‌گوید برای شنیدن ندای حق («خطاب ارجعی»)، باید از حواس پنجگانه فراتر رفت. تا وقتی انسان اسیر داده‌های حسی و گفتگوهای بی‌پایان دنیای بیرون است، از درک حقایق معنوی و شهود درونی محروم می‌ماند. کر کردن گوش سر، کنایه از نادیده گرفتن و بی‌توجهی به مشغله‌های دنیوی و ذهنی است تا فضایی برای شنیدن صدای جان باز شود. این «کَری» در واقع شرط لازم برای «شنوایی» حقیقی است.