M2:2668 — مغز نمرود از تو آمد ریخته / ای هزاران فتنه‌ها انگیخته

این بیت بخشی از گفتگوی معاویه با ابلیس است. معاویه در اینجا در حال برشمردن شاهکارهای ویرانگر ابلیس در طول تاریخ است و از قدرت فریبندگی او شگفت‌زده شده است. او به نمونه‌های مشخصی از قرآن و روایات اشاره می‌کند تا نشان دهد که چگونه ابلیس پیامبران و اقوام بزرگ را به گمراهی کشانده است.

در این بیت، به داستان «نمرود» اشاره می‌شود. نمرود پادشاهی قدرتمند و متکبر بود که ادعای خدایی می‌کرد و با حضرت ابراهیم (ع) به مخالفت برخاست. طبق روایات، خداوند پشه‌ای را مأمور عذاب او کرد. پشه از راه بینی وارد مغز نمرود شد و سال‌ها او را عذاب داد تا جایی که از شدت درد سرش را به دیوار می‌کوبید و در نهایت با خواری هلاک شد. مولانا می‌گوید عامل اصلی این تباهی و «ریخته شدن مغز»، وسوسه‌ها و فتنه‌انگیزی‌های تو (ابلیس) بود که نمرود را به آن درجه از کبر و طغیان رساند.

عبارت «ای هزاران فتنه‌ها انگیخته» فقط یک توصیف کلی نیست، بلکه تأکیدی است بر اینکه داستان نمرود تنها یک نمونه از کارنامهٔ طولانی و بی‌پایان ابلیس در ایجاد آشوب و گمراهی در جهان است. این بیت، قدرت ویرانگر «نَفس اماره» و وسوسه‌های شیطانی را به تصویر می‌کشد که چگونه می‌تواند قدرتمندترین انسان‌ها را نیز به پستی و نابودی بکشاند.