M2:2936 — بر امید راست کژ را می‌خرند / زهر در قندی رود آنگه خورند

این بیت در ادامهٔ بحث مولانا دربارهٔ رابطهٔ «حق» و «باطل» است. او توضیح می‌دهد که باطل و دروغ برای فریب مردم، خود را به شکل حق و راستی درمی‌آورند. همان‌طور که سکهٔ تقلبی به اعتبار وجود سکهٔ اصلی ساخته و خرج می‌شود، عقاید و مسیرهای انحرافی نیز با تقلید از حقیقت، خود را جذاب جلوه می‌دهند.

مصراع اول می‌گوید که مردم به امید یافتن «راست» (حقیقت، اصالت)، «کژ» (کجی، باطل) را می‌خرند. یعنی انگیزهٔ اصلی انسان‌ها جستجوی حقیقت است، اما همین اشتیاق، آن‌ها را در برابر نسخه‌های بدلی و دروغین آسیب‌پذیر می‌کند.

مصراع دوم این ایده را با یک تصویر قدرتمند و ملموس بیان می‌کند: هیچ‌کس زهر را به تنهایی نمی‌خورد. برای خوراندن زهر، باید آن را در چیزی شیرین و دلپذیر مانند قند یا شیرینی پنهان کرد. در این تمثیل، «زهر» همان باطل و کجی است و «قند» همان ظاهر فریبنده و حقیقی‌نمای آن است. میل ما به شیرینیِ حقیقت است که باعث می‌شود گاهی زهرِ باطل را نادانسته ببلعیم. بنابراین، وجود مسیرهای انحرافی و باطل، خود گواهی بر وجود حقیقتی اصیل و شیرین است که همگان در جستجوی آن هستند.