M2:2937 — گر نباشد گندم محبوب‌نوش / چه برد گندم‌نمای جو فروش

این بیت در ادامه‌ی استدلال مولاناست که «باطل» و «دروغ» وجود خود را مدیون «حق» و «راستی» هستند. او از تمثیلی ساده و ملموس استفاده می‌کند: فروشنده‌ای متقلب که جو را به جای گندم می‌فروشد.

این فریب تنها به یک شرط ممکن است: اینکه گندمی واقعی، مرغوب و خواستنی (محبوب‌نوش) وجود داشته باشد که مردم مشتاق خرید آن باشند. اگر گندم اصیلی وجود نداشت، کسی برای «شبهِ گندم» ارزشی قائل نمی‌شد و کسب‌وکار جوفروش از رونق می‌افتاد.

مولانا این مثال را به عالم معنا تعمیم می‌دهد. وجود راهنماها و مکتب‌های دروغین نباید ما را به این نتیجه برساند که حقیقت اصلاً وجود ندارد. برعکس، وجود این همه مدعیان دروغین، خود بزرگترین گواه بر وجود حقیقتی اصیل و گرانبهاست که همگان در جستجوی آن هستند و همین اشتیاق، بازاری برای متقلبان فراهم کرده است. بنابراین، سالک نباید با دیدن باطل از جستجوی حق ناامید شود، بلکه باید هوشیار باشد تا گندم را از جو تشخیص دهد.