M2:76 — گفتم ار خوبم پذیرم این ازو / ورنه خود خندید بر من زشت‌رو

این بیت، گفتگوی درونی سالک با خویشتن است در برابر معشوق ازلی. مولانا پس از توصیف زیبایی و کمال معشوق (که هم «نقش» و هم «نقاش» است)، به درون خود بازمی‌گردد و به ارزیابی حال خویش می‌پردازد. این یک دوراهی حیاتی در مسیر سلوک است.

گزینه‌ی اول، پذیرش زیبایی و خوبی است. سالک می‌گوید اگر در خود کمالی می‌بینم، آن را از خود نمی‌دانم، بلکه موهبتی از جانب «او» می‌دانم و می‌پذیرم. این حالت، نفی غرور و خودبینی و درک این حقیقت است که هر خیری از مبدأ خیر سرچشمه می‌گیرد. این پذیرش، خود نوعی شکرگزاری و اتصال است.

گزینه‌ی دوم، رویارویی با زشتی و نقص خود است. اگر سالک در خود جز نقص و زشتی نبیند، آنگاه در برابر زیبایی مطلق معشوق، وضعیتش خنده‌دار و رقت‌انگیز خواهد بود. این «خندیدن» معشوق، نه از سر تحقیر، بلکه نشان‌دهنده‌ی تضاد و ناسازگاری عظیم میان زشتی مدعی و زیبایی معبود است. این بیت، سالک را به خودشناسی و زدودن زشتی‌ها فرامی‌خواند، زیرا همان‌طور که در ابیات بعدی می‌آید، «خوب خوبی را کند جذب» و زیبایی، طالب زیبایی است.