M3:213 — زین کمین، بی صبر و حزمی کس نرَست / حزم را خود صبر آمد پا و دست

مولانا در این بخش از مثنوی، بر اهمیت جهاد با نفس و صبر در راه معنوی تأکید می‌کند. او دنیا و وسوسه‌های آن را به «کمینگاهی» تشبیه می‌کند که سالک را تهدید می‌کند و رهایی از آن تنها با دو بال ممکن است: صبر (شکیبایی و استقامت) و حزم (احتیاط، هوشیاری و دوراندیشی).

مصراع اول یک قانون کلی را بیان می‌کند: هیچ‌کس هرگز بدون این دو سلاح از دام‌های راه رهایی نیافته است. اما مصراع دوم رابطۀ این دو را به زیبایی روشن می‌کند. «حزم» یا همان قدرت تشخیص و پرهیز از خطر، به خودی خود کافی نیست. این «صبر» است که به دوراندیشی، توانِ حرکت و اجرا می‌بخشد. همان‌طور که انسان بدون دست و پا نمی‌تواند کاری انجام دهد یا از خطری بگریزد، دوراندیشی نیز بدون صبر، یک فکر فلج و بی‌اثر است. سالک ممکن است خطر را تشخیص دهد (حزم)، اما اگر صبر و استقامت برای مقاومت در برابر وسوسه یا تحمل سختیِ راه را نداشته باشد، آن تشخیص به هیچ کارش نخواهد آمد و در نهایت در کمینگاه گرفتار خواهد شد.