อ่านDaftar 3

Daftar 3 · 4809 บทกลอน · 228 ตอน

دفتر سوم

Book III

دیباچهٔ دفتر سوم · عربی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ الحِکَمُ جُنُودُ الله یُقَوِّی بِها اَرواحُ الْمُریدینَ، یُنَزِّهُ عِلْمَهُم عَنْ شائِبَةِ الْجَهْلِ وَعَدْلَهُم عَنْ شائِبَةِ الظُّلْمِ وَ جُودَهُمْ عَنْ شائِبَةِ الرِّیاءِ وَ حِلْمَهُمْ عَنْ شائِبَةِ السَّفَهِ، وَ یُقَرِّبُ اِلَیْهِمْ ما بَعُدَ عَنْهُم مِنْ فَهْمِ الْاخِرَةِ، وَیُیَسِّرُ لَهُمْ ما عَسُرَ عَلَیْهِمْ مِنَ الطّاعَةِ وَ الْاِجْتِهادِ، وَ هِیَ مِنْ بَیِّناتِ الْاَنْبیاءِ وَدَلائِلِهِمْ، تُخْبِرُ عَنْ اَسرارِ اللهِ وَ سُلطانِهِ المَخصُوصِ بِالعارِفینَ وَ اِدارَتِهِ اَلفَلَکَ النُّورانِیَّ الرَّحمانِیَّ الدُرِّیَّ الحاکِمَ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ الکُرِیّ، کَما اَنَّ العَقلَ حاکِمٌ عَلَی الصُّوَرِ التُّرابِیَّةِ وَ حَواسِّهَا الظّاهِرَةِ وَ الباطِنَةِ فَدَوَرانُ ذلِکَ الفَلَکِ الرُّوحانِیّ حاکِمٌ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ وَ الشُّهُبِ الزّاهِرَةِ وَ السُّرُجِ المُنیرَةِ وَ الرِّیاحِ المُنشَئَةِ وَ الاَراضِی المَدحیَّةِ وَ المِیاهِ المُطَّرِدَةِ. نَفَعَ اللهُ بِها عِبادَهُ وَ زادَهُم فَهماً. وَ اِنَّما یَفهَمُ کُلُّ قاریٍ عَلی قَدرِ نُهیَتِةِ وَ یَنسُکُ النّاسِکُ عَلی قَدرِ قُوَّةِ اِجتِهادِةِ وَ یُفتِی المُفتی مَبلَغَ رَأیِهِ وَ یَتَصَدَّقُ المُتَصَدِّقُ بِقَدرِ قُدرَتِهِ وَ یَجُودُ الباذِلُ بِقَدرِ مَوجُودِهِ وَ یَقتَنِی المَجُودُ عَلَیهِ ما عَرَفَ مِن فَضلِهِ وَ لکِن مُفتَقِدُ الماءِ فِی المَفازَةِ لا یَقصُرُ بِهِ عَن طَلَبِهِ مَعرِفَتُهُ ما فِی البِحارِ وَ یَجِدُّ فی طَلَبِ ماءِ هذِهِ الحَیاةِ قَبلَ اَن یَقطَعَهُ المَعاشُ بِالاِشتِغالِ عَنهُ و تُعَوِّقَهُ العِلّةُ و الحاجَة وَ تَحُولَ الاَغراضُ بَینَهُ وَ بَینَ ما یَتَسَرَّعُ اِلَیهِ وَ لَن یُدرِکَ العِلمَ مؤثِرُ هَوًی وَ لا راکِنٌ اِلی دَعَةٍ وَ لا مُنصَرِفٌ عَن طَلَبِهِ وَ لا خائِفٌ عَلی نَفْسِهِ وَ لا مُهتَمٌّ لِمَعیشَتِهِ اِلا اَن یَعُوذَ بِاللهِ وَ یُؤثِرَ دینَهُ عَلی دُنیاهُ وَ یَاخُذَ مِن کَنزِ الحِکمَةِ الاَموالَ العَظیمَةَ الَّتی لا تُکسَدُ وَ لا تُورَثُ میراثَ الاَموالِ وَ الاَنوارَ الجَلیلَةَ و الجَواهِرَ الکَریمَةَ وَ الضّیاعَ الثَّمینَةَ، شاکِراً لِفَضلِهِ مُعَظِّمًا لِقَدرِهِ مُجَلِّلاً لِخَطَرِهِ. وَ یَستَعیذَ بِاللهِ مِن خَساسَةِ الحُظُوظِ وَ مَن جَهلٍ یَستَکثِرُ القَلیلَ مِمّا یَری فی نَفسِهِ وَ یَستَقِلُّ الکَثیرَ العَظیمَ مِن غَیرِهِ وَ یُعجَبُ بِنَفسِهِ بِما لَم یَأذَن لَهُ الحَقُّ. وَ عَلی العالِم الطّالِبِ اَن یَتَعَلَّمَ ما لَم یَعلَم و اَن یُعَلِّمَ ما قَد عَلِمَ و یَرفُقَ بِذَوِی الضَّعفِ فِی الذِّهنِ وَلا یُعجَبَ مِن بَلادَةِ اَهلِ البَلادَةِ وَلا یُعَنِّفَ عَلی کَلیلِ الفَهمِ، کَذلِک کنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَیکُم سُبحانَهُ وَ تَعالی عَن اَقاویلِ المُلحِدینَ وَ شِرکِ المُشرِکینَ وَ تَنقیصِ النّاقِصینَ وَ تَشبیهِ المُشَبِّهینَ وَ سُوءِ اَوهامِ المُتَفَکِّرینَ وَ کَیفیّاتِ المُتَوَهِّمینَ، وَ لَه الحَمدُ وَ المَجدُ عَلی تَلفیقِ الکِتابِ المَثنَویِّ الاِلهِیِّ الرَّبانیِّ وَ هُوَ المُوَفِّقُ وَالمُفضِّلُ وَ لَهُ الطَّولُ وَ المَنُّ لا سِیَّما عَلی عِبادِهِ العارِفینَ. یرِیدُونَ لِیطْفَؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کرِهَ الْکافِرُونَ، انّا نحن نزَّلنا الذِّکر و انّا له لحافِظون، فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَی الَّذِینَ یبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ.

หรืออ่านในภาษาของคุณ:

มีแล้ว
❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - سر آغازบทนำ 68 บทกลอน
  2. 002 بخش ۲ - قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصحเรื่องราวของคนที่กินลูกช้างด้วยความโลภและไม่รับฟังคำแนะนำของผู้หวังดี 36 บทกลอน
  3. 003 بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگانส่วนที่เหลือของเรื่องราวผู้ที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับลูกช้าง 33 บทกลอน
  4. 004 بخش ۴ - بازگشتن به حکایت پیلกลับสู่เรื่องราวช้าง 34 บทกลอน
  5. 005 بخش ۵ - بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوبการอธิบายว่าความผิดพลาดของคนรักดีกว่าความถูกต้องของคนแปลกหน้าต่อคนที่รัก 8 บทกลอน
  6. 006 بخش ۶ - امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکرده‌ایคำสั่งของพระเจ้าแก่มูซาว่า “จงวิงวอนขอต่อฉันด้วยปากที่ไม่เคยทำบาป” 9 บทกลอน
  7. 007 بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق استการอธิบายว่าการกล่าว “อัลลอฮ์” ของผู้ต้องการคือการตอบรับจากอัลลอฮ์โดยตรง 47 บทกลอน
  8. 008 بخش ۸ - فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیارชาวชนบทหลอกชาวเมืองและเชิญชวนให้เขาไปเยี่ยม ด้วยการอ้อนวอนและเร่งรัดอย่างมาก 46 บทกลอน
  9. 009 بخش ۹ - قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفاเรื่องราวของชาวสะบาอ์และความชั่วร้ายของความมั่งคั่งที่ทำให้พวกเขากระด้างกระเดื่อง และผลลัพธ์อันเลวร้ายของการกระด้างกระเดื่องและการเนรคุณที่มาถึงพวกเขา และการอธิบายถึงความดีงามของการขอบคุณและความซื่อสัตย์ 16 บทกลอน
  10. 010 بخش ۱۰ - جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای اوผู้ประสบภัยมารวมตัวกันทุกเช้าที่ประตูอาศรมของอีซา (ขอความสันติพึงมีแด่ท่าน) เพื่อขอการเยียวยาด้วยคำวิงวอนของท่าน 66 บทกลอน
  11. 011 بخش ۱۱ - باقی قصهٔ اهل سباส่วนที่เหลือของเรื่องราวของชาวสะบาอ์ 48 บทกลอน
  12. 012 بخش ۱۲ - بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی دهส่วนที่เหลือของเรื่องราวการเดินทางของนายท่านไปเยี่ยมชาวชนบทในหมู่บ้าน 20 บทกลอน
  13. 013 بخش ۱۳ - دعوت باز بطان را از آب به صحراการเชิญชวนเป็ดป่าจากน้ำสู่ทุ่ง 42 บทกลอน
  14. 014 بخش ۱۴ - قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنندเรื่องราวของชาวดะเราะวานกับการวางแผนเพื่อเก็บเกี่ยวผลไม้จากสวนโดยปราศจากการรบกวนของคนยากไร้ 23 บทกลอน
  15. 015 بخش ۱۵ - روان شدن خواجه به سوی دهการเดินทางของเศรษฐีไปยังหมู่บ้าน 35 บทกลอน
  16. 016 بخش ۱۶ - رفتن خواجه و قومش به سوی دهการเดินทางของเศรษฐีและคณะไปยังหมู่บ้าน 35 บทกลอน
  17. 017 بخش ۱۷ - نواختن مجنون آن سگ را کی مقیم کوی لیلی بودการลูบไล้สุนัขตัวหนึ่งที่อาศัยอยู่ในตรอกของไลลาโดยมัจญ์นูน 31 บทกลอน
  18. 018 بخش ۱۸ - رسیدن خواجه و قومش به ده و نادیده و ناشناخته آوردن روستایی ایشان راการมาถึงหมู่บ้านของเศรษฐีและคณะ และการต้อนรับพวกเขาโดยชาวบ้านโดยไม่ได้รู้จักหรือไม่เคยเห็นมาก่อน 123 บทกลอน
  19. 019 بخش ۱۹ - افتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و دعوی طاوسی کردن میان شغالانสุนัขจิ้งจอกตกลงไปในถังสี แล้วถูกย้อมสี และอ้างตัวว่าเป็นนกยูงในหมู่สุนัขจิ้งจอกด้วยกัน 11 บทกลอน
  20. 020 بخش ۲۰ - چرب کردن مرد لافی لب و سبلت خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان کی من چنین خورده‌ام و چنانชายโอ้อวดทาปากและหนวดของตนด้วยไขมันแกะทุกเช้า แล้วออกมากลางหมู่เพื่อนว่า ตนเคยกินอย่างนั้นอย่างนี้ 15 บทกลอน
  21. 021 بخش ۲۱ - آمن بودن بلعم باعور کی امتحانها کرد حضرت او را و از آنها روی سپید آمده بودความปลอดภัยของบัลอัม บาอูเราะอ์ ที่ท่านได้รับการทดสอบจากพระผู้เป็นเจ้าและผ่านพ้นมันมาได้ด้วยหน้าตาอันขาวสะอาด 19 บทกลอน
  22. 022 بخش ۲۲ - دعوی طاوسی کردن آن شغال کی در خم صباغ افتاده بودการอ้างตัวเป็นนกยูงของสุนัขจิ้งจอกที่ตกลงไปในถังของช่างย้อมผ้า 12 บทกลอน
  23. 023 بخش ۲۳ - تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی می‌کردการเปรียบเทียบฟิรเอาน์และการอ้างตัวเป็นพระเจ้าของเขา กับสุนัขจิ้งจอกตัวนั้นที่อ้างตัวเป็นนกยูง 12 บทกลอน
  24. 024 بخش ۲۴ - تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِการตีความ วะละตะอ์ริฟันนะฮุม ฟี ละฮ์นิลเกาลิ 7 บทกลอน
  25. 025 بخش ۲۵ - قصهٔ هاروت و ماروت و دلیری ایشان بر امتحانات حق تعالیเรื่องราวของฮารูตและมารูต และความกล้าหาญของทั้งสองในการเผชิญกับการทดสอบของพระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงสูงส่ง 43 บทกลอน
  26. 026 بخش ۲۶ - قصهٔ خواب دیدن فرعون آمدن موسی را علیه السلام و تدارک اندیشیدنเรื่องราวของฟิรเอาน์ที่ฝันเห็นการมาของมูซา สันติสุขจงมีแด่ท่าน และการเตรียมการป้องกันล่วงหน้าของเขา 15 บทกลอน
  27. 027 بخش ۲۷ - به میدان خواندن بنی اسرائیل برای حیلهٔ ولادت موسی علیه السلامการเรียกบนีอิสรออีลไปยังลานประลอง เพื่อหลีกเลี่ยงอุบายในการกำเนิดของมูซา สันติสุขจงมีแด่ท่าน 3 บทกลอน
  28. 028 بخش ۲۸ - حکایتเรื่องเล่า 14 บทกลอน
  29. 029 بخش ۲۹ - بازگشتن فرعون از میدان به شهر شاد بتفریق بنی اسرائیل از زنانشان در شب حملการกลับจากลานประลองสู่เมืองด้วยความสุขของฟิรเอาน์ จากการแยกบนีอิสรออีลออกจากภรรยาของพวกเขาในคืนแห่งการตั้งครรณ์ 6 บทกลอน
  30. 030 بخش ۳۰ - جمع آمدن عمران به مادر موسی و حامله شدن مادر موسی علیه‌السلامอิมรอนรวมกับมารดาของมูซา และการตั้งครรภ์ของมารดามูซา สันติสุขจงมีแด่ท่าน 10 บทกลอน
  31. 031 بخش ۳۱ - وصیت کردن عمران جفت خود را بعد از مجامعت کی مرا ندیده باشیการสั่งเสียคู่ของเขาโดยอิมรอน หลังจากร่วมประเวณีแล้วว่า เธอจะต้องไม่พบฉันอีก 8 บทกลอน
  32. 032 بخش ۳۲ - ترسیدن فرعون از آن بانگความหวาดกลัวของฟิรเอาน์จากเสียงนั้น 6 บทกลอน
  33. 033 بخش ۳۳ - پیدا شدن استارهٔ موسی علیه السلام بر آسمان و غریو منجمان در میدانการปรากฏขึ้นของดวงดาวมูซา สันติสุขจงมีแด่ท่าน บนท้องฟ้า และเสียงร้องของโหรในลานประลอง 36 บทกลอน
  34. 034 بخش ۳۴ - خواندن فرعون زنان نوزاده را سوی میدان هم جهت مکرการเรียกหญิงที่เพิ่งคลอดบุตรโดยฟิรเอาน์มายังลานประลองเพื่อเล่ห์เหลี่ยม 10 บทกลอน
  35. 035 بخش ۳۵ - بوجود آمدن موسی و آمدن عوانان به خانهٔ عمران و وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آتش اندازการกำเนิดของมูซาและการมาถึงบ้านของอิมรอนของเจ้าหน้าที่ และการมาของการวะฮีย์แก่มารดาของมูซาว่า จงโยนมูซาลงในกองไฟ 11 บทกลอน
  36. 036 بخش ۳۶ - وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آب افکنการมาของการวะฮีย์แก่มารดาของมูซาว่า จงโยนมูซาลงในน้ำ 17 บทกลอน
  37. 037 بخش ۳۷ - حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغدادเรื่องราวของคนจับงูที่คิดว่างูตัวใหญ่ที่แข็งเป็นน้ำแข็งนั้นตายแล้ว จึงเอาเชือกมัดแล้วนำมายังแบกแดด 91 บทกลอน
  38. 038 بخش ۳۸ - تهدید کردن فرعون موسی را علیه السلامการข่มขู่มูซา สันติสุขจงมีแด่ท่าน โดยฟิรเอาน์ 9 บทกลอน
  39. 039 بخش ۳۹ - جواب موسی فرعون را در تهدیدی کی می‌کردشคำตอบของมูซาต่อฟิรเอาน์ในการข่มขู่เขา 6 บทกลอน
  40. 040 بخش ۴۰ - پاسخ فرعون موسی را علیه السلامคำตอบของฟิรเอาน์แก่มูซา สันติสุขจงมีแด่ท่าน 5 บทกลอน
  41. 041 بخش ۴۱ - جواب موسی فرعون راคำตอบของมูซาต่อฟิรเอาน์ 4 บทกลอน
  42. 042 بخش ۴۲ - جواب فرعون موسی را و وحی آمدن موسی را علیه‌السلامคำตอบของฟิรเอาน์แก่มูซา และการมาของการวะฮีย์แก่มูซา สันติสุขจงมีแด่ท่าน 8 บทกลอน
  43. 043 بخش ۴۳ - مهلت دادن موسی علیه‌السلام فرعون را تا ساحران را جمع کند از مداینการให้เวลาแก่ฟิรเอาน์โดยมูซา สันติสุขจงมีแด่ท่าน เพื่อให้เขารวบรวมนักมายากลจากเมืองต่างๆ 58 บทกลอน
  44. 044 بخش ۴۴ - فرستادن فرعون به مداین در طلب ساحرانการส่งคนไปตามเมืองต่างๆ โดยฟิรเอาน์เพื่อตามหานักมายากล 17 บทกลอน
  45. 045 بخش ۴۵ - خواندن آن دو ساحر پدر را از گور و پرسیدن از روان پدر حقیقت موسی علیه السلامการเรียกพ่อจากหลุมศพของนักมายากลสองคนนั้น และการถามวิญญาณของพ่อเกี่ยวกับความจริงของมูซา สันติสุขจงมีแด่ท่าน 9 บทกลอน
  46. 046 بخش ۴۶ - جواب گفتن ساحر مرده با فرزندان خودการตอบของนักมายากลที่ตายแล้วแก่ลูกชายของเขา 14 บทกลอน
  47. 047 بخش ۴۷ - تشبیه کردن قرآن مجید را به عصای موسی و وفات مصطفی را علیه السلام نمودن بخواب موسی و قاصدان تغییر قرآن را با آن دو ساحر بچه کی قصد بردن عصا کردند چو موسی را خفته یافتندการเปรียบเทียบอัลกุรอานอันทรงเกียรติกับไม้เท้าของมูซา และการแสดงการเสียชีวิตของท่านมุสตาฟา สันติสุขจงมีแด่ท่าน ด้วยความฝันของมูซา และผู้ที่ต้องการเปลี่ยนแปลงอัลกุรอาน กับนักมายากลสองคนนั้นที่พยายามจะเอาไม้เท้าไปเมื่อพบว่ามูซาหลับอยู่ 48 บทกลอน
  48. 048 بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویسการรวมตัวกันของนักมายากลจากเมืองต่างๆ ต่อหน้าฟิรเอาน์ และการได้รับเกียรติยศ และการตบหน้าอกด้วยความโกรธต่อศัตรูของเขาว่า จงเขียนเรื่องนี้ให้เรา 14 บทกลอน
  49. 049 بخش ۴۹ - اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیلความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับลักษณะและรูปร่างของช้าง 103 บทกลอน
  50. 050 بخش ۵۰ - توفیق میان این دو حدیث کی الرضا بالکفر کفر و حدیث دیگر من لم یرض بقضایی فلیطلب ربا سوایการประนีประนอมระหว่างสองหะดีษนี้คือ อัรริฎอ บิลกุฟรี กุฟร์ และหะดีษอื่นที่ว่า ผู้ใดไม่พอใจในการตัดสินของฉัน ก็จงแสวงหาพระเจ้าอื่นจากฉัน 14 บทกลอน
  51. 051 بخش ۵۱ - مثل در بیان آنک حیرت مانع بحث و فکرتستอุปมาในการอธิบายว่าความประหลาดใจเป็นอุปสรรคต่อการอภิปรายและการไตร่ตรอง 10 บทกลอน
  52. 052 بخش ۵۲ - حکایتเรื่องเล่า 20 บทกลอน
  53. 053 بخش ۵۳ - داستان مشغول شدن عاشقی به عشق‌نامه خواندن و مطالعه کردن عشق‌نامه در حضور معشوق خویش و معشوق آن را ناپسند داشتن کی طلب الدلیل عند حضور المدلول قبیح والاشتغال بالعلم بعد الوصول الی المعلوم مذمومเรื่องราวของการที่คนรักคนหนึ่งหมกมุ่นอยู่กับการอ่านจดหมายรักและการศึกษาจดหมายรักต่อหน้าคนรักของเขา และคนรักไม่ชอบสิ่งนั้นโดยกล่าวว่า การแสวงหาหลักฐานเมื่อมีสิ่งที่ถูกชี้บ่งอยู่แล้วนั้นน่ารังเกียจ และการหมกมุ่นอยู่กับความรู้หลังจากเข้าถึงสิ่งที่ถูกรู้แล้วนั้นเป็นที่ตำหนิ 44 บทกลอน
  54. 054 بخش ۵۴ - حکایت آن شخص کی در عهد داود شب و روز دعا می‌کرد کی مرا روزی حلال ده بی رنجเรื่องราวของชายผู้หนึ่งในสมัยของดาวูดที่วิงวอนกลางวันกลางคืนว่า ขอให้ฉันมีปัจจัยยังชีพที่ฮาลาลโดยปราศจากความลำบาก 35 บทกลอน
  55. 055 بخش ۵۵ - دویدن گاو در خانهٔ آن دعا کننده بالحاح قال النبی صلی الله علیه وسلم ان الله یحب الملحین فی الدعا زیرا عین خواست از حق تعالی و الحاح خواهنده را به است از آنچ می‌خواهد آن را ازوโควิ่งเข้าไปในบ้านของผู้ที่วิงวอนอย่างหนักแน่น ท่านนะบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ได้กล่าวว่า แท้จริงอัลลอฮ์ทรงรักผู้ที่วิงวอนอย่างหนักแน่นในการขอพร เพราะการขอจากอัลลอฮ์ตะอาลาและความหนักแน่นของผู้ขอดีกว่าสิ่งที่เขาขอจากพระองค์ 5 บทกลอน
  56. 056 بخش ۵۶ - عذر گفتن نظم کننده و مدد خواستنการขออภัยของผู้เรียบเรียงและขอความช่วยเหลือ 20 บทกลอน
  57. 057 بخش ۵۷ - بیان آنک علم را دو پرست و گمان را یک پرست ناقص آمد ظن به پرواز ابترست مثال ظن و یقین در علمการอธิบายว่าความรู้มีสองปีกและความคิดมีปีกเดียว การคาดเดาที่ไม่สมบูรณ์เป็นการบินที่ขาดวิ่น อุปมาของความสงสัยและความแน่นอนในความรู้ 12 บทกลอน
  58. 058 بخش ۵۸ - مثال رنجور شدن آدمی به‌وَهم تعظیم خلق و رغبت مشتریان به‌وی و حکایت معلمอุปมาของการที่มนุษย์ป่วยด้วยความเข้าใจผิดจากการยกย่องของผู้อื่นและความปรารถนาของลูกค้าต่อเขา และเรื่องราวของครู 17 บทกลอน
  59. 059 بخش ۵۹ - عقول خلق متفاوتست در اصل فطرت و نزد معتزله متساویست تفاوت عقول از تحصیل علم استสติปัญญาของมนุษย์มีความแตกต่างกันในด้านธรรมชาติเดิม และตามหลักมัวะอ์ตะซิละฮ์ สติปัญญานั้นเท่าเทียมกัน ความแตกต่างของสติปัญญาเกิดจากการแสวงหาความรู้ 7 บทกลอน
  60. 060 بخش ۶۰ - در وهم افکندن کودکان اوستاد راการทำให้ครูเข้าใจผิดโดยเด็กๆ 9 บทกลอน
  61. 061 بخش ۶۱ - بیمار شدن فرعون هم به وهم از تعظیم خلقانฟิรเอาน์ป่วยด้วยความเข้าใจผิดจากการยกย่องของผู้คน 7 บทกลอน
  62. 062 بخش ۶۲ - رنجور شدن اوستاد به وهمครูป่วยด้วยความเข้าใจผิด 15 บทกลอน
  63. 063 بخش ۶۳ - در جامهٔ خواب افتادن استاد و نالیدن او از وهم رنجوریครูนอนอยู่บนเตียงและคร่ำครวญด้วยความเข้าใจผิดว่าป่วย 9 บทกลอน
  64. 064 بخش ۶۴ - دوم بار وهم افکندن کودکان استاد را کی او را از قرآن خواندن ما درد سر افزایدครั้งที่สองที่เด็กๆ ทำให้ครูเข้าใจผิดว่า การอ่านกุรอานของพวกเราจะทำให้เขายิ่งปวดหัวมากขึ้น 4 บทกลอน
  65. 065 بخش ۶۵ - خلاص یافتن کودکان از مکتب بدین مکرเด็กๆ หลุดพ้นจากโรงเรียนด้วยเล่ห์เหลี่ยมนี้ 8 บทกลอน
  66. 066 بخش ۶۶ - رفتن مادران کودکان به عیادت اوستادมารดาของเด็กๆ ไปเยี่ยมครู 12 บทกลอน
  67. 067 بخش ۶۷ - در بیان آنک تن روح را چون لباسی است و این دست آستین دست روحست واین پای موزهٔ پای روحستในการอธิบายว่าร่างกายเป็นเหมือนเสื้อผ้าสำหรับวิญญาณ และแขนเสื้อนี้คือแขนของวิญญาณ และรองเท้านี้คือเท้าของวิญญาณ 4 บทกลอน
  68. 068 بخش ۶۸ - حکایت آن درویش کی در کوه خلوت کرده بود و بیان حلاوت انقطاع و خلوت و داخل شدن درین منقبت کی أَنا جَلیسُ مَنْ ذَکَرَني وَ أَنیسُ مَنِ اسْتَأنَسَ بي گر با همه‌ای چو بی منی بی همه‌ای ور بی همه‌ای چو با منی با همه‌ایเรื่องราวของดาฮ์รูวิดผู้หนึ่งที่ปลีกวิเวกอยู่ในภูเขาและการอธิบายถึงความหอมหวานของการปลีกตัวและการปลีกวิเวก และการเข้าสู่เกียรตินี้ที่ว่า ฉันคือเพื่อนของผู้ที่รำลึกถึงฉัน และฉันคือเพื่อนสนิทของผู้ที่ผูกมิตรกับฉัน หากเธออยู่กับทุกสิ่ง แต่ปราศจากฉัน เธอก็ปราศจากทุกสิ่ง และหากเธอปราศจากทุกสิ่ง แต่เธออยู่กับฉัน เธอก็อยู่กับทุกสิ่ง 10 บทกลอน
  69. 069 بخش ۶۹ - دیدن زرگر عاقبت کار را و سخن بر وفق عاقبت گفتن با مستعیر ترازوการเห็นผลลัพธ์ของช่างทองและการพูดตามผลลัพธ์กับผู้ยืมตาชั่ง 10 บทกลอน
  70. 070 بخش ۷۰ - بقیهٔ قصهٔ آن زاهد کوهی کی نذر کرده بود کی میوهٔ کوهی از درخت باز نکنم و درخت نفشانم و کسی را نگویم صریح و کنایت کی بیفشان آن خورم کی باد افکنده باشد از درختส่วนที่เหลือของเรื่องราวของซอฮิดผู้สันโดษบนภูเขาที่ได้สาบานไว้ว่าจะไม่เด็ดผลไม้จากต้นไม้ในภูเขา และจะไม่เขย่าต้นไม้ และจะไม่บอกใครตรงๆ หรือโดยอ้อมว่า จงเขย่ามัน ฉันจะกินสิ่งที่ลมพัดลงมาจากต้นไม้ 16 บทกลอน
  71. 071 بخش ۷۱ - تشبیه بند و دام قضا به صورت پنهان به اثر پیداการเปรียบเทียบเครื่องผูกและกับดักแห่งกฎกำหนดในลักษณะที่ซ่อนเร้นและปรากฏชัดด้วยผลกระทบ 22 บทกลอน
  72. 072 بخش ۷۲ - مضطرب شدن فقیر نذر کرده به‌کندن امرود از درخت و گوشمال حق رسیدن بی مهلتความกังวลของคนยากจนที่ได้สาบานไว้ว่าจะเด็ดลูกแพร์จากต้นไม้ และการลงโทษจากพระผู้เป็นเจ้าที่มาถึงโดยไม่ชักช้า 6 บทกลอน
  73. 073 بخش ۷۳ - متهم کردن آن شیخ را با دزدان وبریدن دستش راการกล่าวหาชีคผู้นั้นว่าเป็นพวกหัวขโมยและตัดมือของเขา 27 บทกลอน
  74. 074 بخش ۷۴ - کرامات شیخ اقطع و زنبیل بافتن او به دو دستปาฏิหาริย์ของชีค อัล-อักเฏาะอ์ และการสานตะกร้าด้วยมือทั้งสองข้างของเขา 16 บทกลอน
  75. 075 بخش ۷۵ - سبب جرأت ساحران فرعون بر قطع دست و پاสาเหตุที่นักมายากลของฟิรเอาน์กล้าตัดมือและเท้า 25 บทกลอน
  76. 076 بخش ۷۶ - حکایت استر پیش شتر کی من بسیار در رو می‌افتم و تو نمی‌افتی الا به نادرเรื่องเล่าของล่อต่ออูฐว่า ฉันล้มบ่อยมากแต่เธอล้มไม่บ่อยนัก 17 บทกลอน
  77. 077 بخش ۷۷ - اجتماع اجزای خر عزیر علیه السلام بعد از پوسیدن باذن الله و درهم مرکب شدن پیش چشم عزیر علیه السلامการรวมตัวกันของส่วนต่างๆ ของลาของอุซัยร์ สันติสุขจงมีแด่ท่าน หลังจากผุพังไปแล้วด้วยพระบัญชาของอัลลอฮ์ และการประกอบรวมกันต่อหน้าอุซัยร์ สันติสุขจงมีแด่ท่าน 9 บทกลอน
  78. 078 بخش ۷۸ - جزع ناکردن شیخی بر مرگ فرزندان خودการไม่แสดงความเสียใจของชีคต่อการตายของลูกชายของเขา 27 บทกลอน
  79. 079 بخش ۷۹ - عذر گفتن شیخ بهر ناگریستن بر فرزندانการขออภัยของชีคที่ไม่ร้องไห้เพื่อลูกชายของเขา 36 บทกลอน
  80. 080 بخش ۸۰ - قصهٔ خواندن شیخ ضریر مصحف را در رو و بینا شدن وقت قرائتเรื่องราวของชีคตาบอดที่อ่านมุสฮัฟและมองเห็นได้ในขณะอ่าน 7 บทกลอน
  81. 081 بخش ۸۱ - صبرکردن لقمان چون دید کی داود حلقه‌ها می‌ساخت از سوال کردن با این نیت کی صبر از سوال موجب فرج باشدความอดทนของลุกมานเมื่อเห็นว่าดาวูดกำลังทำห่วงโซ่ โดยมีเจตนาว่าความอดทนจากการถามจะนำมาซึ่งความโล่งใจ 13 บทกลอน
  82. 082 بخش ۸۲ - بقیهٔ حکایت نابینا و مصحفส่วนที่เหลือของเรื่องราวของคนตาบอดและมุสฮัฟ 23 บทกลอน
  83. 083 بخش ۸۳ - صفت بعضی اولیا کی راضی‌اند به‌احکام و لابه نکنند کی این حکم را بگردانคุณลักษณะของบรรดาวะลีย์บางคนที่พอใจกับการตัดสิน และไม่วิงวอนให้เปลี่ยนแปลงการตัดสินนี้ 6 บทกลอน
  84. 084 بخش ۸۴ - سؤال کردن بهلول آن درویش راการถามคนยากจนโดยบะฮ์ลูล 40 บทกลอน
  85. 085 بخش ۸۵ - قصهٔ دقوقی رحمة الله علیه و کراماتشเรื่องราวของดุกูคี เราะฮิมะฮุลลอฮ์ และปาฏิหาริย์ของเขา 17 บทกลอน
  86. 086 بخش ۸۶ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیการกลับมายังเรื่องราวของดุกูคี 21 บทกลอน
  87. 087 بخش ۸۷ - سِرِّ طلب کردن موسی خضر را علیهماالسلام با کمال نبوت و قربتความลับของการแสวงหาอัลคิฎร์โดยมูซา สันติสุขจงมีแด่ทั้งสอง ด้วยความเป็นนะบีและความใกล้ชิดที่สมบูรณ์ 11 บทกลอน
  88. 088 بخش ۸۸ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیการกลับมายังเรื่องราวของดุกูคี 12 บทกลอน
  89. 089 بخش ۸۹ - نمودن مثال هفت شمع سوی ساحلการแสดงอุปมาของเทียนเจ็ดเล่มที่ริมทะเล 6 บทกลอน
  90. 090 بخش ۹۰ - شدن آن هفت شمع بر مثال یک شمعการกลายเป็นเทียนเล่มเดียวของเทียนเจ็ดเล่มนั้น 10 บทกลอน
  91. 091 بخش ۹۱ - نمودن آن شمعها در نظر هفت مردการปรากฏของเทียนเหล่านั้นในสายตาของชายเจ็ดคน 2 บทกลอน
  92. 092 بخش ۹۲ - باز شدن آن شمعها هفت درختการกลายเป็นต้นไม้เจ็ดต้นของเทียนเหล่านั้น 6 บทกลอน
  93. 093 بخش ۹۳ - مخفی بودن آن درختان از چشم خلقการซ่อนเร้นของต้นไม้เหล่านั้นจากสายตาของผู้คน 37 บทกลอน
  94. 094 بخش ۹۴ - یک درخت شدن آن هفت درختการกลายเป็นต้นไม้เดียวของต้นไม้เจ็ดต้นนั้น 8 บทกลอน
  95. 095 بخش ۹۵ - هفت مرد شدن آن هفت درختการกลายเป็นชายเจ็ดคนของต้นไม้เจ็ดต้นนั้น 30 บทกลอน
  96. 096 بخش ۹۶ - پیش رفتن دقوقی رحمة الله علیه به امامتดุกูคี เราะฮิมะฮุลลอฮ์ ก้าวไปข้างหน้าในฐานะผู้นำ 38 บทกลอน
  97. 097 بخش ۹۷ - پیش رفتن دقوقی به امامت آن قومดุกูคีนำกลุ่มชนนั้นไปละหมาด 18 บทกลอน
  98. 098 بخش ۹۸ - اقتدا کردن قوم از پس دقوقیกลุ่มชนตามหลังดุกูคี 27 บทกลอน
  99. 099 بخش ۹۹ - بیان اشارت سلام سوی دست راست در قیامت از هیبت محاسبه حق از انبیا استعانت و شفاعت خواستنการอธิบายการกล่าวสลามไปทางขวาในวันกิยามะฮ์ด้วยความกลัวการสอบสวนของพระผู้เป็นเจ้า และการขอความช่วยเหลือและขอความอนุเคราะห์จากบรรดาศาสดา 9 บทกลอน
  100. 100 بخش ۱۰۰ - شنیدن دقوقی در میان نماز افغان آن کشتی کی غرق خواست شدنดุกูคีได้ยินเสียงร้องของเรือที่กำลังจะจมลงในระหว่างการละหมาด 26 บทกลอน
  101. 101 بخش ۱۰۱ - تصورات مرد حازمจินตนาการของชายผู้รอบคอบ 6 บทกลอน
  102. 102 بخش ۱۰۲ - دعا و شفاعت دقوقی در خلاص کشتیการขอพรและการขอความอนุเคราะห์จากดุกูคีเพื่อช่วยเรือ 73 บทกลอน
  103. 103 بخش ۱۰۳ - انکار کردن آن جماعت بر دعا و شفاعت دقوقی و پریدن ایشان و ناپیدا شدن در پردهٔ غیب و حیران شدن دقوقی کی در هوا رفتند یا در زمینการปฏิเสธของกลุ่มชนนั้นต่อการขอพรและการขอความอนุเคราะห์จากดุกูคี และการที่พวกเขาบินขึ้นไปและหายไปในม่านแห่งความเร้นลับ และความประหลาดใจของดุกูคีว่า พวกเขาขึ้นไปบนอากาศหรือลงไปในดิน 25 บทกลอน
  104. 104 بخش ۱۰۴ - باز شرح کردن حکایت آن طالب روزی حلال بی کسب و رنج در عهد داود علیه السلام و مستجاب شدن دعای اوการอธิบายเรื่องราวของชายผู้แสวงหาปัจจัยยังชีพที่ฮาลาลโดยปราศจากการแสวงหาและความลำบากในสมัยของดาวูด สันติสุขจงมีแด่ท่าน อีกครั้ง และการตอบรับคำวิงวอนของเขา 9 บทกลอน
  105. 105 بخش ۱۰۵ - رفتن هر دو خصم نزد داود علیه السلامคู่กรณีทั้งสองไปหาดาวูด สันติสุขจงมีแด่ท่าน 61 บทกลอน
  106. 106 بخش ۱۰۶ - شنیدن داود علیه السلام سخن هر دو خصم وسال کردن از مدعی علیهดาวูด สันติสุขจงมีแด่ท่าน ได้ยินคำพูดของคู่กรณีทั้งสองและถามผู้ถูกกล่าวหา 13 บทกลอน
  107. 107 بخش ۱۰۷ - حکم کردن داود علیه السلام برکشندهٔ گاوดาวูด สันติสุขจงมีแด่ท่าน ตัดสินให้ผู้ที่ฆ่าวัว 7 บทกลอน
  108. 108 بخش ۱۰۸ - تضرع آن شخص از داوری داود علیه السلامการวิงวอนของชายผู้นั้นจากการตัดสินของดาวูด สันติสุขจงมีแด่ท่าน 19 บทกลอน
  109. 109 بخش ۱۰۹ - در خلوت رفتن داود تا آنچ حقست پیدا شودดาวูดเข้าไปในที่ลับเพื่อความจริงจะปรากฏ 4 บทกลอน
  110. 110 بخش ۱۱۰ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی از سر گاو برخیز و تشنیع صاحب گاو بر داود علیه السلامดาวูดตัดสินให้เจ้าของวัวว่า จงลุกขึ้นจากวัว และเจ้าของวัวตำหนิดาวูด สันติสุขจงมีแด่ท่าน 6 บทกลอน
  111. 111 بخش ۱۱۱ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی جمله مال خود را به وی دهดาวูดตัดสินให้เจ้าของวัวว่า จงมอบทรัพย์สินทั้งหมดของเจ้าแก่เขา 17 บทกลอน
  112. 112 بخش ۱۱۲ - عزم کردن داود علیه السلام به خواندن خلق بدان صحرا کی راز آشکارا کند و حجتها را همه قطع کندดาวูด สันติสุขจงมีแด่ท่าน ตั้งใจจะเรียกผู้คนมายังทุ่งนั้นเพื่อเปิดเผยความลับและยุติข้อโต้แย้งทั้งหมด 13 บทกลอน
  113. 113 بخش ۱۱۳ - گواهی دادن دست و پا و زبان بر سر ظالم هم در دنیاการเป็นพยานของมือ เท้า และลิ้นต่อผู้กดขี่แม้ในโลกนี้ 17 บทกลอน
  114. 114 بخش ۱۱۴ - برون رفتن به سوی آن درختการออกไปยังต้นไม้นั้น 14 บทกลอน
  115. 115 بخش ۱۱۵ - قصاص فرمودن داود علیه السلام خونی را بعد از الزام حجت بروการลงโทษเลือดของดาวูด (อ.) หลังจากการพิสูจน์แล้ว 18 บทกลอน
  116. 116 بخش ۱۱۶ - بیان آنک نفس آدمی بجای آن خونیست کی مدعی گاو گشته بود و آن گاو کشنده عقلست و داود حقست یا شیخ کی نایب حق است کی بقوت و یاری او تواند ظالم را کشتن و توانگر شدن به روزی بی‌کسب و بی‌حسابคำอธิบายว่าวิญญาณของมนุษย์เหมือนกับฆาตกรที่อ้างว่าวัวของเขาถูกฆ่า และวัวนั้นคือปัญญาที่ถูกฆ่า และดาวูดคือความจริง หรือชีคคือผู้แทนของความจริง ซึ่งด้วยพลังและการช่วยเหลือของเขา เขาสามารถฆ่าผู้กดขี่และร่ำรวยด้วยริสกีที่ไม่ต้องหาและไม่สามารถนับได้ 66 บทกลอน
  117. 117 بخش ۱۱۷ - گریختن عیسی علیه السلام فراز کوه از احمقانการหนีของอีซา (อ.) ขึ้นภูเขาจากคนโง่ 30 บทกลอน
  118. 118 بخش ۱۱۸ - قصهٔ اهل سبا و حماقت ایشان و اثر ناکردن نصیحت انبیا در احمقانเรื่องราวของชาวสะบะฮ์และความโง่เขลาของพวกเขา และการที่คำแนะนำของศาสดาไม่ส่งผลต่อคนโง่ 28 บทกลอน
  119. 119 بخش ۱۱۹ - شرح آن کور دوربین و آن کر تیزشنو و آن برهنه دراز دامنคำอธิบายของผู้มองไกลที่ตาบอดนั้น และผู้ได้ยินชัดที่หูหนวกนั้น และผู้ที่เปลือยกายแต่ชายผ้าพริ้วยาวนั้น 29 บทกลอน
  120. 120 بخش ۱۲۰ - صفت خرمی شهر اهل سبا و ناشکری ایشانลักษณะความเจริญรุ่งเรืองของเมืองชาวสะบะฮ์และการไม่รู้คุณของพวกเขา 12 บทกลอน
  121. 121 بخش ۱۲۱ - آمدن پیغامبران حق به نصیحت اهل سباการมาของศาสนทูตแห่งสัจธรรมเพื่อตักเตือนชาวสะบะฮ์ 41 บทกลอน
  122. 122 بخش ۱۲۲ - معجزه خواستن قوم از پیغامبرانการขอปาฏิหาริย์จากศาสนทูต 23 บทกลอน
  123. 123 بخش ۱۲۳ - متهم داشتن قوم انبیا راการกล่าวหาบรรดาศาสนทูต 5 บทกลอน
  124. 124 بخش ۱۲۴ - حکایت خرگوشان کی خرگوشی راپیش پیل فرستادند کی بگو کی من رسول ماه آسمانم پیش تو کی ازین چشمه آب حذر کن چنانک در کتاب کلیله تمام گفته استเรื่องราวของกระต่ายที่ส่งกระต่ายตัวหนึ่งไปหาช้างเพื่อบอกว่า "ข้าคือทูตแห่งพระจันทร์บนท้องฟ้ามาหาท่าน จงระวังน้ำจากบ่อน้ำนี้" ดังที่กล่าวไว้ในหนังสือ Kalila อย่างครบถ้วน 16 บทกลอน
  125. 125 بخش ۱۲۵ - جواب گفتن انبیا طعن ایشان را و مثل زدن ایشان راการตอบโต้ของบรรดาศาสดาต่อการเยาะเย้ยของพวกเขา และการยกตัวอย่างเปรียบเทียบของพวกเขา 31 บทกลอน
  126. 126 بخش ۱۲۶ - بیان آنک هر کس را نرسد مثل آوردن خاصه در کار الهیคำอธิบายว่าไม่ใช่ทุกคนที่สามารถยกตัวอย่างได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของพระเจ้า 10 บทกลอน
  127. 127 بخش ۱۲۷ - مثلها زدن قوم نوح باستهزا در زمان کشتی ساختنการที่ผู้คนในยุคนูฮ์ยกตัวอย่างเยาะเย้ยในขณะที่ท่านสร้างเรือ 4 บทกลอน
  128. 128 بخش ۱۲۸ - حکایت آن دزد کی پرسیدند چه می‌کنی نیم‌شب در بن این دیوار گفت دهل می‌زنمเรื่องราวของโจรที่ถูกถามว่า "เจ้ากำลังทำอะไรอยู่กลางดึกตรงกำแพงนี้" เขาตอบว่า "กำลังตีกลอง" 7 บทกลอน
  129. 129 بخش ۱۲۹ - جواب آن مثل کی منکران گفتند از رسالت خرگوش پیغام به پیل از ماه آسمانคำตอบสำหรับตัวอย่างที่ผู้ปฏิเสธกล่าวถึงการเป็นทูตของกระต่ายที่ส่งสารไปถึงช้างจากพระจันทร์บนท้องฟ้า 35 บทกลอน
  130. 130 بخش ۱۳۰ - معنی حزم و مثال مرد حازمความหมายของความรอบคอบและตัวอย่างของคนรอบคอบ 21 บทกลอน
  131. 131 بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هواความเลวร้ายของนกตัวนั้นที่ละทิ้งความรอบคอบเพราะความโลภและความปรารถนา 23 บทกลอน
  132. 132 بخش ۱۳۲ - حکایت نذر کردن سگان هر زمستان کی این تابستان چون بیاید خانه سازیم از بهر زمستان راเรื่องราวการสาบานของสุนัขทุกฤดูหนาวว่าจะสร้างบ้านสำหรับฤดูหนาวเมื่อฤดูร้อนมาถึง 15 บทกลอน
  133. 133 بخش ۱۳۳ - منع کردن انبیا را از نصیحت کردن و حجت آوردن جبریانهการห้ามศาสดาจากการตักเตือนและนำเสนอเหตุผลแบบบังคับ 9 บทกลอน
  134. 134 بخش ۱۳۴ - جواب انبیا علیهم السلام مر جبریان راคำตอบของบรรดาศาสดา (อ.) ต่อพวกบังคับ 8 บทกลอน
  135. 135 بخش ۱۳۵ - مکرر کردن کافران حجتهای جبریانه راการที่พวกกาเฟรกล่าวอ้างเหตุผลแบบบังคับซ้ำๆ 5 บทกลอน
  136. 136 بخش ۱۳۶ - باز جواب انبیا علیهم السلام ایشان راการตอบโต้ของบรรดาศาสดา (อ.) แก่พวกเขาอีกครั้ง 26 บทกลอน
  137. 137 بخش ۱۳۷ - مکرر کردن قوم اعتراض ترجیه بر انبیا علیهم‌السلامการที่ผู้คนคัดค้านและกล่าวหาบรรดาศาสดา (อ.) ซ้ำๆ 7 บทกลอน
  138. 138 بخش ۱۳۸ - باز جواب انبیا علیهم السلامคำตอบของบรรดาศาสดา (อ.) อีกครั้ง 28 บทกลอน
  139. 139 بخش ۱۳۹ - حکمت آفریدن دوزخ آن جهان و زندان این جهان تا معبد متکبّران باشد کی ائتیا طوعا او کرهاปัญญาในการสร้างนรกในโลกหน้าและคุกในโลกนี้ เพื่อเป็นสถานที่สักการะสำหรับผู้เย่อหยิ่งซึ่งมาด้วยความสมัครใจหรือไม่สมัครใจ 15 บทกลอน
  140. 140 بخش ۱۴۰ - بیان آنک حق تعالی صورت ملوک را سبب مسخر کردن جباران کی مسخر حق نباشند ساخته است چنانک موسی علیه السلام باب صغیر ساخت بر ربض قدس جهت رکوع جباران بنی اسرائیل وقت در آمدن کی ادخلوا الباب سجدا و قولوا حطةคำอธิบายว่าพระองค์อัลลอฮฺทรงสร้างรูปลักษณ์ของกษัตริย์เพื่อเป็นเครื่องมือในการปราบปรามผู้กดขี่ที่ไม่อยู่ใต้การควบคุมของพระองค์ เช่นเดียวกับที่มูซา (อ.) สร้างประตูเล็กๆ ในกำแพงศักดิ์สิทธิ์เพื่อให้บรรดาผู้กดขี่จากวงศ์วานอิสราเอลก้มกราบเมื่อเข้าประตูนั้น โดยกล่าวว่า “จงเข้าประตูนั้นด้วยการกราบก้ม และจงกล่าวว่า ‘ฮิตตาห์’” 16 บทกลอน
  141. 141 بخش ۱۴۱ - قصه عشق صوفی بر سفرهٔ تهیเรื่องราวความรักของศูฟีต่ออาหารที่ว่างเปล่า 16 บทกลอน
  142. 142 بخش ۱۴۲ - مخصوص بودن یعقوب علیه السلام به چشیدن جام حق از روی یوسف و کشیدن بوی حق از بوی یوسف و حرمان برادران و غیر هم ازین هر دوการที่ยาคูบ (อ.) ได้ลิ้มรสแก้วแห่งสัจธรรมจากยูซุฟ และได้กลิ่นแห่งสัจธรรมจากยูซุฟ และการที่พี่น้องและคนอื่นๆ ถูกกีดกันจากทั้งสองสิ่งนี้ 25 บทกลอน
  143. 143 بخش ۱۴۳ - حکایت امیر و غلامش کی نماز باره بود وانس عظیم داشت در نماز و مناجات با حقเรื่องราวของเจ้าชายและทาสของเขาผู้รักการละหมาดและมีความผูกพันอย่างมากกับการละหมาดและวิงวอนต่อพระเจ้า 22 บทกลอน
  144. 144 بخش ۱۴۴ - نومید شدن انبیا از قبول و پذیرای منکران قوله حتی اذا استیاس الرسلการที่บรรดาศาสดาหมดหวังจากการที่ผู้ปฏิเสธจะยอมรับและตอบรับ ดังคำกล่าวที่ว่า "จนกระทั่งเมื่อบรรดาศาสนทูตหมดหวัง" 16 บทกลอน
  145. 145 بخش ۱۴۵ - بیان آنک ایمان مقلد خوفست و رجاคำอธิบายว่าความศรัทธาของผู้เลียนแบบคือความกลัวและความหวัง 11 บทกลอน
  146. 146 بخش ۱۴۶ - بیان آنک رسول علیه السلام فرمود ان لله تعالی اولیاء اخفیاءคำอธิบายว่าท่านศาสนทูต (ซ.ล.) กล่าวว่า "แท้จริงอัลลอฮ์ตะอาลาทรงมีบรรดาเอาลิยาอ์ที่ซ่อนเร้น" 6 บทกลอน
  147. 147 بخش ۱۴۷ - حکایت مندیل در تنور پر آتش انداختن انس رضی الله عنه و ناسوختنเรื่องราวของผ้าโพกศีรษะที่ถูกโยนเข้าไปในเตาอบที่เต็มไปด้วยไฟของท่านอนัส (ร.ฎ.) และไม่ถูกเผา 20 บทกลอน
  148. 148 بخش ۱۴۸ - قصهٔ فریاد رسیدن رسول علیه السلام کاروان عرب را کی از تشنگی و بی‌آبی در مانده بودند و دل بر مرگ نهاده شتران و خلق زبان برون انداختهเรื่องราวของการช่วยเหลือคาราวานชาวอาหรับโดยท่านศาสนทูต (อ.) ผู้ที่ติดอยู่กลางทะเลทรายด้วยความกระหายน้ำและไม่มีน้ำดื่ม และได้ยอมจำนนต่อความตายทั้งอูฐและผู้คนต่างก็แลบลิ้นออกมา 33 บทกลอน
  149. 149 بخش ۱۴۹ - مشک آن غلام ازغیب پر آب کردن بمعجزه و آن غلام سیاه را سپیدرو کردن باذن الله تعالیการที่ถุงน้ำของทาสผู้นั้นเต็มไปด้วยน้ำจากสิ่งเร้นลับด้วยปาฏิหาริย์ และการที่ทาสผิวดำผู้นั้นมีใบหน้าขาวผ่องด้วยพระอนุญาตของอัลลอฮฺตะอาลา 14 บทกลอน
  150. 150 بخش ۱۵۰ - دیدن خواجه غلام خود را سپید و ناشناختن کی اوست و گفتن کی غلام مرا تو کشته‌ای خونت گرفت و خدا ترا به دست من انداختการที่นายเห็นทาสของเขาขาวผ่องและจำไม่ได้ว่าเป็นเขา และกล่าวว่า "เจ้าได้ฆ่าทาสของข้า เลือดของเขาตกอยู่ที่เจ้า และอัลลอฮ์ได้โยนเจ้าเข้ามาในมือของข้า" 27 บทกลอน
  151. 151 بخش ۱۵۱ - بیان آنک حق تعالی هرچه داد و آفرید از سماوات و ارضین و اعیان و اعراض همه به استدعاء حاجت آفرید‌؛ خود را محتاج چیزی باید کردن تا بدهد؛ کی ‌«امن یجیب المضطر اذا دعاه»؛ اضطرار‌، گواه استحقاق استคำอธิบายว่าอัลลอฮ์ตะอาลาทรงสร้างทุกสิ่งที่พระองค์ประทานและสร้าง ไม่ว่าจะเป็นชั้นฟ้าและแผ่นดิน สิ่งที่มีอยู่จริงและคุณสมบัติต่างๆ ล้วนเกิดจากการเรียกร้องความต้องการ; เราต้องทำให้ตัวเองต้องการบางสิ่งเพื่อที่พระองค์จะประทานให้ ดังคำกล่าวที่ว่า 'ใครเล่าจะตอบสนองผู้ที่สิ้นหวังเมื่อเขาวิงวอนพระองค์' ความสิ้นหวังเป็นพยานถึงความคู่ควร 16 บทกลอน
  152. 152 بخش ۱۵۲ - آمدن آن زن کافر با طفل شیرخواره به نزدیک مصطفی علیه السلام و ناطق شدن عیسی‌وار به معجزات رسول صلی الله علیه و سلمการที่หญิงผู้ปฏิเสธนั้นมาหาท่านมุสตาฟา (อ.) พร้อมกับทารกที่ยังคงดูดนม และทารกนั้นได้พูดได้เหมือนอีซา ด้วยปาฏิหาริย์ของท่านศาสนทูต (ศ็อลฯ) 18 บทกลอน
  153. 153 بخش ۱۵۳ - ربودن عقاب موزهٔ مصطفی علیه السلام و بردن بر هوا و نگون کردن و از موزه مار سیاه فرو افتادنนกอินทรีฉกฉวยรองเท้าของท่านมุสตาฟา (อ.) ไปบนอากาศแล้วคว่ำลง และงูสีดำก็ตกลงมาจากรองเท้า 17 บทกลอน
  154. 154 بخش ۱۵۴ - وجه عبرت گرفتن ازین حکایت و یقین دانستن کی ان مع العسر یسراการพิจารณาเป็นอุทาหรณ์จากเรื่องนี้และเชื่อมั่นว่า “แท้จริงหลังจากความยากลำบากนั้นมีความง่าย” 11 บทกลอน
  155. 155 بخش ۱۵۵ - استدعاء آن مرد از موسی زبان بهایم با طیورการขอของชายผู้นั้นจากมูซาให้สอนภาษาสัตว์และนก 20 บทกลอน
  156. 156 بخش ۱۵۶ - وحی آمدن از حق تعالی به موسی کی بیاموزش چیزی کی استدعا کند یا بعضی از آنการเปิดเผยจากอัลลอฮ์ตะอาลาแก่มูซาว่าจงสอนเขาในสิ่งที่เขาร้องขอหรือบางส่วนของมัน 17 บทกลอน
  157. 157 بخش ۱۵۷ - قانع شدن آن طالب به تعلیم زبان مرغ خانگی و سگ و اجابت موسی علیه السلامความพึงพอใจของผู้แสวงหาคนนั้นกับการสอนภาษานกในบ้านและสุนัข และการตอบรับของมูซา (อ.) 8 บทกลอน
  158. 158 بخش ۱۵۸ - جواب خروس سگ راไก่ตอบสุนัข 18 บทกลอน
  159. 159 بخش ۱۵۹ - خجل گشتن خروس پیش سگ به سبب دروغ شدن در آن سه وعدهไก่อายสุนัขเพราะคำสัญญาที่สามนั้นเป็นเท็จ 14 บทกลอน
  160. 160 بخش ۱۶۰ - خبر کردن خروس از مرگ خواجهไก่บอกข่าวการตายของนาย 24 บทกลอน
  161. 161 بخش ۱۶۱ - دویدن آن شخص به سوی موسی به زنهار چون از خروس خبر مرگ خود شنیدชายผู้นั้นรีบไปหามูซาเพื่อขอความคุ้มครองเมื่อเขาได้ยินข่าวการตายของตนจากไก่ 16 บทกลอน
  162. 162 بخش ۱۶۲ - دعاکردن موسی آن شخص را تا بایمان رود از دنیاมูซาอ้อนวอนขอพรให้ชายผู้นั้นจากโลกนี้ไปพร้อมกับอีมาน 7 บทกลอน
  163. 163 بخش ۱۶۳ - اجابت کردن حق تعالی دعای موسی را علیه السلامการที่อัลลอฮ์ตะอาลาทรงตอบรับคำวิงวอนของมูซา (อ.) 9 บทกลอน
  164. 164 بخش ۱۶۴ - حکایت آن زنی کی فرزندش نمی‌زیست بنالید جواب آمد کی آن عوض ریاضت تست و به جای جهاد مجاهدانست تراเรื่องราวของหญิงผู้หนึ่งที่ลูกของนางไม่รอดชีวิต นางคร่ำครวญและได้รับคำตอบว่า นั่นคือผลบุญจากการขัดเกลาตนเองของเจ้า และเป็นการทดแทนการต่อสู้ของบรรดานักต่อสู้เพื่อเจ้า 20 บทกลอน
  165. 165 بخش ۱۶۵ - در آمدن حمزه رضی الله عنه در جنگ بی زرهฮัมซะฮ์ (ร.ฎ.) เข้าสู่สงครามโดยปราศจากเกราะ 10 บทกลอน
  166. 166 بخش ۱۶۶ - جواب حمزه مر خلق راคำตอบของฮัมซะฮ์ต่อผู้คน 65 บทกลอน
  167. 167 بخش ۱۶۷ - حیله دفع مغبون شدن در بیع و شراกลวิธีในการป้องกันการถูกเอาเปรียบในการซื้อขาย 23 บทกลอน
  168. 168 بخش ۱۶۸ - وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادیบิลาล (ร.ฎ.) เสียชีวิตด้วยความสุข 18 บทกลอน
  169. 169 بخش ۱۶۹ - حکمت ویران شدن تن به مرگปัญญาแห่งการถูกทำลายของร่างกายด้วยความตาย 10 บทกลอน
  170. 170 بخش ۱۷۰ - تشبیه دنیا کی بظاهر فراخست و بمعنی تنگ و تشبیه خواب کی خلاص است ازین تنگیการเปรียบเทียบโลกนี้ซึ่งภายนอกดูกว้างขวางแต่ภายในคับแคบ และการเปรียบเทียบการนอนหลับซึ่งเป็นการปลดปล่อยจากความคับแคบนี้ 21 บทกลอน
  171. 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکی‌ست همه از تن است کی ارضی است و سفلیคำอธิบายว่าความประมาท ความเศร้า ความเกียจคร้าน และความมืดมิดทั้งหมดล้วนมาจากร่างกายที่เป็นธาตุดินและต่ำต้อย 17 บทกลอน
  172. 172 بخش ۱۷۲ - تشبیه نص با قیاسการเปรียบเทียบระหว่างหลักฐานที่ชัดเจนกับหลักฐานอนุมาน 19 บทกลอน
  173. 173 بخش ۱۷۳ - آداب المستمعین والمریدین عند فیض الحکمة من لسان الشیخมารยาทของผู้ฟังและศิษย์เมื่อปัญญาหลั่งไหลจากลิ้นของชีค 16 บทกลอน
  174. 174 بخش ۱۷۴ - شناختن هر حیوانی بوی عدو خود را و حذر کردن و بطالت و خسارت آنکس کی عدو کسی بود کی ازو حذر ممکن نیست و فرار ممکن نی و مقابله ممکن نیการที่สัตว์ทุกชนิดรู้จักกลิ่นของศัตรูและระมัดระวัง และความไร้ประโยชน์และความสูญเสียของคนที่ตกเป็นศัตรูกับคนที่ไม่สามารถระมัดระวัง ไม่สามารถหนี และไม่สามารถเผชิญหน้าได้ 17 บทกลอน
  175. 175 بخش ۱۷۵ - فرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیزความแตกต่างระหว่างการรู้บางสิ่งด้วยตัวอย่างและการเลียนแบบ กับการรู้แก่นแท้ของสิ่งนั้น 23 บทกลอน
  176. 176 بخش ۱۷۶ - جمع و توفیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهتการรวมและการประสานกันระหว่างการปฏิเสธและการยืนยันสิ่งเดียวกันโดยพิจารณาจากความสัมพันธ์และความแตกต่างของทิศทาง 11 บทกลอน
  177. 177 بخش ۱۷۷ - مسلهٔ فنا و بقای درویشปัญหาของการสูญสิ้นและการคงอยู่ของคนยากจน 17 บทกลอน
  178. 178 بخش ۱۷۸ - قصه وکیل صدر جهان کی متهم شد و از بخارا گریخت از بیم جان باز عشقش کشید رو کشان کی کار جان سهل باشد عاشقان راเรื่องราวของทนายของซอดร์ จาฮานที่ถูกกล่าวหาและหนีจากบูคาราเพราะกลัวชีวิต แต่ความรักได้ดึงเขากลับมาโดยไม่ห่วงชีวิต เพราะชีวิตเป็นเรื่องเล็กสำหรับคนรัก 14 บทกลอน
  179. 179 بخش ۱۷۹ - پیدا شدن روح القدس بصورت آدمی بر مریم بوقت برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن بحق تعالیการปรากฏกายของญิบรีลในร่างมนุษย์ต่อมัรยัมในขณะที่นางเปลือยกายและอาบน้ำ และนางได้ขอความคุ้มครองจากอัลลอฮ์ตะอาลา 68 บทกลอน
  180. 180 بخش ۱۸۰ - گفتن روح القدس مریم راکی من رسول حقم به تو آشفته مشو و پنهان مشو از من کی فرمان اینستการที่ญิบรีลบอกมัรยัมว่า "ข้าคือทูตของพระเจ้ามาหาเจ้า อย่าตกใจและอย่าหลบซ่อนจากข้า เพราะนี่คือพระบัญชา" 21 บทกลอน
  181. 181 بخش ۱۸۱ - عزم کردن آن وکیل ازعشق کی رجوع کند به بخارا لاابالی‌وارทนายคนนั้นตั้งใจกลับบูคาราด้วยความรัก โดยไม่สนใจสิ่งใด 19 บทกลอน
  182. 182 بخش ۱۸۲ - پرسیدن معشوقی از عاشق غریب خود کی از شهرها کدام شهر را خوشتر یافتی و انبوه‌تر و محتشم‌تر و پر نعمت‌تر و دلگشاترคนรักถามคนรักที่แปลกหน้าของเขาว่า "เมืองใดที่ท่านพบว่าสวยงามที่สุด คึกคักที่สุด สง่างามที่สุด มีความอุดมสมบูรณ์ที่สุด และสบายใจที่สุด" 4 บทกลอน
  183. 183 بخش ۱۸۳ - منع کردن دوستان او را از رجوع کردن به بخارا وتهدید کردن و لاابالی گفتن اوเพื่อนๆ ของเขาห้ามไม่ให้เขากลับไปบูคารา และขู่เขา แต่เขาก็ไม่สนใจ 18 บทกลอน
  184. 184 بخش ۱۸۴ - لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشقคนรักบอกกับผู้ตักเตือนและผู้ตำหนิว่าเขาไม่สนใจ เพราะความรัก 29 บทกลอน
  185. 185 بخش ۱۸۵ - رو نهادن آن بندهٔ عاشق سوی بخاراทาสผู้รักคนนั้นหันหน้าไปทางบูคารา 12 บทกลอน
  186. 186 بخش ۱۸۶ - در آمدن آن عاشق لاابالی در بخارا وتحذیر کردن دوستان او را از پیداشدنคนรักที่ไม่สนใจสิ่งใดเข้ามาในบูคารา และเพื่อนๆ ของเขาเตือนไม่ให้ปรากฏตัว 12 บทกลอน
  187. 187 بخش ۱۸۷ - جواب گفتن عاشق عاذلان را و تهدید‌کنندگان راคนรักตอบผู้ตำหนิและผู้ข่มขู่ 32 บทกลอน
  188. 188 بخش ۱۸۸ - رسیدن آن عاشق به معشوق خویش چون دست از جان خود بشستคนรักผู้นั้นได้พบกับคนรักของเขาเมื่อเขาได้ทิ้งชีวิตของเขาไปแล้ว 6 บทกลอน
  189. 189 بخش ۱۸۹ - صفت آن مسجد کی عاشق‌کش بود و آن عاشق مرگ‌جوی لا ابالی کی درو مهمان شدคำอธิบายของมัสยิดที่ฆ่าคนรักและคนรักผู้ไม่สนใจความตายซึ่งเป็นแขกอยู่ในนั้น 9 บทกลอน
  190. 190 بخش ۱۹۰ - مهمان آمدن در آن مسجدการมาเป็นแขกในมัสยิดนั้น 7 บทกลอน
  191. 191 بخش ۱۹۱ - ملامت کردن اهل مسجد مهمان عاشق را از شب خفتن در آنجا و تهدید کردن مروراชาวมัสยิดตำหนิแขกผู้เป็นคนรักเรื่องการนอนในที่นั่นตอนกลางคืน และข่มขู่เขา 8 บทกลอน
  192. 192 بخش ۱۹۲ - جواب گفتن عاشق عاذلان راคนรักตอบผู้ตำหนิ 14 บทกลอน
  193. 193 بخش ۱۹۳ - عشق جالینوس برین حیات دنیا بود کی هنر او همینجا بکار می‌آید هنری نورزیده است کی در آن بازار بکار آید آنجا خود را به عوام یکسان می‌بیندกาเลนัสรักชีวิตในโลกนี้ เพราะศิลปะของเขาใช้ได้ที่นี่เท่านั้น เขาไม่ได้ฝึกฝนศิลปะที่จะใช้ได้ในตลาดนั้น ที่นั่นเขาเห็นตัวเองเท่าเทียมกับคนทั่วไป 33 บทกลอน
  194. 194 بخش ۱۹۴ - دیگر باره ملامت کردن اهل مسجد مهمان را از شب خفتن در آن مسجدชาวมัสยิดตำหนิแขกอีกครั้งเรื่องการนอนในมัสยิดนั้น 43 บทกลอน
  195. 195 بخش ۱۹۵ - گفتن شیطان قریش را کی به جنگ احمد آیید کی من یاریها کنم وقبیلهٔ خود را بیاری خوانم و وقت ملاقات صفین گریختنชัยฏอนบอกชาวกุเรชว่า "จงมาสู้กับอะฮ์มัดเถิด ข้าจะช่วยพวกเจ้า และข้าจะเรียกเผ่าของข้ามาช่วย" แต่เมื่อพบกับศัตรูในสงครามซอฟฟีน มันก็หนีไป 43 บทกลอน
  196. 196 بخش ۱۹۶ - مکرر کردن عاذلان پند را بر آن مهمان آن مسجد مهمان کشผู้ตำหนิย้ำคำแนะนำต่อแขกของมัสยิดที่ฆ่าแขกนั้น 9 บทกลอน
  197. 197 بخش ۱۹۷ - جواب گفتن مهمان ایشان را و مثل آوردن بدفع کردن حارس کشت به بانگ دف از کشت شتری را کی کوس محمودی بر پشت او زدندیแขกตอบพวกเขาและยกตัวอย่างการขับไล่ยามที่ถูกฆ่าด้วยเสียงกลองจากทุ่งที่อูฐถูกตีด้วยกลองมะฮ์มูดียฺบนหลังของมัน 71 บทกลอน
  198. 198 بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بی‌صبری او در بلا به اضطراب و بی‌قراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهندการเปรียบเทียบการหลบหนีของผู้ศรัทธาและความอดทนของเขาในภัยพิบัติกับความปั่นป่วนและความไม่สงบของถั่วลันเตาและสิ่งของอื่นๆ ในหม้อต้ม และการที่พวกมันพยายามกระโดดออกไปข้างนอก 37 บทกลอน
  199. 199 بخش ۱۹۹ - تمثیل صابر شدن مؤمن چون بر شر و خیر بلا واقف شودการเปรียบเทียบการเป็นผู้ศรัทธาที่อดทนเมื่อเขาตระหนักถึงความดีและความชั่วของภัยพิบัติ 7 บทกลอน
  200. 200 بخش ۲۰۰ - عذر گفتن کدبانو با نخود و حکمت در جوش داشتن کدبانو نخود راแม่บ้านแก้ตัวกับถั่วลันเตา และปัญญาในการที่แม่บ้านต้มถั่วลันเตา 9 บทกลอน
  201. 201 بخش ۲۰۱ - باقی قصهٔ مهمان آن مسجد مهمان کش و ثبات و صدق اوส่วนที่เหลือของเรื่องราวแขกของมัสยิดที่ฆ่าแขก และความมั่นคงและสัจจะของเขา 15 บทกลอน
  202. 202 بخش ۲۰۲ - ذکرخیال بد اندیشیدن قاصر فهمانการกล่าวถึงความคิดที่ไม่ดีของคนที่มีความเข้าใจจำกัด 17 บทกลอน
  203. 203 بخش ۲۰۳ - تفسیر این خبر مصطفی علیه السلام کی للقران ظهر و بطن و لبطنه بطن الی سبعة ابطنการตีความหะดีษของท่านมุสตาฟา (อ.) ที่ว่า "อัลกุรอานมีภายนอกและภายใน และภายในของภายในมีถึงเจ็ดชั้น" 6 บทกลอน
  204. 204 بخش ۲۰۴ - بیان آنک رفتن انبیا و اولیا به کوهها و غارها جهت پنهان کردن خویش نیست و جهت خوف تشویش خلق نیست بلک جهت ارشاد خلق است و تحریض بر انقطاع از دنیا به قدر ممکنคำอธิบายว่าการที่บรรดาศาสดาและเอาลิยาอ์ไปยังภูเขาและถ้ำนั้นไม่ใช่เพื่อซ่อนเร้นตนเองและไม่ใช่เพราะกลัวความวุ่นวายของมนุษย์ แต่เป็นไปเพื่อนำทางมนุษย์และกระตุ้นให้มนุษย์ตัดขาดจากโลกนี้เท่าที่จะทำได้ 8 บทกลอน
  205. 205 بخش ۲۰۵ - تشبیه صورت اولیا و صورت کلام اولیا به صورت عصای موسی و صورت افسون عیسی علیهما السلامการเปรียบเทียบรูปลักษณ์ของบรรดาเอาลิยาอ์และรูปลักษณ์ของถ้อยคำของบรรดาเอาลิยาอ์กับรูปลักษณ์ของไม้เท้าของมูซาและรูปลักษณ์ของมนตร์ของอีซา (อ.) 10 บทกลอน
  206. 206 بخش ۲۰۶ - تفسیر یا جبال اوبی معه والطیرการตีความอายะฮ์ที่ว่า “โอ้ ภูเขาเอ๋ย จงแซ่ซ้องสรรเสริญกับเขา และนกทั้งหลายด้วย” 14 บทกลอน
  207. 207 بخش ۲۰۷ - جواب طعنه‌زننده در مثنوی از قصور فهم خودคำตอบของผู้เยาะเย้ยในมัษนะวีจากความเข้าใจที่บกพร่องของตนเอง 10 บทกลอน
  208. 208 بخش ۲۰۸ - مثل زدن در رمیدن کرهٔ اسپ از آب خوردن به سبب شخولیدن سایسانการยกตัวอย่างการที่ลูกม้าไม่ยอมกินน้ำเพราะความวุ่นวายของผู้ดูแล 29 บทกลอน
  209. 209 بخش ۲۰۹ - بقیهٔ ذکر آن مهمان مسجد مهمان‌کشส่วนที่เหลือของเรื่องราวแขกของมัสยิดที่ฆ่าแขก 5 บทกลอน
  210. 210 بخش ۲۱۰ - تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَการตีความอายะฮ์ที่ว่า "และจงปลุกระดมพวกเขาด้วยกองทัพม้าและทัพเดินเท้าของเจ้า" 19 บทกลอน
  211. 211 بخش ۲۱۱ - رسیدن بانگ طلسمی نیم‌شب مهمان مسجد راเสียงของอาถรรพ์ดังขึ้นกลางดึกถึงแขกในมัสยิด 32 บทกลอน
  212. 212 بخش ۲۱۲ - ملاقات آن عاشق با صدر جهانการพบกันของคนรักผู้นั้นกับซอดร์ จาฮาน 44 บทกลอน
  213. 213 بخش ۲۱۳ - جذب هر عنصری جنس خود را کی در ترکیب آدمی محتبس شده است به غیر جنسการที่ธาตุทุกชนิดดึงดูดชนิดเดียวกัน ซึ่งถูกกักขังอยู่ในส่วนประกอบของมนุษย์ไปยังสิ่งที่แตกต่างไปจากชนิดของมัน 14 บทกลอน
  214. 214 بخش ۲۱۴ - منجذب شدن جان نیز به عالم ارواح و تقاضای او و میل او به مقر خود و منقطع شدن از اجزای اجسام کی هم کندهٔ پای باز روح‌اندการที่จิตวิญญาณถูกดึงดูดเข้าสู่โลกแห่งวิญญาณ ความต้องการและความปรารถนาที่จะกลับสู่ถิ่นกำเนิด และการแยกตัวออกจากส่วนประกอบของร่างกายที่เป็นเหมือนเครื่องพันธนาการ 27 บทกลอน
  215. 215 بخش ۲۱۵ - فسخ عزایم و نقضها جهت با خبر کردن آدمی را از آنک مالک و قاهر اوست و گاه گاه عزم او را فسخ ناکردن و نافذ داشتن تا طمع او را بر عزم کردن دارد تا باز عزمش را بشکند تا تنبیه بر تنبیه بودการกลับคำและยกเลิกความตั้งใจเพื่อเตือนมนุษย์ว่าพระองค์คือผู้ทรงอำนาจและครอบงำ บางครั้งก็ไม่ยกเลิกความตั้งใจและปล่อยให้มันสำเร็จ เพื่อให้มนุษย์มีความหวังในการตั้งใจ แล้วจึงกลับคำเพื่อเตือนซ้ำแล้วซ้ำเล่า 11 บทกลอน
  216. 216 بخش ۲۱۶ - نظر کردن پیغامبر علیه السلام به اسیران و تبسم کردن و گفتن کی عَجِبْتُ مِنْ قَوْمٍ یُجَرّونَ إِلَی الجَنَّةِ بِالسَّلاسِلِ وَ الأَغْلالِท่านศาสดามองไปยังนักโทษและยิ้มพลางกล่าวว่า “ฉันแปลกใจในหมู่ชนที่ถูกลากเข้าสู่สวรรค์ด้วยโซ่ตรวนและกุญแจมือ” 13 บทกลอน
  217. 217 بخش ۲۱۷ - تفسیر این آیت کی ان تستفتحوا فقد جائکم الفتح ایه‌ای طاعنان می‌گفتید کی از ما و محمد علیه السلام آنک حق است فتح و نصرتش ده و این بدان می‌گفتید تا گمان آید کی شما طالب حق‌اید بی غرض اکنون محمد را نصرت دادیم تا صاحب حق را ببینیدการตีความโองการที่ว่า “หากพวกเจ้าขอความช่วยเหลือ ความช่วยเหลือได้มาถึงพวกเจ้าแล้ว” คือพวกเย้ยหยันเคยกล่าวว่า “ขอให้ผู้ที่อยู่ฝ่ายสัจธรรมระหว่างเรากับมุฮัมมัดได้รับชัยชนะ” พวกเจ้าพูดเช่นนั้นเพราะคิดว่าตัวเองเป็นผู้แสวงหาสัจธรรมโดยไม่มีอคติ บัดนี้เราได้ให้ชัยชนะแก่มุฮัมมัดแล้ว เพื่อให้พวกเจ้าได้เห็นผู้ที่อยู่ฝ่ายสัจธรรม 17 บทกลอน
  218. 218 بخش ۲۱۸ - سر آنک بی‌مراد بازگشتن رسول علیه السلام از حدیبیه حق تعالی لقب آن فتح کرد کی انا فتحنا کی به صورت غلق بود و به معنی فتح چنانک شکستن مشک به ظاهر شکستن است و به معنی درست کردنست مشکی او را و تکمیل فواید اوستความลับที่ว่าการกลับมาของท่านศาสดาจากฮุดัยบียะห์โดยไม่ได้รับสิ่งที่ต้องการนั้น พระผู้เป็นเจ้าทรงเรียกว่า “ชัยชนะ” คือ “เราได้ให้ชัยชนะแก่เจ้าแล้ว” ซึ่งดูเหมือนเป็นการปิดกั้น แต่ในความหมายคือชัยชนะ เหมือนกับการทำลายถุงน้ำมันหอมเป็นเหมือนการทำลาย แต่ในความหมายคือการทำให้ถุงน้ำมันสมบูรณ์และได้ประโยชน์สูงสุด 9 บทกลอน
  219. 219 بخش ۲۱۹ - تفسیر این خبر کی مصطفی علیه السلام فرمود لا تفضلونی علی یونس بن متیการตีความหะดีษที่ว่าท่านมุสตาฟา (ขอความสันติสุขจงมีแด่ท่าน) กล่าวว่า “อย่าให้ฉันเหนือกว่ายูนุส บุตรของมัตตา” 16 บทกลอน
  220. 220 بخش ۲۲۰ - آگاه شدن پیغامبر علیه السلام از طعن ایشان بر شماتت اوท่านศาสดาทรงทราบถึงการเย้ยหยันของพวกเขาต่อการดีใจของพระองค์ 33 บทกลอน
  221. 221 بخش ۲۲۱ - بیان آنک طاغی در عین قاهری مقهورست و در عین منصوری ماسورการอธิบายว่าผู้ที่ต่อต้านในความจริงแล้วเป็นผู้ถูกปราบปราม และในความจริงแล้วเป็นผู้ถูกจับกุมแม้จะได้รับชัยชนะ 40 บทกลอน
  222. 222 بخش ۲۲۲ - جذب معشوق عاشق را من حیث لا یعمله العاشق و لا یرجوه و لا یخطر بباله و لا یظهر من ذلک الجذب اثر فی العاشق الا الخوف الممزوج بالیاس مع دوام الطلبแรงดึงดูดของคนรักที่มีต่อผู้หลงรักในแบบที่ผู้หลงรักไม่รู้ ไม่คาดหวัง ไม่เคยนึกถึง และไม่มีผลกระทบใดๆ จากแรงดึงดูดนั้นปรากฏให้เห็นในผู้หลงรักนอกจากความกลัวที่ปะปนกับความสิ้นหวัง พร้อมกับการแสวงหาอย่างต่อเนื่อง 23 บทกลอน
  223. 223 بخش ۲۲۳ - داد خواستن پشه از باد به حضرت سلیمان علیه السلامยุงร้องทุกข์ต่อลมที่บัลลังก์ของศาสดาสุไลมาน (ขอความสันติสุขจงมีแด่ท่าน) 22 บทกลอน
  224. 224 بخش ۲۲۴ - امرکردن سلیمان علیه السلام پشهٔ متظلم را به احضار خصم به دیوان حکمศาสดาสุไลมาน (ขอความสันติสุขจงมีแด่ท่าน) มีพระบัญชาให้ยุงผู้ร้องทุกข์นำคู่กรณีมายังศาล 18 บทกลอน
  225. 225 بخش ۲۲۵ - نواختن معشوق عاشق بیهوش را تا به هوش باز آیدคนรักปลอบโยนผู้หลงรักที่หมดสติเพื่อให้ฟื้นคืนสติ 30 บทกลอน
  226. 226 بخش ۲۲۶ - با خویش آمدن عاشق بیهوش و روی آوردن به ثنا و شکر معشوقผู้หลงรักที่หมดสติฟื้นคืนสติและหันมาสรรเสริญและขอบคุณคนรัก 55 บทกลอน
  227. 227 بخش ۲۲۷ - حکایت عاشقی دراز هجرانی بسیار امتحانیเรื่องราวของผู้หลงรักที่จากไปนานและผ่านการทดสอบมากมาย 31 บทกลอน
  228. 228 بخش ۲۲۸ - یافتن عاشق معشوق را و بیان آنک جوینده یابنده بود کی وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُผู้หลงรักพบกับคนรักและอธิบายว่าผู้แสวงหาย่อมพบเห็น ดังที่ว่า “ผู้ใดกระทำความดีเท่าละอองธุลี เขาก็จะได้เห็นมัน” 31 บทกลอน