M3:4163 — تا غذی گردی بیامیزی بجان / بهرخواری نیستت این امتحان

این بیت در داستان «نخود در حال جوشیدن» پاسخی است که کدبانو (نماد خداوند یا مربی معنوی) به شکایت‌های نخود می‌دهد. نخود از آتش و جوشیدن در دیگ می‌نالد و آن را ظلم می‌پندارد. اما کدبانو توضیح می‌دهد که این فرآیندِ به ظاهر خشن، یک دگرگونی ضروری است.

هدف از این «امتحان» یا سختی، خوار کردن و آزار دادن نیست، بلکه پختن و آماده ساختن است. همان‌طور که نخودِ خام قابل خوردن نیست و باید بجوشد تا نرم، خوش‌طعم و «غذا» شود، روح انسان نیز از طریق سختی‌ها و ابتلائات، از خامی به پختگی می‌رسد. مولانا این پختگی را «آمیختن با جان» می‌نامد؛ یعنی رسیدن به مرتبه‌ای والاتر از وجود که در آن، فرد جزئی از یک حقیقت برتر و زندگی معنوی می‌شود. این رنج، مقدمه‌ی تعالی و تبدیل شدن به «غذای جان» است، نه وسیله‌ای برای تحقیر.