M3:4182 — ز ابر و خورشید و ز گردون آمدی / پس شدی اوصاف و گردون بر شدی

这节诗句是鲁米用鹰嘴豆在锅中熬煮的比喻来阐释灵魂修行的核心。鹰嘴豆最初是植物，它的生长依赖于自然界的元素——云（水）、太阳（光）和天空（گردون，苍穹）。这是它的物质起源，是它进入这个世界的“下降”之旅。

然而，当它被“熬煮”（象征着尘世的考验与磨难）时，它不再仅仅是植物。它被转化，成为滋养人类的食物（غذی），进而成为思想（اندیشه‌ها）和力量（قوت）。在这个过程中，它从一个具体的物质形态，升华为抽象的“属性”或“德性”（اوصاف）。这些德性，如真诚、言语、行动，成为滋养天使的力量，使其能够“超越天穹”（گردون بر شدی）。

这里的“苍穹”（گردون）一词在两句诗中用法巧妙，形成对比。第一句的“苍穹”指物质宇宙，是灵魂降临的起点；第二句的“苍穹”则指灵魂超越的界限。这描绘了一个完整的循环：从精神世界降入物质，再通过物质的消亡（如植物被烹煮）而回归并超越精神世界。这正是苏菲派“在死亡中寻见生命”（ان فی قتلی حیات）思想的诗意表达。

این بیت بخشی از تمثیل نخود در حال جوشیدن است که نماد سفر روح انسان در کوران سختی‌هاست. مولانا در اینجا به نخود (و در معنای وسیع‌تر، به انسان) یادآوری می‌کند که ریشهٔ مادی او در طبیعت است؛ همان‌طور که یک گیاه برای رشد به باران (ابر)، نور (خورشید) و چرخش افلاک (گردون) نیازمند است.

اما این تنها نقطهٔ آغاز است. مرحلهٔ دوم، که با «پس» مشخص شده، یک جهش و دگرگونی عظیم را نشان می‌دهد. آن وجود گیاهی و مادی، پس از پخته شدن و خورده شدن، به جزئی از وجود انسان تبدیل می‌شود. در این مرتبهٔ جدید، دیگر صرفاً ماده نیست، بلکه به «اوصاف» و کیفیات انسانی بدل می‌گردد: به انرژی برای اندیشه، به نیرویی برای عمل، و به صفاتی چون صدق و عشق. این همان «گردون بر شدن» است؛ یعنی فراتر رفتن از عالم مادی و افلاک که خاستگاه اولیهٔ او بود. این بیت، اصل تصعید و تکامل در اندیشهٔ مولانا را به زیبایی بیان می‌کند: چگونه وجود از مرتبهٔ جمادی و نباتی به حیوانی و سپس به مرتبهٔ انسانی و روحانی عروج می‌کند.