M3:4187 — فعل و قول و صدق شد قوت ملک / تا بدین معراج شد سوی فلک

این بیت در ادامهٔ تمثیل نخود در دیگ است که نماد تحول و تکامل از طریق رنج است. مولانا توضیح می‌دهد که همان‌طور که یک موجود بی‌جان (گیاه) با خوراک انسان شدن، به سطح بالاتری از هستی (حیات انسانی) ارتقا می‌یابد، اعمال و گفتار و نیت‌های پاک انسان نیز به مرتبه‌ای بالاتر صعود می‌کنند.

در اینجا، «فعل و قول و صدق» که از انسان صادر می‌شود، به «قوت» یا خوراک و نیروی «ملک» (فرشته) تبدیل می‌گردد. این خوراک معنوی، نردبان و وسیلهٔ عروج و معراج فرشته به سوی «فلک» یا مراتب عالی‌تر وجود است. مولانا با این تصویر، یک چرخهٔ تکاملی را در کل هستی نشان می‌دهد: جماد به نبات، نبات به حیوان، و حیوان به انسان تبدیل می‌شود. در مرحلهٔ بعد، ثمرهٔ حیات معنوی انسان - یعنی کردار، گفتار و صدق او - خود به نیرویی برای تکامل موجودات روحانی بدل می‌شود. این بیت بر ارزش فوق‌العادهٔ اعمال انسانی در نظام کیهانی تأکید می‌کند و نشان می‌دهد که هر جزء از عالم در یک سفر دائمی برای رشد و تعالی است.