M4:2888 — اول از بهر دوم باشد چنان / که شدن بر پایه‌های نردبان

مولانا در این بخش از مثنوی، این اصل بنیادین را توضیح می‌دهد که هیچ‌چیز در عالم هستی بیهوده و بی‌هدف آفریده نشده است. ظاهر پدیده‌ها، تمام حقیقت آن‌ها نیست، بلکه هر چیزی وسیله و مقدمه‌ای برای امری دیگر و حقیقتی پنهان است.

او این مفهوم را با مثال‌های ساده‌ای چون کوزه (که برای آب است)، کاسه (که برای طعام است) و خط (که برای خواندن است) آغاز می‌کند و سپس آن را به یک زنجیرهٔ تو در تو از اهداف تشبیه می‌کند. این بیت، این زنجیره را به بالا رفتن از نردبان تشبیه می‌کند. همان‌طور که هیچ‌کس بر پلهٔ اول نردبان نمی‌ایستد و آن را هدف نهایی نمی‌داند، بلکه از آن برای رسیدن به پلهٔ دوم استفاده می‌کند و همین‌طور تا رسیدن به بام، پدیده‌های این جهان نیز پله‌هایی برای رسیدن به مقصود نهایی آفرینش هستند.

این بیت به ما یادآوری می‌کند که در ظواهر و مراحل اولیه متوقف نشویم و همواره به هدف غایی و معنای باطنی امور توجه داشته باشیم. نگاه سطحی‌بین، تنها پلهٔ اول را می‌بیند، اما نگاه عمیق و حکیمانه، کل مسیر نردبان تا رسیدن به بام حقیقت را در نظر دارد.